بهار ولیزاده در گفتوگو با ایسنا درباره تأثیر بحرانهای اقلیمی بر افزایش نابرابریهای اجتماعی اظهار کرد: بر اساس شواهد علمی، تغییرات و بحرانهای اقلیمی در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و محیطزیستی موجب تشدید نابرابریها میشوند. هنگامی که این بحرانها با عواملی مانند فقر، تبعیض و ضعف حکمرانی همراه شوند، زمینه بروز بیثباتیهای اجتماعی و سیاسی را فراهم میکنند.
وی با تأکید بر اینکه این روند خطی و قطعی نیست، افزود: نمیتوان گفت هر بحران اقلیمی الزاماً به بیثباتی سیاسی منجر میشود، اما تجربههای جهانی نشان داده است که چنین بحرانهایی میتوانند بهعنوان عاملی تشدیدکننده، زمینهساز تنشهای اجتماعی و سیاسی شوند. نمونه بارز این موضوع، سوریه است؛ جایی که بسیاری از پژوهشها بحران سال ۲۰۱۱ این کشور را با خشکسالیهای طولانیمدت و بحران منابع آب مرتبط دانستهاند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان با اشاره به شرایط ایران ادامه داد: کشور ما نیز با چالشهایی همچون خشکسالی، ریزگردها، کاهش منابع آب و دیگر پیامدهای تغییرات اقلیمی مواجه است. از این رو، توجه به عدالت اقلیمی و توزیع عادلانه منابع و امکانات میتواند در کاهش تنشهای اجتماعی و سیاسی ناشی از این بحرانها نقش مؤثری ایفا کند.
ولیزاده در ادامه تصریح کرد: برای کشوری مانند ایران، بحران اقلیمی صرفاً یک چالش توسعهای نیست، بلکه در صورت مدیریت نشدن، میتواند به مسئلهای در حوزه امنیت ملی تبدیل شود.
وی درباره چگونگی ایجاد تعادل میان سیاستهای توسعه اقتصادی، امنیت ملی و حفاظت از محیط زیست گفت: رویکرد توسعه پایدار بر این اصل تأکید دارد که توسعه اقتصادی نباید به بهای تخریب محیط زیست دنبال شود، زیرا قربانی کردن محیط زیست در بلندمدت، اقتصاد و امنیت را نیز با چالشهای جدی مواجه خواهد کرد.
این دکترای جغرافیای سیاسی و توسعه افزود: در مقابل، حفاظت هوشمندانه از منابع طبیعی و محیط زیست میتواند زمینهساز امنیت پایدار در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی باشد.
وی با اشاره به ظرفیتهای موجود در کشور اظهار کرد: با تکیه بر اصول قانونی، اسناد آمایش سرزمینی و برنامهریزی علمی میتوان الگوی مناسبی برای مدیریت توسعه و حفاظت از محیط زیست طراحی کرد، مشروط بر اینکه اراده سیاسی لازم، هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و سرمایهگذاری اصولی در زیرساختها وجود داشته باشد.
ولیزاده، مهمترین تهدیدهای ژئوپلیتیکی ناشی از تغییرات اقلیمی در دهههای آینده را تشدید رقابت بر سر منابعی همچون آب، غذا و انرژی دانست و گفت: این شرایط میتواند همراه با افزایش مهاجرتهای اقلیمی و شکلگیری پدیده آوارگان اقلیمی، بحرانهای متعددی را هم در مناطق مبدأ و هم در مناطق مقصد مهاجرت ایجاد کند.
عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان در پایان تأکید کرد: تغییرات اقلیمی بهتنهایی منشأ بحران نیست، بلکه بهعنوان یک کاتالیزور، بحرانهای موجود را تشدید میکند و میتواند با افزایش آسیبپذیریهای ساختاری، پویاییهای نظام بینالملل و معادلات امنیتی و سیاسی جهان را با چالشهای جدی مواجه سازد.
انتهای پیام
