مقصود فراستخواه دوشنبه ۱۲ مرداد در آیین رونمایی از کتاب «تاریخ اطاق تبریز - مروری بر ۱۷۰ سال پیشینه و کارنامه اتاق بازرگانی تبریز» تألیف محمدسعید کرمزاده، با بیان اینکه این کتاب فراتر از تاریخ یک نهاد اقتصادی است، گفت: این اثر روایت عاملیت، پایداری و عقلانیت مردمانی است که در سختترین فراز و فرودهای تاریخی، امکانهای تازهای برای زندگی، تولید و توسعه خلق کردهاند.
وی ادامه داد: مطالعه این کتاب برای من تجربهای ارزشمند و آموزنده بود. این اثر نشان میدهد که اتاق بازرگانی تبریز صرفاً تاریخ تجارت و صنعت نیست، بلکه داستان زندگی مردم تبریز و تلاش آنان برای تداوم حیات اجتماعی و اقتصادی در بستر حوادث تاریخی است.
وی با تأکید بر اهمیت روایت تاریخی افزود: جوامع برای شناخت خود به روایت نیاز دارند، روایت موفقیتها، شکستها و تجربههای تاریخی، کتاب «تاریخ اطاق تبریز» بخشی از حافظه جمعی جامعه را ثبت کرده و یادآور میشود که چگونه شهروندان تبریز در دل محدودیتها، فرصتهای تازهای برای توسعه خلق کردهاند.
فراستخواه با اشاره به نقش کسبوکارهای خانوادگی در شکلگیری اقتصاد تبریز گفت: بخش مهمی از تاریخ اقتصادی ایران بر پایه کسبوکارهای خانوادگی شکل گرفته است. بسیاری از خانوادههای بازرگان تبریز با اتکا به اعتماد، همکاری و سرمایه اجتماعی، زنجیرههایی از تولید، تجارت و ارزشآفرینی را ایجاد کردند که آثار آن تا امروز باقی مانده است.
وی تبریز را شهری با پیشینهای جهانی دانست و افزود: این شهر همواره در مسیر ارتباط شرق و غرب قرار داشته است، گزارشهای تاریخی، از جمله سفرنامه ابن بطوطه، نیز جایگاه ممتاز بازار تبریز را در جهان آن روزگار نشان میدهد، بازاری که تنها محل دادوستد نبود، بلکه نهادی اجتماعی، فرهنگی و آموزشی به شمار میرفت.
این استاد جامعهشناسی با اشاره به فراز و نشیبهای تاریخی تبریز اظهار کرد: این شهر بارها در اثر جنگ، زلزله، دگرگونیهای سیاسی و بیثباتیهای حکمرانی آسیب دیده، اما هر بار توانسته است با تکیه بر سرمایه اجتماعی و عقلانیت جمعی دوباره خود را بازسازی کند.
وی یکی از ویژگیهای تاریخی جامعه تبریز را شکلگیری «عقلانیت مبتنی بر احتیاط» دانست و گفت: تجربه مداوم بحرانها موجب شده است نوعی عقلانیت سیاسی و اقتصادی در میان مردم و بازرگانان تبریز شکل بگیرد، عقلانیتی که بر محاسبه، آیندهنگری، پذیرش ریسک عقلانی، صبوری و تدبیر استوار است و همین ویژگی زمینه تداوم فعالیتهای اقتصادی این شهر را فراهم کرده است.
فراستخواه با بیان اینکه بازار تبریز صرفاً یک فضای اقتصادی نبوده است، خاطرنشان کرد: بازار تبریز نمونهای از یک نهاد اجتماعی بود که در آن تجارت با آموزش، فرهنگ، مذهب، خدمات عمومی و روابط انسانی درهم آمیخته بود. این ویژگی سبب شد سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی، پشتوانه فعالیتهای اقتصادی باشد.
وی همچنین بر اهمیت تعامل با جهان در مسیر توسعه تأکید کرد و گفت: تمدن ایرانی همواره زمانی شکوفا شده که توانسته با جهان ارتباط برقرار کند، از تجربه دیگران بیاموزد و در عین حال بر پایه خلاقیت و هویت خود دست به نوآوری بزند. توسعه نتیجه ترکیب خلاقانه تجربههای جهانی با ظرفیتهای بومی است.
این استاد جامعهشناسی با اشاره به نقش نهادهای پایدار در توسعه افزود: هرچند بسیاری از نهادهای رسمی در تاریخ ایران دچار ناپایداری بودهاند، اما نهادهایی همچون خانواده، شبکههای اجتماعی و نهادهای مدنی توانستهاند بخش مهمی از سرمایه فرهنگی و اقتصادی جامعه را حفظ کنند و اتاق بازرگانی تبریز نیز یکی از همین نهادهای ماندگار است.
فراستخواه با قدردانی از پژوهشگران، نویسندگان و دستاندرکاران تدوین این اثر، ابراز امیدواری کرد انتشار جلدهای بعدی کتاب «تاریخ اطاق تبریز» بتواند ابعاد بیشتری از تاریخ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تبریز را برای پژوهشگران و نسلهای آینده روشن سازد.
توسعه پایدار با نهادهای اصیل و اعتماد عمومی شکل میگیرد
نائبرئیس اتاق بازرگانی تبریز، با اشاره به روند تدوین این کتاب اظهار کرد: هدف از نگارش «تاریخ اطاق تبریز»، روایت واقعیتهای تاریخی بر پایه اسناد معتبر بوده است، چراکه توسعه پایدار تنها با ثروت و فناوری شکل نمیگیرد، بلکه نیازمند نهادهای اصیل و مورد اعتماد جامعه است.
مسعود بنابیان افزود: اتاق بازرگانی تبریز با پیشینه ۱۷۰ ساله، یکی از قدیمیترین نهادهای اقتصادی کشور است و تلاش شده است هویت اقتصادی این شهر و نقش فعالان اقتصادی پیشین برای نسلهای آینده ثبت و ماندگار شود.
بنابیان با بیان اینکه تاریخ در صورت فهم شدن میتواند آینده را بسازد، گفت: بسیاری از پیشگامان اقتصادی آذربایجان علاوه بر فعالیت اقتصادی، مسئولیت اجتماعی خود را پذیرفتند و در ایجاد تشکلها، تقویت سرمایه اجتماعی و شکلگیری نهادهای اقتصادی نقش داشتند.
وی ادامه داد: خانوادههایی مانند خوییها، صدقیانیها، توکلیها و دیگر فعالان اقتصادی، بخشی از سرمایه تاریخی آذربایجان هستند که با تلاش، اعتبار و سرمایه خود در توسعه این منطقه نقشآفرینی کردند.
ضرورت انتقال تاریخ اتاق تبریز با نگاه نو به نسل جدید
رئیس شورای راهبردی مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی تبریز نیز با تأکید بر اهمیت انتقال این میراث تاریخی اظهار کرد: تاریخ اتاق تبریز باید با بهرهگیری از فناوریهای نوین، از جمله هوش مصنوعی، به نسل جدید معرفی شود.
سیدباقر شریفزاده افزود: تاریخ تنها روایت گذشته نیست، بلکه چراغ راه آینده است و باید زمینه آشنایی دانشآموزان، دانشجویان و نسل جوان با پیشینه اقتصادی و تجاری تبریز فراهم شود.
انتشار سهگانه تاریخ اقتصادی آذربایجان
دبیر اتاق بازرگانی تبریز، با بیان اینکه «تاریخ اتاق تبریز» تنها یک کتاب نیست، گفت: این اثر حاصل چند سال پژوهش مستمر و روایت شکلگیری و تداوم یک نهاد اقتصادی ۱۷۰ ساله است.
جعفر محرمپور از تدوین مجموعه سهگانه تاریخ اقتصادی آذربایجان خبر داد و افزود: پس از کتاب «تاریخ اتاق تبریز»، کتاب «تاریخ صنعت آذربایجان» با موضوع بیش از ۱۲۰ سال صنعت در استان و سپس «تاریخ ۵۰۰ ساله تجارت آذربایجان» منتشر خواهد شد.
محرمپور همچنین از وجود حدود ۶۵ هزار برگ سند تاریخی و بیش از سه هزار جلد کتاب در گنجینه اتاق بازرگانی تبریز خبر داد و گفت: راهاندازی مرکز اسناد و موزه صنعت و تجارت آذربایجان از برنامههای پیشرو است.
تبریز؛ مدرسه فرهنگ، صنعت و مسئولیتپذیری ملی
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی نیز در این مراسم، تبریز را شهری با جایگاه تاریخی در فرهنگ، تجارت و صنعت دانست و گفت: تبریز تنها یک شهر نیست، بلکه مدرسهای بزرگ در فرهنگ کار، اندیشهورزی، تجارت و مسئولیتپذیری ملی است.
نعمتالله پایان افزود: کتاب «تاریخ اطاق تبریز» تلاشی ارزشمند برای مستندسازی بخشی از حافظه تاریخی و اقتصادی این شهر است و نشان میدهد توسعه اقتصادی از فرهنگ و هویت یک جامعه جدا نیست.
تاریخ اتاق تبریز بخشی از تاریخ اقتصادی و اجتماعی شهر است
یک پژوهشگر و پیشکسوت حوزه ادبیات، نیز اظهار کرد: اتاق تبریز در ۱۷۰ سال گذشته همگام با فراز و نشیبهای این شهر حرکت کرده و ثبت این تاریخ، گامی مهم برای شناخت هویت اقتصادی و اجتماعی تبریز است.
رحیم رئیسنیا با اشاره به انتشار آثار متعدد درباره خاندانهای اقتصادی تبریز، گفت: این آثار میتوانند زمینه شکلگیری یک دایرهالمعارف جامع درباره پیشینه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آذربایجان را فراهم کنند.
روایت تاریخ اقتصادی تبریز باید ماندگار شود
مؤلف کتاب «تاریخ اطاق تبریز»، با بیان اینکه ایده نگارش این اثر از حدود ۳۰ سال پیش و همزمان با نخستین آشناییاش با تبریز شکل گرفته است، اظهار کرد: تاریخ اقتصادی تبریز بخشی مهم از هویت این شهر است و باید با تکیه بر اسناد و روایتهای معتبر ثبت و منتقل شود.
محمدسعید کرمزاده با اشاره به اهمیت گردآوری اسناد تاریخی، هدف از تدوین این کتاب را ارائه تصویری مستند از مسیر شکلگیری و تداوم یک نهاد اقتصادی اثرگذار عنوان کرد.
آیین رونمایی از کتاب «تاریخ اطاق تبریز» با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران، مدیران دولتی، فعالان اقتصادی و هیئت نمایندگان اتاق برگزار شد؛ اثری که فراتر از روایت تاریخ یک نهاد اقتصادی، تصویری مستند از ۱۷۰ سال نهادسازی، مسئولیت اجتماعی و تحولات اقتصادی آذربایجان ارائه میدهد.
انتهای پیام
