سیدمحمد سیدموسوی در گفتوگو با ایسنا در رابطه با معنای نهضت نرمافزاری، اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب اسلامی در دیدار با جمعی از اعضای تشکلها، کانونها، هیئتهای مذهبی و برخی از نخبگان دانشجویی که در ۱۵ آبانماه سال ۱۳۸۲ خدمت وی رسیده بودند؛ درباره معنای نهضت نرمافزاری یا تولید علم فرمودند:« نهضت نرمافزاری خارج شدن از حالت تقلیدی و ترجمهای است».
وی با اشاره به اینکه در بسیاری از علوم، ترجمه و آموزش پیشرفتهای علمی اندیشمندان جهان امری طبیعی بوده است، بیان کرد: در حوزههایی همچون فیزیک، زیستشناسی، زمینشناسی، کشاورزی، مهندسی، ریاضی، روانشناسی و جامعهشناسی و سایر علوم معمولاً دیدگاههای غربی مطرح شده و پیشرفتهای علمی اندیشمندان جهان نیز ترجمه و به دانشجویان آموزش داده میشود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به ضرورت خروج از حالت تقلیدی و ترجمهای، خاطرنشان کرد: خروج از این حالت مستلزم فکر و تحلیل است؛ برای مثال، در بررسی دیدگاه دورکیم در جامعهشناسی باید مشخص شود این دیدگاه در چه محیطی، از سوی چه مؤلفهای و با چه اعتقاداتی مطرح شده و برای چه جامعهای ارائه شده است. همچنین باید بررسی شود که آیا امکان الگوسازی این دیدگاه و پیادهسازی عیناً آن در جامعه خود وجود دارد یا خیر و چه نقصهایی در این زمینه دارد.
ضرورت بومیسازی در علوم ترجمه شده
موسوی تأکید کرد: در زمینه جنبش نرمافزاری لازم است دو اقدام انجام شود؛ نخست، مسئلهای را که اندیشمندان به آن دست پیدا کردهاند را بیان کرده و در مرحله دوم لازم است حواشی مختلف، پیوست فرهنگی یا زمینههایی که موجب طرح دیدگاه مورد نظر شده است در نظر گرفته شود و پس از بررسی بومیسازی شود.
موسوی با تشریح مفهوم بومیسازی و ضرورت تطبیق دیدگاههای علمی با شرایط جامعه ایران، بیان کرد: بومیسازی به این معناست که مثلاً در جامعه ایران که دارای شهروندان مسلمان است و به وجود خدایی اعتقاد دارد که او منشا همه چیز است، قادر و عالم مطلق است، به همه بندگان خود توجه دارد و وظایفی نیز برای مسلمانان در نظر گرفته، لازم است دیدگاههای ترجمه شده را به محیط جدید وارد کرده و مجدداً آنها بازنویسی شوند. این مرحله اول جنبش نرمافزاری و تولید علم است و سپس میتوان قدمهای بعدی را برداشت. اگر این کار انجام شود، کمکم به دیدگاههای جدیدی، حتی در علوم پیشرفتهای مانند فیزیک، شیمی و مهندسی و... دست خواهیم یافت.
این دانشیار معارف اسلامی با اشاره به پیشرفتهای حاصل شده در زمینه جنبش نرمافزاری و تأکید بر نقش جوانان در ادامه این مسیر، گفت: رهبر شهید انقلاب اسلامی اشاره کرده بودند که اساتید از این جنبش بسیار استقبال کردهاند اما این میزان کافی نیست و باید دانشجویان نیز در این زمینه مشارکت کنند. جوانان دارای زمینه و ظرفیتهایی هستند که میتواند تحول بسیاری ایجاد کند. یک فرد جوان با شخصی که از سن ۶۲ سالگی گذشته است، تفاوت بسیاری دارد؛ فرد جوان سرحال و تازهنفس است و میتواند بسیاری از مسائل را تحلیل کند.
موسوی ادامه داد: نخبگان جوان باید وارد جنبش نرمافزاری شوند و لازم است که اساتید نیز دانشجویان را راهنمایی کنند. برای مثال؛ با وجود اینکه در حوزه پزشکی متخصصان و بخشهای مختلفی وجود دارند اما در حوزه سختافزاری پزشکی که بتواند نظریات موجود را اجرایی کند، مشکل وجود دارد و بسیاری از دستگاهها از خارج وارد میشوند، اما در حوزه نرمافزاری، برای مثال در زمینه سلولهای بنیادی، هستهای یا نظامی، جنبش نرمافزاری انجام گرفته است و ایران دزاسن زمینهها به عنوان قدرت برتر در منطقه شناخته میشود.
ضرورت تقویت نهضت ترجمه و تولید دیدگاههای جدید در علوم انسانی
وی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به جنبش نرمافزاری در حوزه علوم انسانی، اظهار کرد: در حوزههای مختلف علوم انسانی مانند اقتصاد، روانشناسی، جامعهشناسی، رشتههای مربوط به علوم تربیتی، الهیات و سایر حوزهها لازم است نظرات جدید مطرح شود؛ برای مثال، در فلسفه نباید همچنان پیرو فیلسوفان گذشته مانند ملاصدرا باشیم. لازم است نظرات جدیدی مطرح شود و در صورت امکان، مکاتب جدیدی شکل گیرد؛ در حال حاضر جنبش نرمافزاری رضایتبخش است اما کافی نیست؛ با این حال نویددهنده آینده بسیار خوبی برای جوانان این مرزوبوم است.
این عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: در ایران ترجمه و بهرهوری از دستاوردهای علمی دیگران مسئلهای طبیعی است برای مثال در تمدن اسلامی نیز برای نخستینبار، مأمون در بغداد مکانی را تأسیس کرد و کتابهای مختلف را از مکانهای مختلف به آن کتابخانه برد و توسط افراد توانمند شد؛ از این اقدام به عنوان نهضت ترجمه یاد میشود. اما اندیشمندان مسلمان به ترجمه متون اکتفا نکردند و به همین دلیل، تمدن اسلامی در قرنهای پنجم، ششم و هفتم شکل گرفت. لازم است امروزه نیز این کار انجام شود.
موسوی با اشاره به اینکه ایجاد جنبش نرمافزاری و تولید علم نیازمند سیر زمانی یکقرنی است، بیان کرد: در ایران حدود نیم قرن است که انقلاب شده و انقلاب اجازه داده است فرزندان این سرزمین در زمینههای مختلف تحقیق کنند، اما در ۵۰ سال آینده باید ایرانیها نه تنها در منطقه بلکه در کل جهان در اوج قله علمی قرار بگیرند و این امر دور از دسترس نیست.
وی با اشاره به ضعف نهضت ترجمه در حوزه علوم انسانی، اظهار کرد: حوزه علوم انسانی نیز بسیار مهم است و در ترجمه آثار باید به دیدگاهها و مؤلفههای فکری و دینی نویسندگان توجه داشت. اگر فردی این دیدگاهها را به درستی بشناسد، میتواند آنها را در جامعه ایران بومیسازی کند و به نتایج موفقی دست یابد. علوم انسانی، دیدگاه و نگرش کلی برای انسان ایجاد میکند و این نگرش در حوزههای تخصصی میتواند نتایج بسیار خوبی را به همراه داشته باشد.
انتهای پیام
