در دهههای اخیر نگاه به مدیریت شهری در بسیاری از شهرهای جهان دستخوش تحول شده است. اگر تا سالها توسعه شهری با اجرای پروژههای عمرانی، افزایش زیرساختها و گسترش خدمات عمومی سنجیده میشد، امروز شاخصهای جدیدی همچون کیفیت زندگی، سرمایه اجتماعی، مشارکت شهروندان، هویت فرهنگی، آموزش و حتی روایتهایی که شهروندان از شهر خود ارائه میکنند، در ارزیابی موفقیت شهرها نقش تعیینکنندهای یافتهاند.
در چنین فضایی، شهرها تلاش میکنند علاوه بر پاسخگویی به نیازهای کالبدی، بستری برای شکلگیری گفتوگو، خلاقیت، آموزش و تعامل اجتماعی فراهم کنند. از همین منظر، رویداد بینالمللی «رنگ بهشت» که با محوریت نگاه کودکان به شهر و آینده برگزار میشود، تنها یک برنامه فرهنگی نیست، بلکه تلاشی برای پررنگ کردن نقش نسل آینده در فرآیندهای مدیریت شهری و تقویت دیپلماسی فرهنگی به شمار میرود.
مدیران شهری شیراز نیز با تکیه بر همین رویکرد، بر این باورند که آینده شهرها تنها با اجرای پروژههای عمرانی ساخته نمیشود، بلکه توجه به هویت، فرهنگ، آموزش و مشارکت اجتماعی، لازمه دستیابی به توسعهای متوازن و انسانی است.
حکمرانی معنا؛ فراتر از مدیریت کالبدی شهر
شهردار شیراز و نایبرئیس مجمع شهرداران آسیایی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به تغییر رویکرد مدیریت شهری در جهان اظهار کرد: اداره شهرها در عصر حاضر تنها به ارائه خدمات شهری یا اجرای پروژههای عمرانی محدود نمیشود، بلکه مدیریت شهری باید به سمت حکمرانی معنا حرکت کند؛ مفهومی که در آن هویت، فرهنگ، روایتهای اجتماعی و مشارکت شهروندان نیز در کنار توسعه زیرساختها مورد توجه قرار میگیرد.
محمدحسن اسدی با بیان اینکه شیراز از دیرباز جایگاهی متفاوت در عرصه فرهنگ و تمدن ایران داشته است، افزود: شیراز پیش از آنکه شهری از سنگ، بتن و فلز باشد، شهری از معنا، اندیشه، شعر و فرهنگ است و همین ویژگی، شخصیت و هویت این شهر را شکل داده است.
وی با طرح این پرسش که چه کسی معنای شهر را میسازد و صدای چه کسانی در روایت شهر شنیده میشود، ادامه داد: اگر قرار است شهرهای آینده انسانمحور باشند، باید در کنار نوسازی کالبدی، به بازآفرینی معنا نیز توجه شود؛ زیرا شهرها تنها مجموعهای از ساختمانها و خیابانها نیستند، بلکه روایتهایی هستند که شهروندان هر روز آنها را زندگی میکنند.
شهردار شیراز با اشاره به چالشهای مشترک شهرهای جهان، از جمله تغییرات اقلیمی، گسترش نابرابریهای اجتماعی و کاهش سرمایه اجتماعی، اظهار کرد: عبور از این چالشها تنها با توسعه فیزیکی امکانپذیر نیست و شهرها برای ایجاد همبستگی اجتماعی، نیازمند شکلگیری روایتهای مشترک و تقویت پیوندهای فرهنگی هستند.
اسدی در ادامه، کودکان را یکی از مهمترین بازیگران آینده شهرها دانست و گفت: برخلاف تصور رایج، کودکان فقط شهروندان آینده نیستند، بلکه امروز نیز میتوانند نقشآفرین باشند. آنان شهر را با نگاهی متفاوت، صادقانه و سرشار از امید میبینند و همین نگاه میتواند الهامبخش مدیران شهری باشد.
وی با اشاره به برگزاری رویداد بینالمللی «رنگ بهشت» که به همت ادارهکل ارتباطات و امور بینالملل شهرداری شیراز و به میزبانی ساختمان تاریخی بلدیه تهران برگزار میشود، اظهار کرد: این رویداد با پیوند دادن نگاه خلاق کودکان به دیپلماسی فرهنگی، فرصت مناسبی برای شنیدن صداهای تازه و مشارکت نسل آینده در فرآیند حکمرانی معنا فراهم کرده است.
نایبرئیس انجمن کلانشهرهای مهم جهان(متروپلیس) تأکید کرد: کودکان نباید صرفاً مخاطبان برنامههای شهری باشند، بلکه باید به عنوان شرکای واقعی در ساخت آینده شهرها شناخته شوند؛ آیندهای که بیش از هر چیز به انسانیت، گفتوگو و خلاقیت نیاز دارد.
شهر یادگیرنده؛ شهری که شهروند تربیت میکند
رئیس شورای اسلامی شهر شیراز نیز در گفتوگو با ایسنا، با نگاهی فراتر از جایگاه مدیریتی خود و از منظر یک معلم، مفهوم «شهر یادگیرنده» را مورد توجه قرار داد و اظهار کرد: ارزش یک شهر را نباید صرفاً با شاخصهایی همچون جمعیت، اقتصاد یا وسعت آن سنجید، بلکه باید دید آن شهر چه چیزی به شهروندان خود میآموزد و چگونه در شکلگیری فرهنگ عمومی نقشآفرینی میکند.
سیدابراهیم حسینی با اشاره به جایگاه تاریخی شیراز در عرصه فرهنگ و آموزش افزود: این شهر همواره به عنوان یکی از مراکز مهم علم، ادب و اندیشه شناخته شده و همین پیشینه فرهنگی، مسئولیت مدیریت شهری را در حوزه آموزش و فرهنگ دوچندان میکند.
وی ادامه داد: در دنیای امروز مفهوم سواد دیگر تنها به خواندن و نوشتن محدود نیست، بلکه شهروندان باید مهارتهایی مانند تفکر نقادانه، گفتوگو، تعامل اجتماعی، مسئولیتپذیری و زندگی جمعی را نیز بیاموزند و شهر میتواند بستری برای شکلگیری این مهارتها باشد.
رئیس شورای اسلامی شهر شیراز، شهر یادگیرنده را شهری توصیف کرد که در آن شهروندان نسبت به مسائل پیرامون خود احساس مسئولیت میکنند و وجدان اجتماعی در برابر خشونت، تبعیض و بیعدالتی شکل میگیرد.
حسینی در ادامه با اشاره به شرایط دشوار کشور و اندوه ناشی از جان باختن شماری از دانشآموزان، برگزاری رویدادهای فرهنگی را نمادی از پاسداشت زندگی، امید و آموزش دانست و گفت: جشنواره «رنگ بهشت» در حقیقت فرصتی است تا جهان از دریچه نگاه کودکان دیده شود؛ نگاهی که میتواند مسیر آینده را به سمت صلح، گفتوگو و همدلی تغییر دهد.
وی افزود: کودکان با نگاه بیواسطه و صادقانه خود، جهانی را ترسیم میکنند که در آن خشونت، نفرت و خودبرتربینی جای کمتری دارد و فرصت بیشتری برای همزیستی، احترام متقابل و انسانیت فراهم میشود.
آینده شهرها در گرو سرمایههای انسانی
به گزارش ایسنا، آنچه از سخنان مدیران شهری شیراز برمیآید، نشاندهنده تلاشی برای عبور از نگاه صرفاً عمرانی به مدیریت شهری و حرکت به سمت الگویی انسانمحور است؛ الگویی که در آن توسعه فیزیکی شهر در کنار تقویت سرمایههای فرهنگی، اجتماعی و آموزشی دنبال میشود.
در این چارچوب، مفاهیمی مانند «حکمرانی معنا» و «شهر یادگیرنده» دو روی یک سکهاند؛ یکی بر ضرورت بازتعریف هویت، روایت و مشارکت شهروندان در مدیریت شهر تأکید دارد و دیگری بر نقش آموزش، گفتوگو و پرورش نسل آینده. نقطه مشترک هر دو رویکرد نیز توجه به کودکان است؛ نسلی که اگر امروز فرصت دیده شدن، شنیده شدن و مشارکت در ساخت آینده را پیدا کند، میتواند فردای شهرها را انسانیتر، خلاقانهتر و پایدارتر رقم بزند.
انتهای پیام
