به گزارش ایسنا، نشست علمی کنگره بینالمللی حضرت بیبی حکیمه (س) با محوریت «بقاع متبرکه و ارتقای سرمایه اجتماعی» امروز دوشنبه، پنجم مردادماه، در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.
حجتالاسلام عباس نصیرالاسلامی دبیر علمی کنگره بینالمللی حضرت بیبی حکیمه(س) در این نشست اظهار کرد: چتبات هوش مصنوعی حضرت بیبی حکیمه(س) در حال طراحی است و همزمان با برگزاری کنگره در اسفندماه رونمایی خواهد شد. این سامانه با بهرهگیری از فناوری هوش مصنوعی، بر پایه منابع تاریخی و مستند، بهگونهای طراحی شده است که بتواند به پرسشهای مخاطبان درباره شخصیت، سیره، جایگاه علمی و تاریخی و ابعاد مختلف زندگی آن حضرت پاسخ دهد. این چتبات بیش از همه برای نوجوانان و جوانان طراحی شده است تا بتوانند در فضایی تعاملی و مبتنی بر دادههای معتبر، با زندگی و شخصیت حضرت بیبی حکیمه(س) آشنا شوند.
او با اشاره به رویکرد محصولمحور این کنگره گفت: تولید آثار علمی، پژوهشی و فرهنگی یکی از اهداف اصلی این رویداد است و چتبات هوش مصنوعی نیز در همین چارچوب و با هدف گسترش دسترسی مخاطبان به محتوای معتبر درباره حضرت بیبی حکیمه(س) توسعه یافته است.
نصیرالاسلامی همچنین از تولید مستندهای تلویزیونی با قابلیت پخش در شبکههای بینالمللی و تألیف چندین جلد کتاب درباره ابعاد شخصیتی حضرت بیبی حکیمه(س) خبر داد و گفت: این آثار همزمان با برگزاری کنگره در اختیار مخاطبان قرار خواهد گرفت.
او ابراز امیدواری کرد که بهرهگیری از ظرفیت هوش مصنوعی و تولید محصولات فرهنگی و پژوهشی، زمینه معرفی هرچه بیشتر شخصیت و جایگاه حضرت بیبی حکیمه(س) در میان نسل جوان و مخاطبان داخلی و بینالمللی را فراهم کند.
سیدمحمد موحد، نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس نیز در سخنانی با انتقاد از نحوه مدیریت برخی بقاع متبرکه پس از واگذاری به سازمان اوقاف، گفت: پیش از آنکه مدیریت این امامزادهها به شکل کنونی درآید، برای برخی از آنها هزینههای بسیار سنگینی، در حد هزاران میلیارد، صرف شده بود و اکنون این اماکن در اختیار سازمان اوقاف قرار دارند.
وی که بقعه متبرکه بی بی حکیمه در حوزه انتخابیهاش قرار دارد، با بیان اینکه متولیان پیشین این اماکن با جذب منابع از بخشهای مختلف، امور عمرانی و مدیریتی آنها را پیش میبردند، اظهار کرد: وضعیت فعلی در ابعاد مختلف با گذشته قابل مقایسه نیست و اگر قرار است مدیریتی جدید اعمال شود، باید نتیجه آن بهبود شرایط باشد، نه اینکه وضعیت نسبت به گذشته تضعیف شود.
موحد با اشاره به برخی نمونهها افزود: امامزاده میرسالار و امامزاده علی از جمله بقاعی هستند که میتوان وضعیت آنها را پیش و پس از تغییر مدیریت مقایسه کرد و درباره عملکرد موجود به قضاوت نشست.
در بخش دیگراین نشست، حجتالاسلام والمسلمین سیدمهدی خاموشی، نماینده ولیفقیه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، با تأکید بر جایگاه بقاع متبرکه در هویت دینی و تمدنی ایران،گفت: بقاع متبرکه صرفاً اماکن زیارتی نیستند، بلکه مهمترین سرمایه فرهنگی و معنوی کشور و یکی از پایههای شکلگیری تمدن اسلامی به شمار میروند. ایران اسلامی میزبان بیش از ۸۷۶۰ بقعه متبرکه است و افزون بر ۳۰ تن از پیامبران الهی نیز در این سرزمین مدفون هستند که این ظرفیت، ایران را از نظر میراث معنوی در جایگاهی ممتاز قرار داده است.
خاموشی با اشاره به جایگاه انبیای الهی در آموزههای اسلامی گفت: ایمان به همه پیامبران از ارکان اعتقادی اسلام است.
وی همچنین با اشاره به حضور اصحاب، راویان و محدثان بزرگی همچون شیخ صدوق و شیخ کلینی در تاریخ تشیع، این شخصیتها را بخشی از هویت علمی و فرهنگی کشور دانست.
خاموشی با بیان اینکه بیش از ۹۰ درصد بقاع متبرکه ایران متعلق به فرزندان و نوادگان ائمه اطهار(ع) است، افزود: حضور امامزادگان در مناطق مختلف کشور نقش تعیینکنندهای در گسترش محبت اهلبیت (ع) و تعمیق باورهای دینی مردم داشته است و شخصیتهایی همچون حضرت علیبن محمدباقر(ع) و امامزاده ابوعبدالله (ع) با حضور در ایران، زمینه ترویج معارف اهلبیت(ع) را فراهم کردند.
وی با اشاره به دیدگاه آیتالله سبحانی درباره جایگاه بقاع متبرکه گفت: تدین مردم ایران و پیوند آنان با فرهنگ اهلبیت(ع) تا حد زیادی مرهون نقش بقاع متبرکه است؛ مراکزی که علاوه بر کارکرد زیارتی، در انتقال فرهنگ دینی، تربیت معنوی و شکلگیری هویت مذهبی جامعه نقشآفرین بودهاند.
خاموشی با بیان اینکه تمدن تنها به زیرساختهای مادی، ساختمان، صنعت و جاده محدود نمیشود، گفت: مهمترین رکن تمدن، بخش نرمافزاری و معنوی آن است و تمدنی که بر پایه وحی الهی شکل نگیرد، نمیتواند انسان را به سعادت برساند و بقاع متبرکه از مهمترین پایگاههای تقویت این بعد معنوی و تمدنی هستند.
وی همچنین با اشاره به راهپیمایی اربعین، آن را جلوهای از پیوند عمیق مردم با فرهنگ اهلبیت(ع) دانست و گفت: میلیونها انسان با عشق و ارادت به امام حسین(ع) در این حرکت عظیم حضور مییابند و این اجتماع بزرگ، جلوهای از ظرفیت تمدنی فرهنگ شیعه است.
خاموشی با تأکید بر ضرورت معرفی هرچه بیشتر شخصیت حضرت بیبی حکیمه(س) اظهار کرد: برگزاری کنگره میتواند نقش مهمی در شناساندن این بانوی بزرگوار ایفا کند. در کنار فعالیتهای علمی، باید از ظرفیتهای فرهنگی و هنری مانند نگارش رمان، شعر، روایتهای تاریخی و تولید آثار هنری برای معرفی زندگی و سیره ایشان بهره گرفت تا نسلهای مختلف با این شخصیت آشنا شوند.
او همچنین با اشاره به جایگاه زنان در آموزههای قرآنی افزود: معیار ارزشمندی انسان در نگاه قرآن، ایمان و عمل صالح است، نه نسبتهای خانوادگی. از همین رو قرآن از همسر فرعون به عنوان الگوی ایمان یاد میکند، در حالی که همسران حضرت نوح(ع) و حضرت لوط(ع) را به دلیل نداشتن ایمان مورد نکوهش قرار میدهد.
خاموشی با تأکید بر اینکه بقاع متبرکه باید پرچمدار توحید، ایمان و ولایت باشند، گفت: این اماکن نقش مهمی در تقویت هویت دینی، فرهنگ ایثار و شهادت و انسجام جامعه اسلامی دارند و باید با تبیین صحیح معارف اهلبیت(ع)، جایگاه خود را در مسیر تمدنسازی اسلامی بیش از پیش ایفا کنند.
وی در پایان با اشاره به مقاومت مردم فلسطین و غزه، فرهنگ ایثار و ایستادگی را برخاسته از آموزههای اهلبیت(ع) دانست و تأکید کرد: بقاع متبرکه باید با تقویت فرهنگ توحید، ولایت و مقاومت، در مسیر تربیت جامعهای مؤمن و تمدنساز نقشآفرین باشند.
در بخش دیگر این نشسست، حجتالاسلام والمسلمین سیدمهدی خاموشی، نماینده ولیفقیه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، با تأکید بر جایگاه بقاع متبرکه در هویت دینی و تمدنی ایران، گفت: بقاع متبرکه صرفاً اماکن زیارتی نیستند، بلکه مهمترین سرمایه فرهنگی و معنوی کشور و یکی از پایههای شکلگیری تمدن اسلامی به شمار میروند. ایران اسلامی میزبان بیش از 8760 بقعه متبرکه است و افزون بر ۳۰ تن از پیامبران الهی نیز در این سرزمین مدفون هستند که این ظرفیت، ایران را از نظر میراث معنوی در جایگاهی ممتاز قرار داده است.
خاموشی با اشاره به جایگاه انبیای الهی در آموزههای اسلامی گفت: ایمان به همه پیامبران از ارکان اعتقادی اسلام است.
او همچنین با اشاره به حضور اصحاب، راویان و محدثان بزرگی همچون شیخ صدوق و شیخ کلینی در تاریخ تشیع، این شخصیتها را بخشی از هویت علمی و فرهنگی کشور دانست.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه با بیان اینکه بیش از ۹۰ درصد بقاع متبرکه ایران متعلق به فرزندان و نوادگان ائمه اطهار(ع) است، افزود: حضور امامزادگان در مناطق مختلف کشور نقش تعیینکنندهای در گسترش محبت اهلبیت(ع) و تعمیق باورهای دینی مردم داشته است و شخصیتهایی همچون حضرت علیبن محمدباقر(ع) و امامزاده ابوعبدالله(ع) با حضور در ایران، زمینه ترویج معارف اهلبیت(ع) را فراهم کردند.
وی با اشاره به دیدگاه آیتالله سبحانی درباره جایگاه بقاع متبرکه اظهار کرد: تدین مردم ایران و پیوند آنان با فرهنگ اهلبیت(ع) تا حد زیادی مرهون نقش بقاع متبرکه است؛ مراکزی که علاوه بر کارکرد زیارتی، در انتقال فرهنگ دینی، تربیت معنوی و شکلگیری هویت مذهبی جامعه نقشآفرین بودهاند.
خاموشی با بیان اینکه تمدن تنها به زیرساختهای مادی، ساختمان، صنعت و جاده محدود نمیشود، گفت: مهمترین رکن تمدن، بخش نرمافزاری و معنوی آن است و تمدنی که بر پایه وحی الهی شکل نگیرد، نمیتواند انسان را به سعادت برساند. بقاع متبرکه از مهمترین پایگاههای تقویت این بعد معنوی و تمدنی هستند.
وی همچنین با اشاره به راهپیمایی اربعین، آن را جلوهای از پیوند عمیق مردم با فرهنگ اهلبیت(ع) دانست و گفت: میلیونها انسان با عشق و ارادت به امام حسین(ع) در این حرکت عظیم حضور مییابند و این اجتماع بزرگ، جلوهای از ظرفیت تمدنی فرهنگ شیعه است.
خاموشی با تأکید بر ضرورت معرفی هرچه بیشتر شخصیت حضرت بیبی حکیمه(س) اظهار کرد: برگزاری کنگره میتواند نقش مهمی در شناساندن این بانوی بزرگوار ایفا کند. در کنار فعالیتهای علمی، باید از ظرفیتهای فرهنگی و هنری مانند نگارش رمان، شعر، روایتهای تاریخی و تولید آثار هنری برای معرفی زندگی و سیره ایشان بهره گرفت تا نسلهای مختلف با این شخصیت آشنا شوند.
او همچنین با اشاره به جایگاه زنان در آموزههای قرآنی افزود: معیار ارزشمندی انسان در نگاه قرآن، ایمان و عمل صالح است، نه نسبتهای خانوادگی. از همین رو قرآن از همسر فرعون به عنوان الگوی ایمان یاد میکند، در حالی که همسران حضرت نوح(ع) و حضرت لوط(ع) را به دلیل نداشتن ایمان مورد نکوهش قرار میدهد.
خاموشی با تأکید بر اینکه بقاع متبرکه باید پرچمدار توحید، ایمان و ولایت باشند، گفت: این اماکن نقش مهمی در تقویت هویت دینی، فرهنگ ایثار و شهادت و انسجام جامعه اسلامی دارند و باید با تبیین صحیح معارف اهلبیت(ع)، جایگاه خود را در مسیر تمدنسازی اسلامی بیش از پیش ایفا کنند.
وی در پایان با اشاره به مقاومت مردم فلسطین و غزه، فرهنگ ایثار و ایستادگی را برخاسته از آموزههای اهلبیت(ع) دانست و تأکید کرد: بقاع متبرکه باید با تقویت فرهنگ توحید، ولایت و مقاومت، در مسیر تربیت جامعهای مؤمن و تمدنساز نقشآفرین باشند.
دکتر محمود نجاتیحسینی مدیر مؤسسه مطالعات تحقیقاتی و اجتماعی دانشگاه تهران، هم در سخنانی در این نشست، با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیت سرمایه اجتماعی در حوزه دین، گفت: سرمایه اجتماعی یکی از مهمترین مفاهیم علوم اجتماعی است که با سه شاخص اصلی «اعتماد اجتماعی»، «مشارکت اجتماعی» و «انسجام اجتماعی» سنجیده میشود و توجه به این مؤلفهها برای پیشبرد امور دینی ضروری است.
وی با اشاره به نتایج پژوهشهای اجتماعی در ایران اظهار کرد: پیمایشهای فرهنگی و اجتماعی نشان میدهد وضعیت برخی شاخصهای سرمایه اجتماعی، بهویژه اعتماد اجتماعی و مشارکت اجتماعی، با چالشهایی روبهرو است. این در حالی است که تاکنون پژوهشهای متعددی درباره نسبت دین و سرمایه اجتماعی انجام شده، اما همچنان جای بررسی این پرسش خالی است که چگونه میتوان از سرمایه اجتماعی برای تقویت دینداری و حیات دینی در جامعه بهره گرفت.
نجاتیحسینی با بیان اینکه دین در مقاطع مختلف تاریخی خود بهعنوان یک سرمایه اجتماعی عمل کرده است، افزود: اعتماد عمومی به نهاد دین و روحانیت در مقاطعی از تاریخ معاصر، نقش مهمی در شکلگیری تحولات اجتماعی و سیاسی داشته، اما این سرمایه اجتماعی در گذر زمان با آسیبهایی مواجه شده و نیازمند بازسازی است.
وی اظهار کرد: یکی از چالشهای مهم، استفاده ابزاری و سیاسی از سرمایه اجتماعی است. هر زمان دین بهصورت مردمی و مبتنی بر اعتماد عمومی عمل کرده، از سرمایه اجتماعی بالاتری برخوردار بوده و هرچه جنبههای دولتی و حکومتی آن پررنگتر شده، این سرمایه اجتماعی کاهش یافته است.
وی با اشاره به ظرفیت بقاع متبرکه و اماکن مذهبی گفت: این فضاها علاوه بر کارکردهای دینی، میتوانند در تقویت سرمایه اجتماعی و توسعه فرهنگی و اجتماعی نقشآفرین باشند، اما تحقق این هدف مستلزم شناخت نیازهای جامعه امروز و اتخاذ رویکردهای متناسب با شرایط جدید است.
نجاتیحسینی همچنین بر ضرورت بازنگری در شیوههای ترویج دین تأکید کرد و گفت: در دنیای امروز، بهرهگیری از ظرفیتهای دین برای توسعه اجتماعی، تقویت سرمایه اجتماعی و پاسخگویی به نیازهای نسل جدید، ضرورتی انکارناپذیر است و تحقق این هدف مستلزم استفاده از روشهای نوین، آموزشهای روزآمد و تقویت نهادهای واسط میان دین و جامعه است.
در این نشست، جمعی از مسئولان، استادان دانشگاه، پژوهشگران و صاحبنظران حوزه دین، فرهنگ و علوم اجتماعی از جمله نماینده ولیفقیه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاون علمی و فرهنگی معاون اول رئیسجمهور و رئیس شورای سیاستگذاری کنگره، استاندار کهگیلویه و بویراحمد، نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس شورای اسلامی، دبیر علمی کنگره و شماری از اندیشمندان حوزه جامعهشناسی دین و بقاع متبرکه، ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی و تمدنی بقاع متبرکه در تقویت سرمایه اجتماعی، انسجام فرهنگی و ترویج ارزشهای دینی را بررسی کردند.
انتهای پیام
