به گزارش ایسنا، همزمان با تشدید تحرکات دیپلماتیک دمشق و افزایش رایزنیهای سوریه با مقامات لبنانی، یک رسانه عرب زبان در گزارشی تحلیلی نوشت که رئیس دوره انتقالی سوریه، در حالی که همچنان مداخله نظامی مستقیم در لبنان را رد میکند، به تدریج زمینه ایفای نقشی سیاسی و چندوجهی در پرونده بیروت را فراهم میسازد.
روزنامه «الاخبار» در گزارشی به قلم «ابراهیم الأمین» نوشت: بسیاری از لبنانیها هنوز مفهوم مداخله سوریه در لبنان را صرفاً به حضور نظامی مستقیم محدود میکنند و بخش عمده احزاب سیاسی که امروز از نقشآفرینی دمشق استقبال میکنند، همان جریانهایی هستند که در پروژه آمریکا، عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی علیه محور مقاومت مشارکت دارند؛ اما به دلیل حساسیت افکار عمومی، از بیان آشکار اهداف خود پرهیز میکنند.
در این گزارش آمده است: طیفی از بازیگران سیاسی لبنان، از جمله ژوزف عون، رئیسجمهور، نواف سلام، نخستوزیر، حزب «القوات اللبنانیة»، حزب «کتائب» و شماری از جریانهای وابسته به ائتلاف ۱۴ مارس و فعالان موسوم به «انقلاب ۱۷ اکتبر»، خواهان آن هستند که «احمد الشرع» رئیس دوره انتقالی سوریه نیروهای خود را برای انجام مأموریتی که رژیم صهیونیستی در تحقق آن ناکام مانده، به لبنان اعزام کند و پس از پایان مأموریت نیز این نیروها خاک لبنان را ترک کنند.
سناریوهای مطرح
طرفداران تجزیه یا فدرالی شدن لبنان، هرگونه مداخله سوریه را عاملی در جهت تحقق پروژههای خود ارزیابی میکنند. این جریانها تصور میکنند نیروهای سوری کنترل مناطقی مانند بقاع، شمال لبنان و جنوب بیروت را بر عهده خواهند گرفت و رژیم صهیونیستی مسئولیت جنوب لبنان و بقاع غربی را در اختیار میگیرد و مناطق مسیحینشین به منطقهای مستقل تحت حمایت مستقیم آمریکا تبدیل خواهد شد. حتی برخی از آنها از استقرار نیروی نظامی آمریکا در این مناطق، از سواحل مسیحینشین تا بندر بیروت و اطراف سفارت آمریکا در عوکر، سخن میگویند.
الاخبار در ادامه به سناریوهای مطرح درباره مداخله نظامی سوریه میپردازد و مینویسد که بر اساس این فرضیهها، دمشق تنها در صورت درخواست رسمی دولت لبنان و با هماهنگی کامل ارتش این کشور وارد عمل خواهد شد؛ به گونهای که ارتش لبنان پایگاهها و تأسیسات خود را برای عملیات علیه حزبالله در اختیار نیروهای سوری قرار دهد. همچنین پیشبینی میشود عربستان سعودی و امارات هزینههای مالی این عملیات را تأمین کنند و آمریکا نیز علاوه بر پشتیبانی لجستیکی، سامانههای پیشرفته پدافند هوایی، تسلیحات مدرن، پهپادها، موشکها و پوشش هوایی لازم را برای نیروهای سوری فراهم کند.
سناریوی واقعی یا تخیلی؟
نویسنده گزارش الاخبار معتقد است: هرچند چنین سناریویی بیش از آنکه واقعبینانه باشد، به خیالپردازی شباهت دارد، اما طرح آن پرسشهای مهمی را مطرح میکند؛ از جمله اینکه آیا احمد الشرع حاضر است به شریک رژیم صهیونیستی در جنگ علیه حزبالله تبدیل شود؟ آیا دمشق در ازای چنین اقدامی، اسکان دائمی حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار آواره سوری در لبنان را خواهد پذیرفت؟ آیا واشنگتن حاضر است در مقابل، از پروژه یکپارچهسازی سوریه تحت رهبری الشرع حمایت کند، برای خروج رژیم صهیونیستی از جنوب سوریه فشار بیاورد و در پایان دادن به بحران سویداء از او پشتیبانی کند؟ همچنین این پرسش مطرح میشود که کشورهای غربی چگونه با گروههای اسلامگرایی که ممکن است در هرگونه عملیات احتمالی سوریه مشارکت داشته باشند، برخورد خواهند کرد.
احمد الشرع در تمامی مواضع رسمی خود، هرگونه برنامه برای مداخله نظامی سوریه در لبنان را رد کرده، اما همزمان به تدریج از نقشآفرینی سیاسی دولت خود در پرونده لبنان سخن گفته است. نخستین نشانه این رویکرد، در مصاحبه او با شبکه «المشهد» نمایان شد؛ جایی که از درخواست دونالد ترامپ برای ورود سوریه به مقابله با حزبالله سخن گفت و همزمان احتمال ایفای نقشی متفاوت و غیرنظامی از سوی دمشق را مطرح کرد.
به نوشته «الاخبار»، الشرع در گفتوگوی اخیر خود با شبکه الجزیره نیز این موضع را یک گام جلوتر برد و اعلام کرد که سوریه با دولت لبنان درباره راههای کمک به حل بحران این کشور در حال رایزنی است. وی تأکید کرد که حل بحران لبنان صرفاً با رویکرد امنیتی ممکن نیست و نیازمند راهکاری جامع برای رسیدگی به تمامی ابعاد بحران است. او همچنین هشدار داد که هرگونه بیثباتی در لبنان، مستقیماً بر سوریه تأثیر خواهد گذاشت.
پذیرش مداخله در لبنان
نویسنده معتقد است که الشرع با این مواضع، اصل مداخله سوریه در پرونده لبنان را پذیرفته است، اما آن را در قالب همکاری و هماهنگی با دولت لبنان و نه مداخله امنیتی مستقیم تعریف کرده است. از دیدگاه گزارش، پیام دمشق این است که هرچند آمریکا و عربستان از سوریه خواستهاند علیه حزبالله وارد عمل شود، اما دمشق خود را ملزم به اجرای این خواستهها مطابق چارچوب مورد نظر واشنگتن و ریاض نمیداند.
در ادامه گزارش آمده است که برخلاف تصور برخی، هر دولتی در سوریه، صرفنظر از گرایش سیاسی یا ایدئولوژیک آن، ناگزیر است در تحولات لبنان نقش داشته باشد؛ زیرا پیوندهای امنیتی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی میان دو کشور به گونهای است که سوریه نمیتواند خود را از تحولات لبنان کنار بکشد. نویسنده به اظهارات پیشین احمد الشرع نیز اشاره میکند که در آن از «ویژگی خاص روابط لبنان و سوریه» سخن گفته و به مفاد توافق طائف استناد کرده بود.
مداخله هماکنون در جریان است
بر اساس این گزارش، مداخله سوریه در لبنان از هماکنون نیز در عمل جریان دارد. در همین راستا میتوان به پرونده آزادی برخی زندانیان در لبنان اشاره کرد؛ این اقدام بنا به درخواست آمریکا و عربستان و در چارچوب خواستههای دمشق صورت گرفته است؛ این در حالی است که برخی از این افراد به دلیل مشارکت در نبرد با ارتش لبنان یا دست داشتن در عملیاتهای تروریستی محکوم شده بودند.
در بخش دیگری از گزارش، سفر اخیر اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، به بیروت مورد بررسی قرار گرفته است. نویسنده معتقد است این سفر بازتابدهنده رویکرد جدید دمشق در قبال لبنان بود و دیدارها و برنامههای وزیر خارجه سوریه، بخشی از ملاحظات و توازنهای حاکم بر سیاست احمد الشرع را آشکار کرد.
نقش عربستان
بر اساس این گزارش، عربستان سعودی نقش مهمی در این معادلات دارد. هرچند دمشق خود را کاملاً در اختیار ریاض قرار نداده است، اما تمایل دارد روابط خود را با عربستان حفظ کند و امیدوار است از این کشور کمکهای مالی قابل توجهی دریافت کند؛ کمکی که تاکنون محقق نشده است.
همچنین دمشق به توسعه روابط با امارات متحده عربی علاقهمند است؛ کشوری که وعده اجرای پروژههای بزرگ سرمایهگذاری و گردشگری به ارزش حدود ۲۰ میلیارد دلار در دمشق و سواحل سوریه را داده است. در مقابل، کمکهای قطر تاکنون عمدتاً به پرداخت حقوق کارکنان دولت سوریه محدود شده است.
به نوشته «الاخبار»، همین ملاحظات موجب شد دیدار احمد الشرع با سعد الحریری، نخستوزیر اسبق لبنان و همچنین نشست برنامهریزیشده اسعد الشیبانی با بهیه حریری، خواهر رفیق الحریری لغو شود. در مقابل، وزیر خارجه سوریه با احزاب «القوات اللبنانیة» و کتائب، که از متحدان عربستان به شمار میروند، دیدار کرد، اما هیچ ملاقات یا حتی تماس تلفنی با جریان ملی آزاد لبنان نداشت.
الشیبانی در سفر به طرابلس با شماری از شخصیتهای سنی دارای نفوذ محدود سیاسی و مردمی دیدار کرد؛ افرادی که برخی از آنها در درگیریهای گذشته این شهر نقش داشتهاند. وی همچنین با درخواست عربستان سعودی با نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان نیز دیدار کرد. در این دیدار، بری تلاش کرد موضع خود را درباره بحران سوریه تشریح کند.
ترکیه هشدار میدهد
در ادامه گزارش آمده است که پس از پایان سفر الشیبانی، یکی از مسئولان نزدیک به احمد الشرع که علاوه بر تابعیت سوری، تابعیت کشور دیگری را نیز در اختیار دارد، در لبنان باقی ماند و فعالیت خود را بر ارتباط با شخصیتهای اهل سنت متمرکز کرد. او در دیدارهای خود تأکید کرده است که دمشق در شرایط کنونی قصد مداخله نظامی در لبنان را ندارد و از آمادگی لازم برای چنین اقدامی نیز برخوردار نیست، اما در عین حال احتمال بررسی این گزینه در آینده را نیز رد نکرده است.
این مقام سوری همچنین کوشیده است میان نقش عربستان و ترکیه در سوریه تمایز قائل شود و این پیام را منتقل کند که دمشق در نهایت خواهان ایفای نقش محوری در پرونده لبنان است، اما تمایلی ندارد این نقش را در شرایط اختلاف با بازیگران مهم منطقهای مانند عربستان و ترکیه بر عهده بگیرد. او همچنین تصریح کرده است که آنکارا نسبت به پیامدهای ورود سوریه به هرگونه درگیری نظامی با حزبالله به دولت دمشق هشدار داده است.
طبق این گزارش، پس از سفر الشیبانی، شماری از نمایندگان و شخصیتهای لبنانی که موفق به دیدار با احمد الشرع نشده بودند، تصمیم گرفتند برای رایزنی با مقامهای سوری به دمشق سفر کنند. همزمان برخی روحانیون سلفی نیز ارتباط با مسئولان شرعی «هیئت تحریر الشام» را آغاز کردهاند و گزارشهایی نیز از گسترش تدریجی همکاری میان دستگاههای امنیتی سوریه و لبنان با نظارت مستقیم دستگاه اطلاعاتی عربستان منتشر شده است.
نویسنده در ادامه آورده است: اگرچه در دمشق از افزایش فشارها درباره پرونده لبنان سخن گفته میشود، اما نگاه غالب در پایتخت سوریه این است که آینده لبنان جدا از رویکرد ترکیه قابل ترسیم نیست؛ زیرا آنکارا لبنان را بخشی از یک چارچوب منطقهای شامل سوریه، لبنان و عراق میداند؛ طرحی که توماس باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور، عراق، لبنان و سوریه نیز آن را دنبال میکند.
انتهای پیام
