فرشته حسینی با حضور در تحریریه ایسنا با اشاره به شعار جهاد دانشگاهی، «اقتدار علمی در افق مقاومت»، اظهار کرد: یکی از مهمترین مؤلفههای مقاومت، اقتدار علمی است و این اقتدار زمانی محقق میشود که دانش، تخصص و توانمندیهای فناورانه در خدمت رفع نیازهای کشور قرار گیرد.
وی با بیان اینکه مفهوم امنیت غذایی در جهان تغییر کرده است، افزود: امروز دیگر امنیت غذایی صرفاً یک مفهوم علمی یا اقتصادی نیست، بلکه به یک رویکرد حاکمیتی و سیاسی تبدیل شده است. پیش از این، امنیت غذایی صرفاً تامین غذای کافی و سالم تعریف میشد، اما امروز مفهوم امنیت غذایی به دسترسی پایدار، ایمن، سالم و خوداتکا به مواد غذایی تغییر یافته است. ما در عصر «جنگهای ترکیبی» زندگی میکنیم، عصری که در آن سلاح غذا میتواند جدیتر از سلاحهای نظامی کارکرد داشته باشد.
حسینی با بیان اینکه کشوری میتواند پایداری سیاسی و اجتماعی خود را تامین کند که زنجیره تامین غذای آن در برابر تکانههای خارجی، تحریمها، خشکسالی و تغییر اقلیم و سایر نوسانات جهانی آسیبپذیر نباشد، تاکید کرد: حاکمیت غذایی یعنی کشور توانایی تولید و تامین نیازهای اساسی خود را در درون مرزهای جغرافیایی خود داشته باشد و این درست همان نقطه تلاقی «علم» و «مقاومت» است.
رئیس پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی جهاد دانشگاهی ادامه داد: اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که غذا دیگر تنها یک کالای راهبردی نیست، بلکه ابزاری برای اعمال فشارهای اقتصادی و سیاسی به کشورها است. تجربه بحرانهایی مانند همهگیری کرونا، جنگها، تحریمها و تنشهای بینالمللی نشان داده است کشورهایی که در تأمین غذای خود وابسته هستند، در برابر این تحولات آسیبپذیری بیشتری خواهند داشت.
حاکمیت غذایی از طریق بومی سازی دانش فنی باید انجام شود
حسینی با اشاره به مأموریت این مجموعه گفت: هدف ما کمک به شکلگیری حاکمیت غذایی از طریق توسعه دانش فنی و بومی سازی فناوریهای مورد نیاز کشور است. بررسیهای پژوهشکده نشان داده است بخش قابل توجهی از مواد اولیه مورد استفاده در صنعت غذا ، با وجود تولید محصولات نهایی در داخل کشور، همچنان وابسته به دانش فنی یا فناوریهای خارجی است و این مسئله یکی از نقاط مهم آسیبپذیری زنجیره تولید در صنایع تبدیلی غذایی محسوب میشود. بر همین اساس، یکی از مهمترین برنامههای پژوهشکده، بومیسازی دانش فنی تولید این مواد اولیه است تا امکان تولید آنها بدون وابستگی به خارج از کشور فراهم شود.
رئیس پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی جهاد دانشگاهی درباره میزان وابستگی صنایع غذایی به مواد اولیه خارجی اظهار کرد: زنجیره تولید مواد اولیه صنایع غذایی بسیار گسترده است. امروزه تنها بیش از ۳۰۰۰ ترکیب افزودنی مختلف در صنایع غذایی مورد استفاده قرار میگیرد که هر یک کاربرد مشخصی دارند. به عنوان مثال پایدارکنندهها برای حفظ کیفیت و بافت محصول، غلیظکنندهها برای ایجاد قوام مناسب، امولسیفایرها برای پایدار نگه داشتن فازهای آبی و روغنی، نگهدارندهها برای افزایش ماندگاری، رنگها و طعمدهندههای خوراکی و ...از جمله این ترکیبات هستند.
حسینی اضافه کرد: هر ماده اولیه، خود دارای زنجیرهای از دانش، فناوری و تولید است که باید بهصورت کامل مورد توجه قرار گیرد. کشور ما با وجود تولیدات صنعتی غذایی بسیار با کیفیت و متنوع، هنوز در بسیاری مواد اولیه مورد نیاز این تولیدات به کشورهای خارجی وابسته است.
وی با تأکید بر حرکت پژوهشهای این حوزه به سمت تولید محصولات سالمتر یادآور شد: یکی از رویکردهای مهم دنیا، جایگزینی افزودنیهای مصنوعی با ترکیبات طبیعی است. برخی ترکیبات مصنوعی در صورت مصرف مداوم میتوانند آثار نامطلوبی بر سلامت داشته باشند، از این رو، توسعه افزودنیهای طبیعی یکی از محورهای اصلی تحقیقات پژوهشکده بوده است.
رئیس پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی جهاد دانشگاهی سلامت را دومین رکن اساسی امنیت غذایی دانست و تصریح کرد: دستیابی به جامعهای سالم، نیازمند تولید و عرضه مواد غذایی سالمتر است. از این رو، پژوهشکده بر ارتقای سلامت محصولات غذایی نیز تمرکز داشته و تلاش کرده است همسو با استانداردهای جهانی حرکت کند.
حسینی تأکید کرد: دسترسی پایدار به غذا و سلامت مواد غذایی، دو رکن امنیت غذایی هستند و مراکز علمی و پژوهشی میتوانند با تولید دانش، بومیسازی فناوریها و پیوند دادن پژوهش با نیازهای کشور، نقش مؤثری در تحقق امنیت غذایی ایفا کنند.
رئیس پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی جهاد دانشگاهی به مفهوم غذاهای فراسودمند اشاره کرد و گفت: این محصولات علاوه بر تأمین نیازهای تغذیهای، دارای کارکردهای سلامتمحور نیز هستند. برای مثال، ممکن است حاوی ترکیبات آنتیاکسیدانی باشند که به کاهش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی- عروقی یا برخی سرطانها کمک میکنند. همچنین در تولید این محصولات تلاش میشود ترکیباتی که احتمال ایجاد آثار نامطلوب در بلندمدت دارند، حذف یا با جایگزینهای سالمتر تولید شوند.
تولید مواد اولیه کم آب؛ راهکاری برای افزایش تابآوری کشور در شرایط بحرانی
رئیس پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی جهاد دانشگاهی با اشاره به فعالیت گروه «کیفیت و ایمنی غذا» گفت: یکی از محورهای اصلی این گروه، توسعه فناوریهای مرتبط با گیاه کینوا است. این گیاه به دلیل مقاومت بالا در برابر خشکی، شوری و سرما، گزینهای مناسب برای شرایط اقلیمی حاضر ایران محسوب میشود و میتواند بخشی از نیاز صنایع غذایی را با مصرف آب کمتر تأمین کند.
حسینی ادامه داد: پژوهشهای این گروه بر تولید انواع آرد و مواد اولیه حاصل از کینوا و کاربرد آنها در فرآوردههای مختلف غذایی، از جمله محصولات پخت، نانوایی، گوشتی و ... متمرکز است. علاوه بر توسعه فناوری، ترویج فرهنگ مصرف این گیاه و معرفی ظرفیتهای آن به صنایع غذایی نیز از دیگر برنامههای پژوهشکده در این حوزه به شمار میرود.
رئیس پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی جهاد دانشگاهی تاکید کرد: بخشی از پژوهشها ذاتاً به نتیجه کاربردی منتهی نمیشوند و این موضوع در همه کشورهای دنیا معمول است، گاهی نتیجه پژوهش، نشان میدهد که یک ایده، مسیر یا فناوری قابلیت اجرا در سطح صنعتی یا توجیه اقتصادی لازم را ندارد. با این حال، بخش قابل توجهی از پژوهشهای موفق نیز به دلیل موانع موجود هرگز به مرحله تجاریسازی و ورود به صنعت نمیرسند.
وی با اشاره به چالشهای تبدیل پژوهش به محصول اظهار کرد: قطعا تکمیل زنجیره فناوری و بومی سازی فناوریها نیازمند حمایت حاکمیت از محصولات و دستاوردهای دانش بنیان و سرمایه گذاری و اعتماد بخش خصوصی به دانش های بومی است.
انتهای پیام
