محمدرضا اورمزدی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به ارتباط مستقیم بازارگردی و گردشگری، اظهار کرد: بازارگردی در حقیقت مکمل صنعت گردشگری است و با اهداف مختلفی از جمله بازدید از بازارهای تاریخی، آشنایی با معماری، فرهنگ و هویت شهرها انجام میشود.
وی با بیان اینکه بازارهای تاریخی همواره از مهمترین جاذبههای گردشگری شهرها بودهاند، افزود: این بازارها دارای بخشهای مختلفی همچون سراها، تیمچهها، رواقها و راستههای تخصصی بودند و هر صنف در مسیر مشخصی فعالیت میکرد؛ از سرای بزازها و زرگرها گرفته تا فراشها و دیگر مشاغل. در گذشته، بازار هسته مرکزی شهر و محل تجمع تجار و بازرگانان و فعالیتهای اقتصادی بود و امروز نیز همچنان یکی از مهمترین جاذبههای هر شهر محسوب میشود.
اورمزدی ادامه داد: اگرچه شکل بازارها در سالهای اخیر تغییر کرده و مراکز خرید مدرن، پاساژها، مالها و هایپرمارکتها جایگاه ویژهای پیدا کردهاند، اما ماهیت بازار همچنان حفظ شده است. مجموعههایی مانند ایرانمال و مجتمعهای تجاری بزرگ که طی دهههای اخیر توسعه یافتهاند، نمونهای از این تغییرات هستند.
این پژوهشگر حوزه فرهنگ با اشاره به کاهش رونق بازارها بیان کرد: آنچه امروز بهعنوان افسردگی بازار از آن یاد میشود، بیش از هر چیز ناشی از تورم افسارگسیخته است. کاهش ارزش پول ملی باعث شده درآمد مردم به ریال و هزینههای زندگی متناسب با نرخهای جهانی افزایش پیدا کند و در نتیجه، قدرت خرید خانوارها بهشدت کاهش یابد.
وی یادآور شد: بسیاری از مردم در اوقات فراغت به مراکز خرید مراجعه میکنند، اما درآمد ماهانه آنها دیگر پاسخگوی خرید نیست. حتی هزینه حضور در رستورانها، فستفودها و کافیشاپها نیز برای بسیاری از خانوارها سنگین شده است. امروز صرف یک وعده غذا در یک رستوران معمولی هزینه قابل توجهی دارد و طبیعی است که یک کارمند با درآمد ثابت توان استفاده مستمر از این خدمات را نداشته باشد.
اورمزدی با بیان اینکه خرید سوغات بخش مهمی از گردشگری است، گفت: گردشگران معمولاً با هدف خرید صنایعدستی، لباسهای سنتی، محصولات بومی و سوغات هر شهر سفر میکنند، اما افزایش قیمتها و گرانی موجب شده حتی این بخش نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
وی افزود: زمانی که افراد وارد بازار میشوند اما توان خرید ندارند، این مسئله بهطور طبیعی بازخورد روانی منفی بر آنها میگذارد. فرد تنها نقش تماشاگر را دارد و همین موضوع به مرور زمان موجب کاهش انگیزه برای حضور در بازار و حتی کاهش تمایل به تفریح و گردش میشود.
این مدرس دانشگاه ادامه داد: اینها واقعیتهای جامعه امروز است و لازم است مسئولان و تصمیمگیران این مسائل را با دقت بیشتری مورد توجه قرار دهند. متأسفانه در سالهای اخیر این روند شدت گرفته و آثار آن روزبهروز در جامعه بیشتر نمایان میشود.
اورمزدی با اشاره به پیامدهای اقتصادی و اجتماعی رکود بازار اظهار کرد: به اعتقاد بسیاری از اقتصاددانان و فعالان صنعت گردشگری، رونق بازارگردی به پویایی اقتصاد، فرهنگ و حتی روابط اجتماعی کمک میکند، اما رکود آن به تدریج بنیانهای فرهنگی، اخلاقی و اقتصادی جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی افزود: امروز واژه «افسردگی بازار» کاملاً قابل مشاهده است، دیگر شور و شوق گذشته در بازارها دیده نمیشود و حجم خریدها به شکل محسوسی کاهش یافته است. استمرار این وضعیت میتواند آثار منفی روانی و اجتماعی گستردهای به دنبال داشته باشد، چرا که اقتصاد یکی از پایههای اصلی هر کشور است و گردشگری نیز بخش مهمی از اقتصاد ملی را تشکیل میدهد.
این پژوهشگر حوزه فرهنگ با اشاره به کاهش رونق «شکمگردی» نیز گفت: در گزارشی که درباره شکمگردی و غذاهای خیابانی تهیه شده بود، مشخص شد که حتی مراجعه مردم به غذاهای خیابانی نیز به دلیل کاهش درآمدها کاهش یافته است.
وی ادامه داد: در گذشته، اقتصاد شبانه شهرها با حضور مردم در کبابیها، فلافلیها، ساندویچیها و دیگر مراکز عرضه غذاهای خیابانی رونق داشت، اما امروز حتی این بخش نیز با رکود مواجه شده است.
اورمزدی اظهار کرد: بررسیها نشان میدهد شرایط اقتصادی به گونهای شده که برخی خانوارها حتی توان خرید یک ساندویچ ساده، فلافل، سمبوسه یا تن ماهی را نیز ندارند. این مسئله تنها یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه از منظر روانشناختی نیز زنگ خطری برای جامعه به شمار میرود.
وی با تأکید بر اینکه انسان در کنار کار و استراحت به تفریح نیز نیاز دارد، گفت: بخشی از این تفریحات در قالب بازارگردی و شکمگردی تعریف میشود، اما این فرصتها نیز به دلیل مشکلات اقتصادی روزبهروز محدودتر میشود.
این مدرس دانشگاه خاطرنشان کرد: بازارگردی، گردشگری، اقتصاد و نشاط اجتماعی حلقههای یک زنجیره هستند و بر یکدیگر اثر میگذارند. در بسیاری از کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه، اقتصاد گردشگری یکی از موتورهای محرک اقتصاد محسوب میشود و توجه ویژهای به رونق بازارها و اقتصاد شبانه دارند.
اورمزدی گفت: امروز در بسیاری از شهرها، بهویژه شهرهایی که اقتصاد آنها بر پایه گردشگری شکل گرفته، رکود بازار و چهرههای نگران مردم کاملاً مشهود است. مجموعه شرایط اقتصادی و اتفاقات سالهای اخیر این وضعیت را تشدید کرده و ضرورت دارد مدیران و مسئولان مرتبط با برنامهریزی دقیقتر و اقدامات مؤثرتر برای بهبود شرایط و بازگرداندن رونق به بازارها و اقتصاد گردشگری اقدام کنند.
انتهای پیام
