حجتالله ایوبی چهارشنبه هفتم مرداد در همایش بزرگداشت شهابالدین سهروردی و گرامیداشت روز زنجان، اظهار کرد: روحیه ایرانی و روحیه اسلامی امروز به زیبایی در این همایش تجلی پیدا کرد و این گردهمایی، نشانهای از اهتمام جامعه علمی و فرهنگی کشور به پاسداشت بزرگان ایرانزمین است.
وی با اشاره به جایگاه سهروردی در تاریخ اندیشه ایران، افزود: ما در سرزمینی زندگی میکنیم که در جایجای آن ستارگان علم، فلسفه و فرهنگ درخشیدهاند و سهروردی یکی از برجستهترین این چهرههاست. اگر خود را پیرو این بزرگان میدانیم، باید راه آنان را ادامه دهیم و اندیشه و منش آنان را در زندگی امروز جاری کنیم.
رئیس امور فرهنگی سازمان برنامه و بودجه با اشاره به ثبت نام سهروردی در برنامه مشاهیر جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، گفت: همزمان با نامگذاری روزی به نام این فیلسوف بزرگ، برنامههای متعددی از جمله برگزاری همایشهای علمی، انتشار آثار پژوهشی و تولید کتابهایی برای آشنایی کودکان با اندیشههای سهروردی انجام شد که گامی مهم در معرفی این شخصیت به نسل جدید به شمار میرود.
ایوبی با بیان اینکه پاسداشت مفاخر فرهنگی صرفاً یک اقدام نمادین نیست، تصریح کرد: از نگاه جامعهشناختی، محیط فرهنگی، هنر، شعر، ادبیات، معماری و زیباییشناسی، به تدریج شخصیت، ذوق و هویت انسانها را شکل میدهد. مردمی که با شعر، هنر و فرهنگ زندگی میکنند، حامل سرمایهای ارزشمند هستند که باید حفظ و تقویت شود.
وی با مقایسه تحولات فکری جهان در دو سده اخیر؟ اظهار کرد: جهان مدرن در قرنهای هجدهم، نوزدهم و بیستم بر عقلانیت ابزاری، صنعت و منفعت مادی تکیه داشت، اما امروز بسیاری از اندیشمندان معتقدند که قرن بیستویکم، دوران بازگشت انسان به خویشتن، عشق، عاطفه، معنویت و احترام به دیگری است.
ایوبی ادامه داد: امروز بشر بیش از گذشته به ارزشهایی نیاز دارد که در فرهنگ و تمدن شرق، بهویژه در اندیشههایی مانند حکمت اشراق، جایگاهی بنیادین دارند و این ظرفیت میتواند نقشی مؤثر در گفتوگوی فرهنگی میان ملتها ایفا کند.
وی با اشاره به اهداف شکلگیری یونسکو، افزود: یکی از مهمترین اهداف این نهاد، از بین بردن ریشههای خشونت در ذهن انسانها از مسیر فرهنگ، آموزش و گفتوگو بوده است و این هدف همچنان ضرورتی جهانی به شمار میرود.
رئیس امور فرهنگی سازمان برنامه و بودجه با اشاره به جایگاه ایران در شرایط کنونی جهان، گفت: امروز نگاه بسیاری از ملتها به ایران معطوف شده است تا ظرفیتهای فرهنگی، تمدنی و معنوی این سرزمین را بهتر بشناسند. از این رو، مسئولیت ما در معرفی اندیشه، فرهنگ و مفاخر ایران به جهان، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
وی از شکلگیری هماهنگی میان دستگاههای فرهنگی کشور برای معرفی مفاخر و میراث تمدنی ایران خبر داد و گفت: ارادهای مشترک میان دولت و ملت برای رونمایی از گنجهای پنهان فرهنگی ایران شکل گرفته است.
او از طراحی مسیر فرهنگی «راه خورشید» خبر داده و افزود: این مسیر از زادگاه شمس تبریزی آغاز میشود، از زنجان، همدان و خوی عبور میکند و تا قونیه ادامه مییابد. در این طرح، منزلگاهها و جایگاههای مرتبط با بزرگان فرهنگ و عرفان ایران شناسایی، مرمت و معرفی میشوند تا جهانیان با مسیرهای شکلگیری اندیشه و تمدن ایرانی آشنا شوند.
رئیس امور فرهنگی سازمان برنامه و بودجه با اشاره به اجرای پروژهای با عنوان «ایران؛ آغاز هر داستان»، گفت: باور ما این است که مردم جهان، هر کجا که باشند، بخشی از تاریخ تمدن و هویت فرهنگی خود را میتوانند در ایران جستوجو کنند. اگر سخن از شعر، ادب و عرفان باشد، ریشههای آن در این سرزمین است؛ اگر نیایش، موسیقی، هنر، کتابت و خوشنویسی مطرح باشد، ایران از کهنترین خاستگاههای این میراث جهانی به شمار میرود.
ایوبی با تأکید بر اهمیت دیپلماسی فرهنگی، اظهار کرد: پس از پیروزیها و افتخارآفرینیهای ملت ایران، زمان آن رسیده است که ظرفیتهای فرهنگی کشور بیش از گذشته به جهان معرفی شود. اگر ایران قدرتی بزرگ است، این قدرت تنها در عرصه نظامی یا علمی خلاصه نمیشود، بلکه مهمترین پشتوانه آن، قدرت فرهنگی و تمدنی ایران است؛ سرمایهای که نه خریدنی است و نه با ابزار مادی قابل ایجاد.
وی با اشاره به تجربه فعالیت خود در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، افزود: در یونسکو شخصیتهایی که سالگرد تولد یا درگذشت آنان به مناسبتهای پنجاهمین یا صدمین سال و مضربهای آن میرسد، برای ثبت و بزرگداشت جهانی معرفی میشوند. ایران تاکنون حدود ۵۰ شخصیت را در این فهرست به ثبت رسانده است، اما هنوز صدها چهره برجسته دیگر وجود دارند که ظرفیت معرفی در سطح جهانی را دارند.
رئیس امور فرهنگی سازمان برنامه و بودجه ادامه داد: برخی کشورهای منطقه برای شخصیتهای خود پروندههای متعددی به یونسکو ارائه میکنند، در حالی که ایران با این پیشینه عظیم تاریخی و فرهنگی، هنوز ظرفیتهای فراوانی برای معرفی مفاخر خود دارد و باید از این فرصت بیش از گذشته استفاده کند.
وی همچنین با اشاره به ثبت آثار جهانی ایران، گفت: تنها چند روز پیش، سیامین اثر کشور در یکی از فهرستهای جهانی به ثبت رسید. اکنون ایران از نظر تعداد آثار ثبتشده، در جایگاه نهم جهان قرار دارد. البته به دلیل وقفهای که در سالهای گذشته در روند ثبت آثار ایجاد شد، امکان ثبت بیش از یک اثر در هر سال وجود نداشت و همین موضوع باعث شده است همچنان ظرفیتهای فراوانی برای ثبت و معرفی میراث ارزشمند ایران باقی بماند.
سهروردی از فیلسوفان فرامکتبی و از مفاخر بزرگ فلسفه اسلامی است
در ادامه نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر جایگاه شهابالدین سهروردی در تاریخ اندیشه اسلامی، گفت: سهروردی از اندیشمندانی است که نمیتوان او را در چارچوب یک مکتب یا پارادایم محدود کرد؛ او از فیلسوفان فرامکتبی و از چهرههای ماندگار فلسفه اسلامی به شمار میرود.
نبیاله محمدی اظهار کرد: فلسفه، همانند یک لنز، شیوه نگاه انسان به جهان را شکل میدهد و هر مکتب فلسفی، زاویهای متفاوت برای فهم هستی و تحلیل پدیدهها ارائه میکند.
وی با اشاره به علاقه شخصی خود به مطالعات فلسفی، افزود: سالها به مطالعه مکاتب مختلف فلسفی پرداختم و حاصل آن تدوین کتابی در حوزه مبانی فلسفی بود. مطالعه آثار فیلسوفان، یکی از لذتبخشترین تجربههای علمی و فرهنگی زندگی من بوده است.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس شورای اسلامی با مقایسه برخی مکاتب فلسفی غرب و فلسفه اسلامی، گفت: آنچه فلسفه اسلامی را از بسیاری از مکاتب فلسفی متمایز میکند، پیوند عقل با معنویت و اتکای آن به آموزههای الهی است. بسیاری از حکمای مسلمان در کنار تعقل و استدلال، به ساحت دعا، معنویت و سلوک نیز توجه داشتهاند و همین ویژگی، به اندیشه آنان عمق بیشتری بخشیده است.
محمدی با اشاره به زندگی و سرنوشت سهروردی، اظهار کرد: شیخ اشراق به دلیل بیان اندیشههای خود با مخالفت حاکمان زمان مواجه شد و به اتهام ارتداد به شهادت رسید. از این رو، او را میتوان شهید راه فلسفه اسلامی دانست؛ اندیشمندی که برای دفاع از باورهای خود، جانش را فدا کرد.
رئیس مجمع نمایندگان استان زنجان در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: در تاریخ فلسفه، اندیشمندانی وجود دارند که در چارچوب یک مکتب خاص باقی میمانند، اما شخصیتهایی همچون ابونصر فارابی، سهروردی، سقراط، افلاطون و ارسطو از اندیشمندانی هستند که تأثیر آنان فراتر از یک مکتب یا پارادایم فکری است و آثارشان همچنان در تاریخ اندیشه بشر الهامبخش است.
انتهای پیام
