اردشیر سلیمانی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: سالهاست درباره وام، توسعه و نقش نهادها مطالعه میکنم و در نشستها و جمعهای مختلف نیز مطالب متعددی در این زمینه میشنوم، اما احساس میکنم در بسیاری از این بحثها یک موضوع اساسی مغفول مانده و آن، نگاه به فلسفه و کارکرد اصلی وام است.
وی افزود: باید ابتدا به این پرسش پاسخ داد که وام برای چیست. وام باید ابزاری برای دفاع در برابر فقر، گرسنگی و توسعهنیافتگی باشد و بتواند زمینه ایجاد اشتغال، افزایش تولید و بهبود شرایط اقتصادی مردم را فراهم کند.
این اقتصاددان با بیان اینکه بحرانها ریشه در ضعف عملکرد نهادها دارند، گفت: اگر مسائل را از منظر نهادی بررسی کنیم، بسیاری از بحرانها زمانی شکل میگیرند که قوانین و قواعد بهدرستی اجرا نمیشوند یا از مسیر اصلی خود منحرف میشوند. در چنین شرایطی، بحران میتواند فرصتی برای مشاهده ضعفها و انحرافهای موجود در ساختارهای اجرایی و نهادی باشد.
سلیمانی با انتقاد از عملکرد برخی بانکها اظهار کرد: نگاه مثبتی به عملکرد نظام بانکی ندارم و این نگاه بر اساس تحلیل و عقلانیت اقتصادی است. بانکها باید تسهیلات را بهگونهای پرداخت کنند که آثار آن در توسعه، فقرزدایی، اشتغال و افزایش تولید دیده شود، نه اینکه تنها بازگشت اصل پول و دریافت سود برای آنها اهمیت داشته باشد.
وی ادامه داد: مسئولان و مدیران بانکی باید نسبت به نحوه استفاده از منابع و آثار اقتصادی و اجتماعی تسهیلات مسئولیتپذیر باشند. بانکها منابع قابل توجهی را از مردم جذب میکنند، اما بخش اندکی از این منابع به شکل مؤثر و هدفمند به چرخه تولید، اشتغال و فعالیتهای اقتصادی مردم بازمیگردد.
این اقتصاددان با اشاره به فاصله میان بانکها و جامعه گفت: زمانی که منابع بانکی بهدرستی در اختیار بخشهای مولد قرار نگیرد، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی آن میتواند به گسترش فقر، کاهش اعتماد عمومی و افزایش فاصله میان مردم و نهادهای حاکمیتی منجر شود.
سلیمانی افزود: یکی از مشکلات موجود، سختگیری در دریافت وثیقه و تضمینهای بانکی است. باید بررسی شود که میزان وثیقه تا چه اندازه با مبلغ تسهیلات و توان اقتصادی متقاضی تناسب دارد و چرا بسیاری از منابعی که میتوانند در مسیر تولید و اشتغال به کار گرفته شوند، جذب بخشهای مولد نمیشوند.
وی با انتقاد از تجاری شدن فعالیت برخی بانکها گفت: بانک نباید صرفاً به یک بنگاه تجاری تبدیل شود که پول را مانند کالا معامله میکند. همانطور که یک فروشنده کالای خود را عرضه میکند، بانک نیز نباید تنها به فروش پول و دریافت سود فکر کند، بلکه باید نسبت به سرنوشت تسهیلاتگیرنده و آثار اقتصادی و اجتماعی پرداخت وام مسئول باشد.
این اقتصاددان تصریح کرد: ممکن است متقاضی در ابتدای دریافت تسهیلات بتواند اقساط و سود وام را پرداخت کند، اما اگر وام به فعالیتی پایدار و درآمدزا منجر نشود، پس از مدتی توان بازپرداخت کاهش مییابد و این مسئله به یک آسیب اقتصادی و اجتماعی برای فرد، خانواده و جامعه تبدیل میشود.
سلیمانی خاطرنشان کرد: اصلاح نظام تسهیلاتدهی نیازمند تغییر نگاه بانکها از سودمحوری صرف به توسعهمحوری است. وام زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که به ایجاد اشتغال، کاهش فقر، تقویت تولید و افزایش توان اقتصادی مردم منجر شود.
انتهای پیام
