اعظم خسروینژاد در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: بررسی روند تغییرات خاک نشان میدهد که ماده آلی، که مهمترین شاخص سلامت خاک محسوب میشود، در وضعیت مطلوبی قرار ندارد و همزمان روند کاهش تدریجی برخی عناصر غذایی ضروری نیز مشاهده میشود. این موضوع به معنای آن نیست که فردا تولید متوقف خواهد شد، اما نشان میدهد خاک به تدریج بخشی از توان طبیعی خود را برای تأمین نیاز گیاه از دست میدهد. اگر این روند ادامه پیدا کند، حتی افزایش مصرف کود نیز به تنهایی نمیتواند کیفیت تولید را حفظ کند، زیرا مسئله اصلی، سلامت خود خاک است.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین یافتههای این پایش، وضعیت شوری خاک در شهرستانهای مختلف استان است. دادهها نشان میدهد که تاکستان و بوئینزهرا بیشترین روند افزایش شوری و سدیمی شدن خاک را دارند. در شهرستان آبیک نیز علاوه بر شوری لایههای سطحی، سدیمی شدن لایههای زیرسطحی مشاهده شده است؛ پدیدهای که میتواند ساختار خاک را تخریب کرده، نفوذپذیری آب را کاهش دهد و محیط رشد ریشه را محدود کند.
پژوهشگر بخش تحقیقات خاک و آب مرکز تحقیقات کشاورزی قزوین خاطرنشان کرد: شهرستان البرز در حال حاضر متعادلترین شرایط را از نظر شوری و سدیمی بودن خاک دارد و شهرستان قزوین نیز اگرچه با افزایش خفیف شوری مواجه است، اما وضعیت مناسبتری نسبت به برخی دیگر از مناطق استان دارد. این تفاوتها نشان میدهد که مدیریت خاک باید متناسب با شرایط هر منطقه طراحی شود و نمیتوان برای همه شهرستانهای استان یک نسخه واحد ارائه کرد.
وی تصریح کرد: نکته مهم این است که شوری، تنها افزایش نمک در خاک نیست. شوری باعث کاهش کارایی آب و کود، اختلال در جذب عناصر غذایی و افت تدریجی حاصلخیزی خاک میشود. از سوی دیگر، کاهش ماده آلی نیز مقاومت خاک را در برابر شوری کاهش میدهد. به همین دلیل، این دو پدیده یکدیگر را تشدید میکنند و در صورت بیتوجهی، میتوانند پایداری تولید کشاورزی را با مخاطره مواجه سازند.
خسروینژاد تشریح کرد: به اعتقاد ما، امروز زمان تغییر نگاه به مدیریت خاک فرا رسیده است. همانگونه که برای مدیریت منابع آب برنامهریزی میکنیم، باید برای حفاظت از خاک نیز برنامهای بلندمدت داشته باشیم. توسعه آزمون خاک، تغذیه گیاه بر اساس نیاز واقعی، افزایش ماده آلی از طریق مصرف کودهای آلی و بازگرداندن بقایای گیاهی، مدیریت کیفیت آب آبیاری، توسعه سامانههای زهکشی در اراضی مستعد شوری، تهیه نقشههای پهنهبندی شوری و حاصلخیزی، بهرهگیری از فناوریهای کشاورزی دقیق و اصلاح الگوی کشت متناسب با شرایط هر منطقه، از مهمترین اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد.
وی عنوان کرد: خاک، سرمایهای است که جایگزینی برای آن وجود ندارد. تشکیل آن صدها سال زمان میبرد، اما تخریب آن ممکن است تنها در چند دهه رخ دهد. نتایج این پایش، یک هشدار علمی است؛ هشداری که میگوید هنوز فرصت برای اصلاح وجود دارد، اما این فرصت همیشگی نیست.
پژوهشگر بخش تحقیقات خاک و آب مرکز تحقیقات کشاورزی قزوین یادآور شد: اگر امروز برای حفظ سلامت خاک تصمیمهای علمی و مدیریتی اتخاذ کنیم، میتوانیم پایداری کشاورزی و امنیت غذایی استان را تضمین کنیم. اما اگر این روند نادیده گرفته شود، هزینههای اقتصادی و زیستمحیطی جبران آن در آینده بسیار سنگینتر خواهد بود.
انتهای پیام
