حسین مسرت در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: دیار یزد از دیرباز یکی از شهرهای مهم و دینمدار ایران بوده است چنانکه از نام یزد که از «ایزد» (یکی از نامهای خداوند) گرفته شده نیز هویداست.
وی افزود: از زمانی که علاءالدوله کالنجار به واسطه خوشنامی یزد، این شهر را برای گذران روزگار پایانی عمر و عبادت برگزید، به خواست حاکم سلجوقی، این شهر به «دارالعباده» مشهور شد.
مسرت با اشاره به پیشینه مذهبی یزد، خاطرنشان کرد: این شهر در سدههای پنجم و ششم قمری، از کانونهای مهم شیعیگری در ایران بود که این امر مرهون حضور شاخهای از خاندان دیلمیان با عنوان «آل کاکویه» به عنوان فرمانروایانی کاردار در یزد بود.
وی بقعه دوازده امام در کوی یوزداران (محله فهادان) را از آثار تاریخی برجسته آن دوران دانست و ادامه داد: پس از روی کار آمدن اتابکان یزد در سده ششم و غالب شدن مذهب تسنّن در ایران، شیعیان یزد در اقلیت قرار گرفتند اما یزد تا پیش از برآمدن دولت صفوی (۹۰۷-۱۱۴۸ قمری)، همچنان از شهرهای مهم شافعیمذهب ایران بود و با روی کار آمدن دولت صفوی و رواج مذهب تشیع، شاهد اوجگیری دوباره نهضت شیعه و توجه و احترام ویژه به سادات در یزد بودیم.
تعریف و شاخههای سادات
مسرت با تبیین مفهوم مقدس «سید» و «سادات» در نزد شیعیان، گفت: این عناوین به کسانی اطلاق میشود که از طرف پدر از نسل «هاشم» (جد پیامبر اسلام) و از قبیله بنیهاشم باشند.
وی با بیان این که لقب سیادت از طریق حضرت فاطمه(س) به فرزندان پیامبر (ص) و علی ابن ابیطالب (ع) میرسد، تصریح کرد: شاخههای اصلی سادات به دو دسته تقسیم میشود؛ سادات علوی که شامل نوادگان حضرت علی(ع) از طریق سه پسر ایشان شامل محمد حنفیه، عباس بن علی (ابوالفضل) و عمر بن علی هستند و سادات هاشمی که نوادگان امام حسن مجتبی (ع) و امام حسین (ع) هستند و به «سادات حسنی» یا «سادات حسینی» نیز معروفند.
مهاجرت سادات به یزد از ظلم خلفا
این نویسنده یزدی با اشاره به آزار و شکنجههای خلفای اموی و عباسی علیه امامان شیعه، گفت: این رفتارها منجر به مهاجرت گسترده خاندانهای پیامبر شد به طوری که سادات برای حفظ جان، با پوشاندن نام و شجره خانوادگی و با لباسهای مبدل، راهی ایران، عراق، روم (ترکیه)، مصر و یمن میشدند.
مسرت از جمله این مهاجران را «ابوجعفر محمّد بن علی بن عبیدالله احمد بن علی العُریضی ابن جعفر بن محمّد الصادق (ع)» از سادات عُریضی نام برد که در سده پنجم قمری به یزد آمد.
وی افزود: این بزرگوار تا مدّتها در یزد به گمنامی میزیست و با نامی ناشناخته به آهنگری میپرداخت تا این که براثر پیشامدی مبارک، «امیر اوجش»، دخترش را به همسری او داد و تا سال ۴۲۴ قمری با آبرومندی در شهر یزد زیست و اکنون سدههاست که نوادگان و بازماندگان او مورد احترام مردم یزد هستند و بارگاه وی را به نام «امامزاده جعفر (ع)» میشناسند و هر روز به زیارتش میشتابند.
مسرت تأکید کرد: یزد به دلیل شرایط اقلیمی ویژه، در سدههای پرآشوب، مأمن خاندانهای رسالتپناه و گروههای گستردهای از سادات همچون علوی، هاشمی، فاطمی، مرتضوی، حسنی، حسینی، جعفری، موسوی، رضوی و شاخههایی مانند طباطبایی و عُریضی بود.
وی همچنین فهرستی از خاندانهای سادات مشهور در یزد را برشمرد که برخی از آنها مختص این استان هستند؛ از جمله: جلیلی، رکنالدّینی، سادات، آیتاللهی، اخوی، حیدری، ساداتزاده، مجلسی، مدرّسی، مرعشی، نجفی، نعمتاللهی، ساداتی، شجاعالسّاداتی، شمسالدّینی، صدرالسّاداتی، وکیلالسّادات و غیره.
تنوع نامهای خانوادگی و خاندان مدرّسی
مسرت در ادامه توضیح داد که به دلیل کثرت جمعیت برخی خاندانها، برای تفکیک آنها از پیشوندهای مختلف استفاده شده است؛ مانند سادات رضوی که امروزه با نامهای مختلفی از جمله احتشام رضوی، پوررضوی، رضویان، رضویزاده، رضویمهر، رضوینژاد، رضوینیا، رضوی یزدی، رضی رضوی، شهاب رضوی، فاضل رضوی، مدرّس رضوی و نوّاب رضوی در یزد شناخته میشوند.
وی یکی از این سلسلههای بزرگ سادات یزد را سادات مدرّسی از جملهی سادات طباطبائی حسنی و حسینی خواند که نسبشان به حسن بن حسن، فرزند امام حسن مجتبی (علیهالسّلام)، مشهور به «حسن مثنّی» میرسد و جدّه آنها فاطمه دختر امام حسین(علیهالسّلام) است که زوجهٔ حسن مثنّی بوده است.
این پژوهشگر حوزه تاریخ عامه یزد گفت: این خاندان که اکنون پیشینهای ۴۰۰ ساله در استان یزد دارند، همواره به خوشنامی و نیکنامی در این دیار شهره بودهاند، در طول این چند قرن، اندیشمندان، روحانیان، عالمان و فرزانگانی را در دامان خود پروراندهاند که هرکدام موجب آثار خیر و برکت، بناها و تألیفات بیشماری شدند که برشمردن تمامی آثار و تألیفات آن خود به فهرستی دراز دامن نیاز است.
چهرههای نامدار خاندان مدرّسی
مسرت گفت: خاندان سادات مدرّسی یزد هم به واسطه کثرتی که داشته و دارند، با نامهای خانوادگی گوناگونی به حیات اجتماعی، دینی، سیاسی، علمی و فرهنگی خود در یزد ادامه میدهند و حتی برخی از این خاندان، در دیگر شهرهای ایران و دیگر کشورهای جهان، اقامت دارند و به دانشاندوزی و دانشپروری میپردازند.
نویسنده کتاب چند جلدی «یزد، یادگار تاریخ» در پایان از افراد نامی سادات مدرّسی یزد را آیتاللهالعظمی میرزا سید محمدعلی مدرّس یزدی قلعه کهنه (۱۱۹۳-۱۲۶۵ ق)، آیتالله سید حسن مدرّس طباطبایی، آیتاللهالعظمی میر سید علی مدرّسی طباطبائی حسنی یزدی، آیتاللهالعظمی حاج میرزا سیّد علی مدرّسی لب خندقی، میرزا سید علی مدرس ابن حاج میرزا سید علینقی (معروف به صدر الاطبّاء)، حاجیه فاطمهٔ مدرّسی قوامی (۱۲۷۸-۱۳۶۹ ش) ملقّب به «حشمت الشریعه» و معروف به «خانم سلطان»، آیتالله حاج سید علیرضا مدرّسی، دکتر سید محمود مدرّسی، آیتالله میرزا سید احمد مدرّسی، آیتالله حاج سید محمّد بن سید احمد مدرّس مصلی، آیتالله میرزا سید جواد مدرّسی، آیتالله سید محمدرضا مدرّسی یزدی و آیتالله حاج سید محمّدکاظم مدرّس مصلّی، نام برد.
انتهای پیام
