سلامت و حفظ جان انسانها، همواره یکی از اساسیترین دغدغههای جوامع بشری بوده و نظام سلامت در هر کشوری نقشی تعیینکننده در تأمین این مهم بر عهده دارد، پزشکان، پرستاران و سایر اعضای کادر درمان هر روز با تکیه بر دانش، تجربه و تعهد حرفهای خود برای حفظ و ارتقای سلامت بیماران تلاش میکنند، اما باوجود پیشرفتهای چشمگیر علم پزشکی و توسعه امکانات درمانی، احتمال بروز خطا، تخلف یا قصور در فرآیند تشخیص و درمان به طور کامل از بین نرفته است، از همین رو، موضوع قصور پزشکی به عنوان یکی از مهمترین مباحث حوزه سلامت و حقوق، همواره مورد توجه بیماران، خانوادهها، جامعه پزشکی و مراجع قضایی قرار داشته است.
قصور پزشکی تنها به معنای وقوع یک اشتباه ساده نیست، بلکه مفهومی حقوقی و تخصصی است که در آن، کوتاهی در انجام وظایف حرفهای یا انجام اقداماتی برخلاف اصول و استانداردهای علمی میتواند به بروز آسیبهای جسمی و روانی برای بیمار منجر شود، در چنین شرایطی، علاوه بر ضرورت حمایت از حقوق بیماران و جبران خسارات وارده، حفظ شأن و جایگاه جامعه پزشکی و جلوگیری از طرح اتهامات نادرست نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است، به همین دلیل، قانونگذار سازوکارهایی را برای بررسی دقیق و کارشناسانه این پروندهها پیشبینی کرده تا هر پرونده با بهرهگیری از نظر متخصصان و بر اساس مستندات علمی و قانونی مورد ارزیابی قرار گیرد.
از سوی دیگر، بسیاری از شهروندان تصور میکنند که اخذ رضایتنامه یا برائت از بیمار، به منزله سلب کامل مسئولیت از پزشک و کادر درمان است، در حالیکه قوانین و مقررات حوزه سلامت، مسئولیت حرفهای ارائهدهندگان خدمات درمانی را در صورت اثبات قصور همچنان پابرجا میدانند، آگاهی از این موضوع، نه تنها به افزایش شناخت عمومی از حقوق و تکالیف طرفین کمک میکند، بلکه میتواند زمینهساز ارتقای اعتماد متقابل میان بیماران و کادر درمان نیز باشد، در همین راستا، در گفتوگویی با مسئولان و کارشناسان مربوطه، ابعاد مختلف قصور پزشکی، نحوه رسیدگی به پروندهها، نقش کمیسیونهای پزشکی و مسئولیتهای قانونی پزشکان و کادر درمان مورد بررسی قرار گرفته است.
پروندههایی که نیاز به تشکیل کمیسیون دارند، تنها در پزشکی قانونی مرکز استان، بررسی خواهند شد
حمیدرضا نظیفی، مدیرکل پزشکی قانونی چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه کمیسیونهای پزشکی یکی از بخشهای فنی پزشکی قانونی هستند، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از عملکرد کمیسیونهای پزشکی، رسیدگی به پروندههای مرتبط با قصور پزشکی و بررسی تخلفات احتمالی در حوزه درمان است.
وی با اشاره به قانون مرجع تعیین قصور در پزشکی قانونی، بیان کرد: طبق این قانون، ابتدا باید رابطه درمانی میان بیمار و پزشک یا کادر درمان شکل گرفته باشد، به گونهای که پس از مراجعه بیمار، پزشک یا کادر درمان مسئولیت تشخیص، درمان و ارائه خدمات پزشکی را بر عهده بگیرد.
نظیفی با بیان اینکه تخلف یا تخطی در حوزه پزشکی به معنای انجام ندادن اقدامی است که فرد موظف به انجام آن بوده، یا انجام اقدامی است که نباید صورت میگرفته، افزود: علاوه بر دو شرط بالا، تخلف پزشک یا کادر درمان باید منجر به آسیب جسمانی یا روانی به بیمار شود تا بتوان بر آن نام قصور پزشکی گذاشت، قصور کادر درمان باید از سمت پزشکی قانونی تایید شود.
مدیرکل پزشکی قانونی چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه کمیسیونهای پزشکی برای تشخیص قصور پزشکی متشکل از سه عضو هستند، تصریح کرد: کمیسیونهای پزشکی از یک نماینده پزشکی قانونی بهعنوان رئیس کمیسیون و دو متخصص مرتبط با پرونده تشکیل میشوند که تسلط و آگاهی کافی نسبت به بیماری و ابعاد آن دارند. سپس در طی کمیسیون سه موضوع اساسی مسئولیت پزشکی، تخطی پزشک و آسیب وارد شده به بیمار بررسی میشود.
وی ادامه داد: پس از تعیین قصور پزشکی توسط پزشک معالج یا کادر درمان، طی مرحله بعدی با بررسی تمامی ابعاد بیماری، درصد تخلف پزشک یا کادر درمان در برابر فرد بیمار مشخص خواهد شد، زیرا باید عوارض احتمالی بیماری در رخداد قصور پزشکی یا بیماریهای زمینهای تاثیرگذار نیز بررسی شود، پس از بررسی و تعیین میزان درصد قصور، خسارات ناشی از تخلف و پیامدهای ایجاد شده، پرونده برای ارائه به مراجع قضایی اعلام خواهد شد.
نظیفی با بیان اینکه بررسی پرونده قصور پزشکی تنها توسط پزشکی قانونی مراکز استان ها انجام میشود، توضیح داد: به طور کلی خدمات پزشکی قانونی ( معاینات سرپایی، معاینات اجساد و...) از طریق مراجعه افراد به مراکز انتظامی (کلانتریها) و مراکز قضایی(دادگستریها) امکانپذیر است، این افراد میتوانند با مراجعه به نزدیکترین مراکز انتظامی، قضایی و حتی پزشکی قانونی شهرستان خود، پرونده را برای بررسی وارد جریان کنند، اما پروندههای مرتبط با قصور پزشکی یا سقط جنین نیاز به تشکیل کمیسیون دارند و این کار تنها در پزشکی قانونی مرکز استان (شهرکرد) بررسی خواهند شد.
مدیرکل پزشکی قانونی چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه در شرایط فعلی، رسیدگی به پروندههای قصور پزشکی کمتر از ۲۰ روز زمان میبرد، گفت: بیشترین قصورهای پزشکی رخ داده در این استان مرتبط با جراحیهای زنان و زایمان، ارتوپدی، گوش و حلق و بینی ، دندانپزشکی و اقدامات زیبایی هستند که افراد درگیر با این نوع قصور پزشکی بیش از باقی موارد به پزشکی قانونی مراجعه میکنند.
وی تاکید کرد: همه خطاهای پزشکی به معنای قصور پزشکی نیستند، زیرا خطای پزشکی زمانی به عنوان قصور پزشکی به شمار میروند که منجر به آسیب در فرد بیمار شوند، عدم نتیجهگیری مناسب بیمار از درمان، الزاما قصور پزشکی محسوب نمیشود، زیرا ممکن است از لحاظ علمی تلاش پزشک معالج با انجام اصول پزشکی برای درمان بیماری صورت گیرد، اما به دلیل نوع بیماری و عوامل موثر بر آن، درمان با نتیجه دلخواه حاصل نشود که در این صورت قصور پزشکی اتفاق نخواهد افتاد.
نظیفی افزود: رضایت بیمار برای انجام روند درمان به این معناست که چنانچه اقدامات درمانی مطابق با اصول و موازین علمی انجام شود، اما باوجود این بیمار دچار عارضه شود، مسئولیتی متوجه کادر درمان نخواهد بود، اما در صورتیکه پزشک یا سایر اعضای کادر درمان از اصول و استانداردهای پزشکی تخطی کرده و این امر منجر به وارد آمدن آسیب به بیمار شود، قصور پزشکی محقق شده و فرد خاطی باید پاسخگو باشد.
مدیرکل پزشکی قانونی چهارمحال و بختیاری خاطرنشان کرد: بیشترین قصور پزشکی ناشی از عدم ارتباط صحیح بین بیمار و پزشک است، اما با این وجود، تجهیزات بیمارستانی و دانش پزشک و بروز بودن او نیز میتواند بر قصور پزشکی تاثیر بگذارد.
نظیفی در پایان گفت: در سال گذشته(۱۴۰۴)، ۳۰۵ کمیسیون نوبت اول و دوم در حوزه قصور پزشکی در پزشکی قانونی چهارمحال و بختیاری تشکیل شد که از این تعداد در کمیسیون نوبت اول، ۸۴ نفر محکوم و ۱۳۹ نفر تبرئه شدند، همچنین در کمیسیونهای نوبت دوم قصور پزشکی، ۳۶ پرونده محکوم و ۴۶ پرونده تبرئه شدند.
انتهای پیام
