سنندج این روزها فقط با یک معضل شهری مواجه نیست؛ سگهای بلاصاحب به مسئلهای چندوجهی تبدیل شدهاند که یک سوی آن امنیت و سلامت شهروندان، سوی دیگر آن مسئولیت دستگاههای اجرایی و در طرف دیگر، دغدغههای حامیان حیوانات و ملاحظات زیستمحیطی قرار دارد.
طی هفتههای گذشته، چندین مورد حمله سگ به کودکان در نقاط مختلف شهر گزارش شد و جانباختن یک کودک سهساله در پی حمله سگهای بلاصاحب، حساسیتها نسبت به این موضوع را بیش از گذشته افزایش داد.
در ادامه این حوادث، ایسنا طی چند گزارش به تکرار این حوادث و چرایی استمرار آن پرداخت؛ موضوعی که پس از تشکیل پرونده قضایی و ورود دستگاه قضایی به ماجرا، ابعاد مدیریتی و مسئولیت دستگاههای متولی آن نیز پررنگتر شد.
اکنون در بازدید اصحاب رسانه از مرکز جمعآوری سگهای بلاصاحب شهرداری سنندج، مسئولان شهری تلاش کردند تصویری از اقدامات انجامشده، موانع موجود و برنامههای پیشروی خود ارائه دهند؛ روایتی که نشان میدهد مسئله فقط جمعآوری چند قلاده سگ از سطح شهر نیست، بلکه به زنجیرهای از عوامل، از ورود سگها از مناطق پیرامونی و نحوه تغذیه آنها تا همکاری دستگاههای مختلف و مشارکت اجتماعی گره خورده است.
عبدالله قوامی، کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج، در حاشیه بازدید اصحاب رسانه از مرکز جمعآوری سگهای بلاصاحب شهرداری سنندج، در جمع خبرنگاران اظهار کرد: با توجه به آسیبهایی که خانوادهها در پی گزش سگها متحمل شدهاند، لازم است ابتدا مروری بر تاریخچه کنترل جمعیت حیوانات در سطح شهر داشته باشیم.
وی افزود: با تأسیس شهرداریها و تصویب قانون شهرداریها در سال ۱۳۳۲، کنترل جمعیت حیواناتی که در سطح شهرها حضور داشتند، به شهرداریها واگذار شد. در آن زمان شهرداریها مدیریت جامع شهری را بر عهده داشتند، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی و مستقل شدن دستگاههای اجرایی، این موضوع میان دستگاههای مختلف تقسیم شد و در حال حاضر نیز شهرداریها از نظر تخصصی و ساختار سازمانی، ظرفیت کافی برای انجام تمام امور مرتبط با حیوانات شهری را ندارند.
قوامی ادامه داد: در چارت سازمانی شهرداریها و مناطق شهرداری، مجوز مشخصی برای بهکارگیری دامپزشک متخصص در این حوزه وجود ندارد و تخصص بنده نیز بهداشت محیط است و آموزش دانشگاهی محدودی در زمینه بیماریهای واگیر و بیماریهای قابل انتقال از حیوان به انسان داشتهام.
وی با اشاره به ضرورت همکاری دستگاههای مختلف در زمینه کنترل جمعیت سگهای بلاصاحب گفت: در جلسات استانی و شهرستانی متعددی که برگزار شده، تاکنون همکاری مؤثر و مستمری از سوی دستگاههای مرتبط برای رفع چالشهای موجود صورت نگرفته است.
این کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج اظهار کرد: فعالیتهای مربوط به کنترل جمعیت سگها در سنندج از سال ۱۳۹۶ آغاز شده و در سالهای اخیر شدت بیشتری گرفته است. روشهای سنتی و قدیمی کنار گذاشته شده و اکنون از روش CNVR شامل جمعآوری، عقیمسازی، واکسیناسیون و بازگرداندن حیوان به زیستگاه استفاده میشود؛ روشی که در بسیاری از کشورهای دنیا نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
وی یکی از چالشهای اصلی این طرح را اجرای جزیرهای آن دانست و افزود: در شهر سنندج اقدامات نسبتاً موفقی در حال انجام است، اما در روستاها، بخشها و شهرهای اطراف این اقدامات بهصورت هماهنگ انجام نمیشود و همین مسئله موجب ایجاد «نشتی» در طرح میشود. به عنوان مثال، اگر جمعیت سگهای موجود در سنندج بهطور کامل کنترل شود، هیچ تضمینی وجود ندارد که سگهای جدید از مناطق اطراف وارد شهر نشوند.
قوامی بیان کرد: ستاد کنترل جمعیت حیوانات شهری از سال ۱۳۹۶ تشکیل شده و طی سه تا چهار سال اخیر فعالیت آن تشدید شده است، اما به دلیل همین ناهماهنگیها و نبود همکاری کافی میان دستگاههای مرتبط، هنوز با شرایط مطلوب فاصله داریم.
وی در ادامه با اشاره به فعالیت دو کارگروه استانی و شهرستانی در این زمینه گفت: کارگروه استانی در استانداری و کارگروه شهرستانی در فرمانداری تشکیل میشود و دستگاههای مختلف در آن عضویت دارند. امسال نیز پس از بروز مشکلات اخیر، در پنجم مردادماه جلساتی در سطح استان و شهرستان برگزار و وظایفی برای دستگاههای عضو تعیین شد.
قوامی افزود: سال گذشته نیز وظایفی برای دستگاههایی از جمله دامپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی، مرکز بهداشت و محیط زیست تعیین شده بود، اما متأسفانه بخش قابل توجهی از این وظایف عملیاتی نشد.
وی با اشاره به برنامههای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت شهرداری سنندج برای کنترل جمعیت سگهای بلاصاحب گفت: در برنامه کوتاهمدت تلاش داریم تا حد امکان جمعیت سگهای موجود در سطح شهر را کاهش دهیم، اما این اقدام زمانی موفق خواهد بود که ورود سگهای جدید از مناطق اطراف کنترل شود.
این کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج ادامه داد: ممکن است یک منطقه مانند شهرک زاگرس را بهطور کامل پاکسازی کنیم، اما روز بعد دوباره سگهای جدید وارد منطقه شوند. برخی از این سگها نیز در محیط شهری بزرگ نشدهاند و به دلیل شرایط رفتاری، جمعآوری آنها دشوارتر است.
وی یکی دیگر از موضوعات مهم را ضرورت مشارکت حامیان حیوانات دانست و اظهار کرد: پس از جمعآوری سگها، حضور و همکاری حامیان اهمیت زیادی دارد و انتظار داریم حامیان واقعی در چارچوب برنامههای تعیینشده در کنار شهرداری قرار گیرند.
قوامی درباره برنامه میانمدت شهرداری گفت: در این مرحله، همکاری دستگاههای اجرایی و سازمانهای مرتبط ضروری است. هدف اصلی همه این اقدامات باید تأمین آسایش، آرامش و امنیت شهروندان در کنار برخورد مسئولانه و انسانی با حیوانات شهری باشد.
وی افزود: در برنامه بلندمدت نیز موضوعاتی مانند بازگرداندن سگهای عقیمسازی و واکسینهشده به زیستگاه مناسب، فرهنگسازی و ارتقای آگاهی عمومی دنبال خواهد شد.
قوامی با اشاره به مصوبات کارگروه شهرستانی گفت: یکی از پیشنهادها این است که از طریق بخشداریها، بهویژه بخشداری مرکزی، طرح کنترل جمعیت سگها در روستاهای شهرستان، بهخصوص روستاهای نزدیک شهر، نیز اجرا شود تا کنترل جمعیت صرفاً محدود به شهر سنندج نباشد.
وی ادامه داد: همچنین پیشنهاد شده است که استانداری از ظرفیت سازمانهای مردمنهاد و انجمنهای فعال در این حوزه استفاده کند تا این مجموعهها با هماهنگی شهرداری و با حمایتهای موجود، در رفع چالشهای موجود مشارکت کنند.
کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج بر ضرورت همکاری نیروی انتظامی و پلیس راهور نیز تأکید کرد و گفت: باید از ورود سگها از سایر شهرها، روستاها و مناطق اطراف به سنندج جلوگیری شود و در عین حال از گروههای مردمی و حامیانی که به شکل قانونی و مسئولانه در این زمینه فعالیت میکنند، حمایت شود.
وی یکی از وظایف مهم رسانهها را فرهنگسازی و آموزش عمومی دانست و اظهار کرد: رسانهها، شبکههای اجتماعی و صداوسیما میتوانند در زمینه نحوه مواجهه شهروندان با حیوانات شهری و افزایش آگاهی عمومی نقش مهمی ایفا کنند.
قوامی پیشنهاد کرد که جلسات کارگروه شهرستانی به صورت فصلی و جلسات کارگروه استانی هر شش ماه یکبار برگزار شود و افزود: دستگاههای اجرایی نیز با توجه به چالش موجود، از کارشناسان دامپزشکی، مرکز بهداشت و محیط زیست برای برگزاری جلسات آموزشی و ارتقای آگاهی کارکنان استفاده کنند.
وی همچنین بر نقش سازمان حفاظت محیط زیست در ساماندهی و ارتقای سطح علمی سازمانهای مردمنهاد تأکید کرد و گفت: برخورد با پدیده حیوانات شهری باید علمی، منطقی و مبتنی بر نظر کارشناسان باشد.
قوامی یکی از عوامل مؤثر در افزایش حضور سگها در سطح شهر را تغذیه نامناسب و بدون ضابطه دانست و گفت: متأسفانه حمایتها و غذا دادنهای نابجا موجب تغییر رفتار سگها شده است. سگها در محیط شهری دیگر مانند گذشته به سراغ زبالهها نمیروند و به منابع غذایی انسانی وابسته شدهاند.
وی افزود: سگها دارای ساختار اجتماعی و قلمرو مشخص هستند و در هر گروه نیز سلسلهمراتب خاصی وجود دارد. تغذیه بدون ضابطه میتواند موجب ایجاد وابستگی و در برخی موارد رفتارهای تهاجمی شود؛ بنابراین لازم است این موضوع نیز به شکل علمی مدیریت شود.
این کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج درباره نحوه برخورد شهروندان در صورت حمله یا گزش سگ نیز گفت: در صورت وقوع گزش، محل گزش باید حداقل ۱۵ دقیقه با آب و صابون بهطور کامل شستوشو داده شود و فرد آسیبدیده باید بلافاصله برای دریافت خدمات درمانی و اقدامات پیشگیرانه هاری به مراکز درمانی مراجعه کند.
قوامی درباره ظرفیت مناسب حضور سگها در شهر سنندج نیز گفت: در این زمینه نیازمند نظر کارشناسی دستگاههای تخصصی، بهویژه محیط زیست، هستیم تا مشخص شود آیا اساساً شهر سنندج ظرفیت مشخصی برای حضور سگها دارد یا خیر.
وی ادامه داد: حذف کامل یک گونه از چرخه زیستی میتواند پیامدهای دیگری داشته باشد و در صورت حذف سگها، ممکن است جمعیت سایر حیوانات شهری افزایش پیدا کند. بنابراین تصمیمگیری در این زمینه باید با مطالعه زیستبوم شهری و نظر کارشناسان تخصصی انجام شود.
قوامی با اشاره به احتمال حضور حیاتوحش در اطراف شهر سنندج گفت: موضوع ورود گرگ، روباه و شغال به محدودههای شهری نیز باید مورد توجه قرار گیرد. برای نمونه، اگر در فصل پاییز و زمستان بارش برف سنگین رخ دهد و منابع غذایی حیاتوحش کاهش پیدا کند، احتمال نزدیک شدن برخی گونهها به مناطق مسکونی افزایش مییابد و باید برای چنین شرایطی نیز برنامه مشخصی وجود داشته باشد.
وی با انتقاد از کمبود همکاری برخی دستگاههای تخصصی اظهار کرد: شهرداری در حوزههایی مانند حیاتوحش و حیوانات غیر اهلی تخصص ندارد و لازم است دستگاههای متولی مانند محیط زیست در این زمینه نقش فعالتری ایفا کنند.
قوامی،درباره روند ساماندهی سگهای جمعآوریشده نیز گفت: بر اساس دستورالعملهای مربوطه، سگها پس از جمعآوری و با نظر دامپزشک، واکسیناسیون و اقدامات لازم را دریافت میکنند و در صورت وجود متقاضی واجد شرایط، با رعایت ضوابط مربوطه تحویل داده میشوند.
وی افزود: در مواردی که سگهای عقیمسازیشده قرار است به زیستگاه قبلی خود بازگردانده شوند، تلاش میکنیم آنها را به همان محدودهای که از آنجا جمعآوری شدهاند بازگردانیم تا تعادل زیستبوم محلی برهم نخورد. بهویژه سگهای آلفای هر گله پس از طی دوره مراقبت، به همان محدوده بازگردانده میشوند.
این کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج درباره هزینههای این طرح نیز اظهار کرد: در حال حاضر برای جمعآوری هر سگ حدود ۱۰ میلیون تومان هزینه میشود و هزینههای نگهداری، خدمات دامپزشکی و سایر اقدامات نیز جداگانه محاسبه میشود.
وی با بیان اینکه شهرداری بهتنهایی قادر به تأمین همه نیازهای این طرح نیست، گفت: انتظار داریم دامپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی، مرکز بهداشت، محیط زیست و سایر دستگاههای مرتبط، هر کدام متناسب با وظایف و امکانات خود به شهرداری کمک کنند. در حال حاضر بخش عمده هزینهها و اقدامات از سوی شهرداری انجام میشود.
قوامی افزود: محیط زیست نیز در زمینه تجهیز مرکز و تأمین امکانات بیهوشی قولهایی داده بود، اما تاکنون همکاری مؤثری در این زمینه صورت نگرفته است.
وی خطاب به حامیان حیوانات نیز گفت: درهای مرکز به روی حامیان باز است و هر زمان که بخواهند، با هماهنگی سازمان میتوانند از مرکز بازدید کرده و در چارچوب ضوابط در کنار شهرداری همکاری کنند. ما واقعاً به کمک و مشارکت آنها نیاز داریم.
قوامی با اشاره به راهاندازی مرکز نگهداری سگهای بلاصاحب شهرداری سنندج اظهار کرد: شهرداری برای ایجاد این مرکز هزینههای زیادی متحمل شده و تلاش شده مرکزی مناسب برای نگهداری حیوانات ایجاد شود. این مرکز قرار نیست صرفاً یک طرح موقت باشد و برنامههایی برای توسعه و تجهیز آن نیز در نظر گرفته شده است.
وی افزود: در این مرکز محوطههای مختلف، امکانات شستوشو و حوضچههایی برای آبتنی سگها پیشبینی شده است که این اقدامات با استفاده از نظر متخصصان و با هدف ارتقای شرایط بهداشتی و رفاه حیوانات انجام شده است.
قوامی در پایان تأکید کرد: هدف اصلی ما در وهله نخست، حفظ امنیت، آسایش و آرامش شهروندان و کمک به زیستپذیرتر شدن شهر سنندج است و در کنار آن باید رفتار مسئولانه و انسانی با حیوانات شهری نیز مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش ایسنا، حالا توپ در زمین همه دستگاههاست؛ شهرداری میگوید برای جمعآوری و ساماندهی سگهای بلاصاحب برنامه دارد و حتی برای این منظور مرکز نگهداری ایجاد کرده است، اما خود نیز تأکید دارد که بدون همکاری دستگاههای متولی، کنترل این جمعیت به نتیجه پایدار نمیرسد. از سوی دیگر، تجربه هفتههای اخیر نشان داده است که ادامه وضعیت موجود، هزینهای فراتر از بودجه و امکانات مدیریت شهری دارد و مستقیماً با امنیت و سلامت شهروندان گره خورده است.
سنندج اکنون بیش از هر زمان دیگری به یک برنامه یکپارچه، مسئولیتپذیری دستگاههای عضو کارگروه و نظارت مستمر بر اجرای مصوبات نیاز دارد؛ برنامهای که همزمان امنیت شهروندان، ملاحظات بهداشتی و زیستمحیطی و رفتار مسئولانه با حیوانات را در نظر بگیرد. وعده شهرداری برای جمعآوری سگهای موجود در سطح شهر طی یک ماه آینده، اگر با کنترل ورود سگها از مناطق پیرامونی و همکاری سایر دستگاهها همراه شود، میتواند آزمونی جدی برای سنجش اثربخشی این برنامه باشد؛ وگرنه، پاکسازی یک محله و بازگشت دوباره سگها، تنها تکرار همان چرخهای خواهد بود که شهروندان سنندجی سالهاست با آن مواجهاند.
انتهای پیام
