یکشنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۵ | ۰۹:۳۳
منبع: نمایندگی آذربایجان شرقی
لایه‌های روان‌شناختی و شناختی جنگ علاوه بر بعد نظامی

یک استاد دانشگاه تشریح کرد

لایه‌های روان‌شناختی و شناختی جنگ علاوه بر بعد نظامی

آذربایجان شرقی (ایسنا) - عضو هیأت علمی روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر ضرورت تقویت همبستگی اجتماعی در شرایط کنونی، گفت: جنگ امروز علاوه بر ابعاد نظامی، دارای لایه‌های روان‌شناختی و شناختی است و مقابله با آن مستلزم وحدت ملی، پیوند میان نسل‌ها و پرهیز از اختلافات داخلی است.

مرضیه علیوندی وفا در گفت‌وگو ایسنا با تأکید بر ضرورت حفظ انسجام ملی و پرهیز از دامن زدن به اختلافات داخلی، گفت: دشمن از آغاز در پی تضعیف ایران از درون بوده است، ز منظر روان‌شناسی سیاسی، دو گروه موجب تقویت روانی دشمن می‌شوند، نخست، افرادی که با دامن زدن به هرگونه تفرقه، انسجام داخلی را هدف قرار می‌دهند و دوم، کسانی که بدون برخورداری از دانش تحلیلی و توانایی لازم، صرفاً برای خودنمایی و منافع شخصی به اظهارنظر می‌پردازند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به رصد مستمر رفتارهای جامعه ایران از سوی دشمن و رسانه‌های معاند، تأکید کرد: ایران از خیانت، نادانی و دورویی آسیب دیده است، ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به انسان‌های راست‌قلم، درست‌اندیش و حقیقت‌جو نیاز دارد.

وفا در ادامه با اشاره به ضرورت هوشیاری در برابر روایت‌سازی‌های نادرست، اظهار کرد: ایران، سرزمین کهن واژه‌هاست و نباید با رفتار و گفتار خود، این سرمایه را مسموم کنیم. فراموش نکنیم که همچنان درگیر جنگی بزرگ هستیم و اتحاد کلمه، رمز پیروزی ایران است؛ قلم ما می‌نویسد و دشمن می‌خواند.

این استاد روان‌شناسی با اشاره به رفتارشناسی دشمن گفت: در رفتارشناسی دشمن، دو رویکرد کلان قابل تصور است؛ یا حقیقت را بیان می‌کند یا کاملاً دروغ می‌گوید، اما مسئله مهم تشخیص راست و دروغ در میان نیروهای خودی است.

وی با اشاره به اهداف روانی دشمن اظهار کرد: مرور رفتارهای میدانی و رسانه‌ای دشمن نشان می‌دهد که او در پی ایجاد یک محیط نظری مسموم و القای احساس فقر به‌عنوان یک تجربه ذهنی است. فقرآفرینی ذهنی و ایجاد احساس محرومیت، به احساس ناشایستگی شناختی، عاطفی و در نهایت شکست فردی و جمعی منجر می‌شود.

وفا ادامه داد: دشمن تلاش می‌کند خود را امپراتور جنگ و ذهن معرفی کند، زیرا به خوبی می‌داند که نابرابری، زمینه‌ساز رفتارهای خطرناک و تکانشی در میدان ذهن و میدان جنگ است. در همین راستا، نابرابرسازی نظری داخلی و شکل‌گیری فضای مجازی مبتنی بر تقابل «من می‌دانم، تو نمی‌دانی»، می‌تواند هدف اصلی جنگ رمضان را تحت‌الشعاع قرار دهد.

وی نابرابرسازی نظری را یکی از راهبردهای روانی دشمن دانست و گفت: این راهبرد، زمینه را برای خودنمایی نظری افراد فراهم می‌کند و اذهان را به سمت جنگ نظری سوق می‌دهد. فقر ذهنی نیز می‌تواند انگیزه‌ای برای رفتارهای پرخطر و اظهارنظرهای غیرتخصصی باشد که در نهایت به قطبی‌سازی مجازی و واقعی منجر خواهد شد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی افزود: دشمن در تلاش است جنگ نظامی را به جنگ احساسی در داخل کشور تبدیل کند،‌ عرصه‌ای که هر فردی بتواند دکترین شخصی خود را مطرح کند و دشمن از این آشفتگی و اختلاف‌نظرها بیشترین بهره را ببرد.

وی با بیان اینکه اهل قلم اصیل گرفتار خودنمایی نمی‌شوند، تصریح کرد: تازه‌کارهای میدان‌ندیده، به دلیل فقدان این شناخت، میل بیشتری به نوشتن و اظهارنظر پیدا می‌کنند، در حالی که دشمن همواره در جست‌وجوی کوچک‌ترین اختلافات برای بهره‌برداری از آنهاست.

وفا تأکید کرد: احساس فقر و نیاز به خودنمایی نظری، تمایل افراد به اظهارنظرهای مکرر و بیمارگونه را افزایش می‌دهد و دشمن نیز پس از آگاهی از قدرت نظامی ایران، در تلاش است با ایجاد اسب تروا وارد ذهن جامعه شود. نباید او را برای تفرقه‌افکنی، قطبی‌سازی دیدگاه‌ها، مرزبندی‌های اجتماعی و خودنمایی‌های دشمن‌پسند مجهز کرد.

وی با اشاره به اینکه جنگ رمضان، صحنه جلوه‌گری انسان‌های خردمند است، اظهار کرد: جنگ امروز تناسب عمیقی با زمان و معنا دارد. از نگاه روان‌شناسی، لحظه‌ها زمانی معنا پیدا می‌کنند که به‌طور کامل تجربه و زیسته شوند؛ زیرا تجربه حقیقی، زندگی را زنده و انسان را معنادار می‌کند.

این استاد روانشناسی با استناد به دیدگاه ویکتور فرانکل درباره اراده معطوف به معنا، گفت: انسان دارای دو ظرفیت روحانی، یعنی توانایی فاصله گرفتن از خود و فراروی از خود است. در شرایط دشوار، انسان باید این ظرفیت‌ها را بالفعل کند و جنگ، عرصه‌ای است که فرد باید از دیدگاه شخصی خود عبور کرده و به سوی وحدت وجودی و خرد جمعی حرکت کند.

وی هشدار داد: خودخواهی‌های نظری، ساده‌انگاری‌های تفسیری و دخالت‌های غیرمسئولانه در روایت جنگ، می‌تواند دشمن را نسبت به سرزمین ایران گستاخ‌تر کند.

وفا با اشاره به فعالیت مستمر رسانه‌های دشمن افزود: دشمن هر روز با پیام‌های جدید در عرصه رسانه حاضر می‌شود و این تازه آغاز دیالکتیک خیر و شر است. ایران امروز نیازمند بازبینی تاریخی روایت‌ها و نوعی خودسازی معرفتی است که نسل جدید را به نسل گذشته پیوند داده و انسان‌های خردمند جهان را با اهداف معنادار ایران آشنا سازد.

وی جنگ امروز را صرفاً یک درگیری نظامی ندانست و تصریح کرد: جنگ کنونی، جنگی وجودی است که خرد انسانی را در برابر جهل قرار داده و در حقیقت، جنگ دوری انسان از خویشتن است.

این عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: بی‌تفاوتی جهان امروز ناشی از تکرار انسان‌ها، مسیرهای از پیش تعیین‌شده، سخنان تکراری، نگاه‌های بی‌رمق، شخصیت‌های مسخ‌شده و اهداف منجمد است. جنگ بامعنا می‌تواند انسان‌ها را مشخص، مسیرها را روشن، اهداف را متعالی و شخصیت‌های خردمند جهان را متحد کند. به نظر می‌رسد جهان برای بازتجربه معیت الهی در سه جلوه قیومی، رحیمی و قهری، به چنین جنگ وجودی نیاز داشت.

وفا تأکید کرد: امروز ایران بیش از هر زمان دیگری در تاریخ به وحدت ملی، همدلی وجودی، پیوند میان نسل‌ها، توافق کلامی و یگانگی عملی نیاز دارد. جهان پس از سال‌ها سکوت در مجامع بین‌المللی، به این حقیقت رسیده است که ایران زنده‌ترین سرزمین جهان است و پاسداری از حرمت این سرزمین، با ایمان، وظیفه همه انسان‌های مؤمن، متمدن و خردمند است.

انتهای پیام‌

آخرین اخبار استان ها