جلیل صابری در گفتوگو با ایسنا درباره برگزاری نمایشگاه «نقش هشتم» و انگیزه خود از شکلگیری این مجموعه، اظهار کرد: یکی از دلایل برگزاری این نمایشگاه این بود که به عنوان یک هنرمند مشهدی احساس کردم در مشهد تعداد هنرمندانی که به صورت جدی به موضوعات مذهبی میپردازند، چندان زیاد نیست و شاید بتوان تعداد آنها را به انگشتان یک دست محدود کرد.
وی ادامه داد: از همین رو تصمیم گرفتم دو مسیر را همزمان دنبال کنم، نخست اینکه به سراغ موضوعات مذهبی بروم و دوم اینکه با توجه به نزدیکی ایام شهادت امام رضا(ع) و جایگاه ویژه آن حضرت در مشهد، مجموعهای مرتبط با امام هشتم خلق کنم. به همین دلیل بخش قابل توجهی از کارهایم به حرم مطهر رضوی و اتفاقاتی که در این فضا رخ میدهد، اختصاص پیدا کرده است.
این هنرمند نقاش اضافه کرد: در این مجموعه صرفاً به گنبد و گلدسته و نمای ظاهری حرم نپرداختهام، بلکه تلاش کردهام بخشی از خدماتی را که در حرم انجام میشود و معمولاً کمتر دیده میشود نیز به تصویر بکشم. برای من مهم بود که بتوانم بخشی از این اتفاقات را ثبت کنم و به نمایش بگذارم، شاید از این طریق هم دین خودم را به امام رضا(ع) ادا کرده باشم و هم بخشی از این فعالیتها و زحمات دیده شود.
صابری درباره نام این نمایشگاه، توضیح داد: عنوان «نقش هشتم» به دلیل محوریت امام رضا (ع) انتخاب شده است. امام رضا(ع) امام هشتم شیعیان هستند و تمام آثار این مجموعه نیز به نوعی با ایشان و حرم مطهر رضوی ارتباط دارند، بنابراین «نقش هشتم» عنوانی بود که برای این مجموعه در نظر گرفتم.
وی درباره تعداد آثار حاضر در نمایشگاه «نقش هشتم»، اظهار کرد: در این نمایشگاه حدود ۴۳ اثر در اندازههای مختلف، از ۲۰ در ۳۰ تا ۶۰ در ۹۰ سانتیمتر، ارائه شدهاند. از نظر تکنیک نیز دو شیوه اصلی در این مجموعه استفاده شده است، بخشی از آثار با آبرنگ و بخشی با آبمرکب اجرا شدهاند. حدود ۸۰ درصد کارها آبرنگ و حدود ۲۰ درصد آنها آبمرکب است.
این هنرمند نقاش درباره تفاوت آثار این مجموعه و موضوعاتی که در آنها مورد توجه قرار گرفته است، خاطرنشان کرد: بخشی از آثار به حرم قدیم اختصاص دارد و تلاش شده است حال و هوای گذشته حرم بازنمایی شود. بخش دیگری از آثار مربوط به خدماترسانی در حرم است و در کنار آنها کارهای جدیدتری نیز وجود دارد.
وی با اشاره به اینکه آثار در بازههای زمانی مختلف خلق شدهاند، اضافه کرد: طبیعتاً هر کدام از این آثار حس و حال خاص خودشان را دارند. بعضی از آنها را خودم در حرم عکاسی کردهام و از مرحله اتود تا اجرای نهایی، این ارتباط و حس با اثر همراه بوده است. بنابراین هر اثر برای خودش حال و هوایی دارد و در نهایت این مخاطب است که باید با اثر ارتباط برقرار کند و ببیند کدام یک از آنها میتواند با احساس و نگاه او ارتباط بیشتری ایجاد کند.
تلاش برای فاصله گرفتن از تصویر کلیشهای حرم
این هنرمند نقاش درباره چالشهای خود در روند خلق آثار این مجموعه، اظهار کرد: یکی از چالشهای اصلی برای من این بود که موضوع آثار حتماً با حرم مرتبط باشد، اما این ارتباط همیشه به صورت مستقیم و کلیشهای نشان داده نشود. وقتی نام حرم یا یک فضای زیارتی مطرح میشود، معمولاً نخستین تصاویری که در ذهن شکل میگیرد، گنبد، گلدسته و معماری حرم است. طبیعتاً بخشی از آثار نیز همین نشانهها را دارد، اما تلاش کردم در تعداد قابل توجهی از آثار، ارتباط با حرم به صورت غیرمستقیم شکل بگیرد.
وی ادامه داد: شاید حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از آثار به شکلی هستند که در آنها اشاره مستقیم به گنبد و گلدسته وجود ندارد، اما مخاطب با دیدن اثر باید بتواند ارتباطی با حرم امام رضا(ع) برقرار کند. هدف این بود که مخاطب فقط به واسطه دیدن یک گنبد یا گلدسته متوجه موضوع اثر نشود، بلکه از طریق فضای اثر، رفتار آدمها، زیارت، خدمترسانی و حال و هوای معنوی آن، ارتباط خود را با حرم پیدا کند.
جای خالی نقاشی مذهبی در فضای هنری مشهد
صابری درباره جایگاه نقاشی در جامعه امروز، به ویژه وضعیت نقاشی مذهبی، بیان کرد: واقعیت این است که در سالهای اخیر در میان هنرمندان، کار مذهبی کمتر دیده میشود و جریان غالب هنر بیشتر به سمت سبکهای مدرن و آبستره رفته است. البته هر سبک هنری جایگاه خودش را دارد و نمیتوان به صورت کلی درباره درست یا غلط بودن یک جریان هنری صحبت کرد، اما احساس من این است که در این میان، بخشی از نقاشی اصولی و موضوعات مذهبی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
این هنرمند نقاش اضافه کرد: در برخی جریانهای مدرن و آبستره، بیشتر با رنگ و فرم بازی میشود و برای ورود به این حوزه نیز ممکن است برخی افراد بدون آنکه سالها درگیر یادگیری اصول طراحی و نقاشی باشند، راحتتر به آن گرایش پیدا کنند. در نتیجه به نظر میرسد فاصلهای میان بخشی از هنر امروز با نقاشی اصولی و همچنین موضوعات مذهبی ایجاد شده است. این موضوع در مشهد اهمیت بیشتری پیدا میکند. ما در شهری زندگی میکنیم که امام رضا(ع) محور هویت آن است و انتظار میرود فعالیت هنری در این شهر، به ویژه در حوزه هنرهای تجسمی، ارتباط بیشتری با این ظرفیت داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: البته جشنوارهها و رویدادهایی با موضوع امام رضا(ع) برگزار میشود که موضوع آنها جداست، اما به اعتقاد من خارج از این رویدادها نیز هنرمندان مشهد باید تلاش بیشتری برای معرفی ظرفیتهای شهر انجام دهند. این ظرفیت میتواند حرم، اطراف حرم، زندگی زائران، معماری، فرهنگ زیارت و حتی ارتباط نقاشی با ادبیات و نمایش و سایر حوزههای هنری باشد.
«مشهد» میتواند در نقاشی مذهبی هویت بیشتری پیدا کند
این هنرمند نقاش با بیان اینکه فعالیتهای فرهنگی و هنری مرتبط با امام رضا(ع) در برخی حوزهها پررنگتر است، اضافه کرد: در حوزههای مختلف فرهنگی و هنری خوشبختانه فعالیتهای زیادی انجام میشود، اما در حوزه نقاشی احساس میکنم این موضوع کمتر مورد توجه قرار گرفته است و باید برای آن بیشتر کار کرد. مشهد به دلیل حضور بارگاه امام رضا(ع) ظرفیت بسیار بزرگی دارد و هنرمندان این شهر میتوانند با زبان هنر، بخشی از این ظرفیت را معرفی کنند. نقاشی یکی از همین زبانهاست و میتوان از طریق آن نه فقط معماری حرم، بلکه زندگی، زیارت، خدمترسانی و حال و هوای معنوی این فضا را روایت کرد.
انتهای پیام
