تومورهای مغزی موسوم به گلیوما، همچنان یکی از بزرگترین چالشها در درمان سرطان محسوب میشوند. این تومورها حتی پس از جراحی، پرتودرمانی و شیمیدرمانی اغلب عود میکنند و گزینههای درمانی محدودی برای بیماران باقی میگذارند.
اکنون دانشمندان رویکردی امیدوارکننده را گزارش کردهاند که از سیستم ایمنی خود بدن برای مقابله با این سرطانها استفاده میکند. نتایج پژوهش کنونی نشان میدهد، یک واکسن آزمایشی میتواند بقای بلندمدت بیمارانی را بهبود بخشد که تومورهایشان حامل یک جهش ژنتیکی شایع است.
این واکسن تغییرات ایجادشده در ژن IDH۱ را هدف قرار میدهد؛ جهشی که در بسیاری از گلیوماها دیده میشود. این جهش موجب تولید پروتئینی غیرطبیعی میشود که در رشد تومور نقش دارد، اما هدفی مشخص برای سیستم ایمنی ایجاد میکند.
پژوهشگران امیدوارند با آموزش سلولهای ایمنی برای شناسایی این پروتئین تغییریافته، بتوانند سلولهای سرطانی را از بین ببرند و به بافت سالم مغز آسیبی نرسانند.
در کارآزمایی بالینی فاز یک، ۳۳ بیمار مبتلا به آستروسیتومای درجه بالا شرکت کردند که بهتازگی بیماری آنان تشخیص داده شده بود. همه بیماران واکسن را در کنار درمان استاندارد و نه به جای آن دریافت کردند سپس بیماران تا هشت سال تحت نظر قرار گرفتند تا میزان بقا، رشد تومور و پاسخهای ایمنی آنان بررسی شود.
یافتهها در مورد بسیاری از بیماران فراتر از انتظار بود؛ دو سوم بیماران، هشت سال پس از آغاز درمان همچنان زنده بودند و در ۴۲ درصد بیماران بیماری در طول دوره پیگیری پیشرفت نکرد. برخی بیمارانی که تومورشان بهطور کامل با جراحی برداشته شده بود حتی نتایج بهتری ثبت کردند.
این واکسن دو بخش مهم سیستم ایمنی را فعال کرد. سلولهای «تی» (T) وارد تومورها شدند و بهطور مستقیم به سلولهای سرطانی حمله کردند. سلولهای «بی» (بی) نیز آنتیبادیهایی تولید کردند که پروتئین جهشیافته را شناسایی میکردند. بیمارانی که قویترین پاسخهای ایمنی را ایجاد کردند، عموما نتایج بلندمدت بهتری نیز داشتند.
دانشمندان همچنین مشاهده کردند که تزریق دوزهای تقویتی واکسن میتواند سالها بعد فعالیت سیستم ایمنی را تقویت کند، بدون آنکه عوارض جانبی جدیدی ایجاد شود. این یافته احتمال استفاده از دوزهای تقویتی منظم را برای کمک به کنترل طولانیتر تومورها مطرح میکند.
مزیت دیگر این روش، امکان استفاده گستردهتر از آن است. بسیاری از واکسنهای سرطان باید بهطور اختصاصی برای هر بیمار طراحی شوند که این امر درمان را پرهزینه و زمانبر میکند. از آنجا که جهش IDH۱ در بسیاری از بیماران مبتلا به گلیوما مشترک است، این واکسن در آینده میتواند برای گروه بسیار بزرگتری از بیماران قابل استفاده باشد.
محققان معتقدند این واکسن ممکن است در ترکیب با درمانهای جدید سرطان، از جمله مهارکنندههای نقاط وارسی ایمنی یا داروهایی که بهطور مستقیم آنزیم IDH را هدف قرار میدهند، عملکرد بهتری داشته باشد. ترکیب درمانهای مختلف میتواند در مطالعات آینده به افزایش بیشتر بقا بیماران کمک کند.
با وجود یافتههای امیدوارکننده، محدودیتهای مهمی همچنان وجود دارد. این کارآزمایی در درجه نخست برای ارزیابی ایمنی طراحی شده بود و گروه کنترلی نداشت که تنها درمان استاندارد دریافت کند. بنابراین برای مشخص شدن اینکه آیا این واکسن واقعا موجب افزایش بقا میشود یا خیر، به تحقیقات بزرگتر و تصادفیسازیشده فاز دوم نیاز است.
این پژوهش را میتوان نقطه عطفی مهم در درمان سرطان مغز دانست. پاسخهای ایمنی قوی، دوره پیگیری طولانی و نرخ بقای امیدوارکننده، نتایج را بسیار قابل توجه کردهاند هرچند هنوز نمیتوان آنها را قطعی دانست.
نوریج گزارش کرد، اگر کارآزماییهای آینده این یافتهها را تایید کنند، این واکسن میتواند به نخستین ایمنیدرمانی قابل استفاده برای طیف گستردهای از بیماران مبتلا به گلیوما تبدیل شود که جهش ژنتیکی مشترک دارند و به شکل قابلتوجهی نتایج درمان این تومورهای ویرانگر را بهبود دهد.
نتایج این پژوهش در نشریه Nature Cancer منتشر شده است.
انتهای پیام
