مسلم اسدی در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر جایگاه راهبردی این استان در توسعه باغات، اظهار کرد: استان ایلام از منظر جغرافیایی، اقلیمی و اکولوژیک، از جمله مناطق کمنظیر و مستعد کشور برای گسترش باغبانی به شمار میرود؛ استانی که به سبب تنوع دمایی، تفاوتهای ارتفاعی، و پراکنش مناسب اقلیم سرد، معتدل و گرمسیری، قابلیت استقرار و تولید طیف متنوعی از گونههای باغی را داراست. با این حال، این ظرفیت ارزشمند، بنا بهدلایل گوناگون، آنگونه که شایسته بوده، در گذشته مورد توجه قرار نگرفته و هنوز بخشی از توان بالقوه آن بلااستفاده مانده است.
وی با اشاره به ریشههای فرهنگی این وضعیت خاطرنشان کرد: باید پذیرفت که باغبانی در ایلام، برخلاف برخی مناطق دیگر، در بستر تاریخی و فرهنگی جامعه بهصورت یک فرهنگ ریشهدار و نهادینه شکل نگرفته است. مردم این دیار در گذشته عمدتاً معطوف به دامداری و معیشتهای سنتی بودهاند و از این رو، باغبانی بهعنوان یک فعالیت نوظهور و دانشمحور، نیازمند زمان، آموزش، فرهنگسازی و حمایتهای ساختاری بوده است از سوی دیگر، در برخی مقاطع گذشته، محدودیت نگاه مدیریتی و کمتوجهی به فرصتهای این بخش نیز مانع از شکوفایی کامل آن شده است.
اسدی با اشاره به گستره اراضی کشاورزی استان تصریح کرد: در استان ایلام حدود ۳۳۶ هزار هکتار اراضی صرفاً زراعی وجود دارد که تا پیش از اقدامات سال ۱۴۰۴، تنها حدود ۶ هزار هکتار از آنها به باغ تبدیل شده بود اما در سال ۱۴۰۴، با یک حرکت جهادی و برنامهمحور، ۵۰۰ هکتار دیگر به سطح باغات استان افزوده شد؛ اقدامی که از نظر حجم توسعه، یکی از برجستهترین جهشهای تاریخ باغبانی استان به شمار میآید و حدود ۷ تا ۸ درصد کل تاریخ توسعه باغات ایلام را تنها در یک سال رقم زده است.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام ادامه داد: تنوع اقلیمی استان، از شمال تا جنوب، یک مزیت ممتاز و کمنظیر برای توسعه باغبانی است. در نواحی شمالی، شرایط سرد و معتدل حاکم است و در بخشهای جنوبی، اقلیم بهتدریج گرمتر میشود. این پهنهبندی اقلیمی، امکان کشت و پرورش گونهها و ارقام متنوع باغی را فراهم کرده و ایلام را به استانی با قابلیت تولید چندگانه در حوزه باغبانی تبدیل ساخته است.
وی در تشریح برنامههای اجراشده در سال ۱۴۰۴ گفت: برای توسعه باغات استان، مطالعات و برنامهریزیهای مفصلی انجام شد و طرح توجیهی جامع توسعه باغات در سطح استان تدوین و ارائه شد. در نتیجه این پیگیریها، میزان ارتباطات و تعاملات باغبانی نسبت به سال پیش ۱۵ برابر افزایش یافت. همچنین، در حالی که اعتبار مصوب استان در سال ۱۴۰۳ حدود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان بود، این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۲۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان افزایش یافت که نشاندهنده توجه جدیتر به این حوزه است.
اسدی با اشاره به اجرای میدانی طرح توسعه باغات افزود: بر اساس طرح توجیهی تهیهشده، توسعه ۵۰۰ هکتار باغ در سراسر شهرستانهای استان طراحی شد. پس از انجام مکانیابی در اواخر بهار ۱۴۰۴، عملیات چالهکنی از ابتدای آذرماه در نقاط مختلف آغاز شد. در این فرآیند، ۲۵۰ هکتار باغ آبی و ۲۵۰ هکتار باغ دیم پیشبینی و اجرا گردید.
وی با بیان اینکه رویکرد سال جاری بر پایه مقاومسازی الگوی کشت باغی بوده است، توضیح داد: در این طرح، بر انتخاب و ترویج گونههای مقاوم به خشکی و کمآبی تمرکز شد. از جمله این گونهها، انجیر دیم و رقم سبز استهبان بود که پیشتر نیز بهصورت پایلوت در استان تجربه شده بود همچنین در قالب این طرح، ۱۰۰ هکتار انجیر استهبان و ۱۳۰ هکتار بادام دیم در استان کشت شد. افزون بر این، توسعه انجیر دیم، انگور دیم و آبی، زیتون و گل محمدی نیز در دستور کار قرار گرفت. در پایان اسفندماه، مجموع ۵۰۰ هکتار هدفگذاریشده بهطور کامل تحقق یافت و طرح به مرحله بهرهبرداری رسید.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام با اشاره به شرایط خاص اجرای این طرح خاطرنشان کرد: این موفقیت در شرایطی رقم خورد که استان در مقاطع حساس کاری و عملیاتی و امنیتی در خردادماه و اسفندماه قبل که در شرایط جنگی قرار داشت و همکاران ما، با وجود محدودیتها، با روحیهای جهادی و مسئولانه در میدان حضور داشتند. حتی در روزهایی که بخشی از نیروهای ستادی، از جمله بانوان همکار، بهصورت دورکار فعالیت میکردند، حضور مؤثر میدانی استمرار داشت و عملیات چالهکنی و آمادهسازی اراضی با قوت ادامه یافت. با این همه، طرح بدون وقفه و با موفقیت کامل به سرانجام رسید.
وی تأکید کرد: ثمره این اقدام، علاوه بر افزایش ۵۰۰ هکتاری سطح باغات استان، ایجاد ۵۰۰ فرصت شغلی مستقیم نیز بود؛ امری که نشان میدهد باغبانی نهتنها یک فعالیت تولیدی، بلکه ابزاری مؤثر برای توسعه اشتغال پایدار و متوازن در مناطق روستایی و کمبرخوردار است. این باغات اکنون وارد مرحله رشد رویشی شدهاند و در تمام این مسیر، آموزشهای فنی، ترویجی و تخصصی به بهرهبرداران ارائه شده است.
اسدی در ادامه به حوزه گلخانه نیز پرداخت و گفت: در سال ۱۴۰۳، سطح گلخانههای فعال استان حدود ۶ هکتار بود اما این رقم اکنون به ۱۴ هکتار افزایش یافته و تقریباً دو برابر شده است. این روند، نشاندهنده حرکت استان در مسیر توسعه تولیدات گلخانهای و بهرهگیری از الگوهای نوین تولید در شرایط محدودیت منابع آب است.
وی درباره جایگاه استان در تولید گل نرگس نیز تصریح کرد: استان ایلام در حال حاضر، هم از نظر سطح زیرکشت و هم از نظر میزان تولید، رتبه نخست کشور در گل نرگس را در اختیار دارد و حدود ۶۰۰ هکتار سطح زیرکشت این محصول در استان ثبت شده است. این امر، خود گواهی روشن بر ظرفیتهای ممتاز ایلام در حوزه تولیدات باغی و زینتی است.
مدیر باغات سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام با تأکید بر اهمیت صنایع تبدیلی و تکمیلی تشریح کرد: با وجود دستاوردهای مهم در توسعه باغات، هنوز در بخش صنایع تبدیلی، فرآوری، بستهبندی و صادرات، کار شایسته و متناسب با ظرفیت استان انجام نشده است. در این میان، مرز بینالمللی مهران با کشور عراق، یک مزیت ژئواقتصادی و تجاری بسیار ارزشمند برای ایلام است و میتواند به دروازهای مهم برای صادرات محصولات باغی تبدیل شود. همانگونه که در حوزه سیفیجات از این ظرفیت بهرهبرداری میشود، باید زمینه صادرات میوههای باغی نیز فراهم شود؛ بهویژه در محصولاتی مانند انگور که از محصولات غالب و پرحجم استان است.
وی افزود: تکمیل زنجیره ارزش در حوزه باغبانی، ضرورتی اجتنابناپذیر است اگر توسعه باغات بدون پشتیبانی صنایع تبدیلی و تکمیلی پیش برود، بخشی از ارزش افزوده تولید از دست خواهد رفت. از این رو، جذب سرمایهگذار، ایجاد واحدهای فرآوری، بستهبندی و سردخانهای، و تسهیل صادرات، باید بهعنوان اولویتهای توسعهای استان مورد توجه قرار گیرد.
اسدی با اشاره به برنامههای سال ۱۴۰۵ بیان کرد: در سال آینده نیز استمرار برنامههای سال ۱۴۰۴ در دستور کار قرار دارد و تلاش خواهیم کرد ۴۰۰ تا ۵۰۰ هکتار دیگر به سطح باغات استان اضافه کنیم. این مسیر، در چارچوب برنامه هفتم توسعه و با نگاه به توسعه پایدار بخش کشاورزی پیگیری میشود. با این حال، افزایش سطح باغات باید همزمان با ایجاد زیرساختهای لازم در صنایع تبدیلی و تکمیلی همراه باشد تا بازار محصول، پایداری تولید و سودآوری کشاورزان تضمین شود.
وی به ظرفیتهای گلخانهای استان اشاره کرد و گفت: در شرایط کنونی، سرمایهگذاری در بخش گلخانه نیازمند دقت، حمایت و سیاستگذاری هوشمندانه است. خوشبختانه شرکت شهرکهای کشاورزی در استان، زیرساختهای مناسبی فراهم کردهاند؛ بهگونهای که در مهران نزدیک به ۱۰۰ هکتار، در دهلران ۲۵ هکتار و در آبدانان ۲۵ هکتار زیرساخت آماده شده است، اکنون لازم است با جذب سرمایهگذار و حمایتهای اجرایی، این ظرفیتها وارد مرحله بهرهبرداری شوند.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام در ادامه یادآوری کرد: باغبانی، برخلاف بسیاری از مشاغل زودبازده، ماهیتی بلندمدت دارد و نیازمند صبر، مراقبت و حمایت مستمر است. درخت، سرمایهای برای امروز و فردا نیست؛ بلکه داراییای برای نسلهای آینده است از این رو، حمایت از باغداران، در حقیقت حمایت از توسعه پایدار، اشتغال ماندگار و امنیت اقتصادی روستاها است. باغ، شغلی است که نه تعطیلی میشناسد و نه یأس؛ بلکه میتواند سالیان متمادی برای یک خانواده و حتی برای نسلهای بعدی آن خانواده، منبع درآمد و آرامش باشد.
وی با اشاره به ضرورت ارتقای عملکرد در واحد سطح تصریح کرد: در شرایطی که هزینه نهادههای کشاورزی، از جمله کود، بهشدت افزایش یافته است، مهمترین راهکار حمایتی از کشاورزان، افزایش بهرهوری و عملکرد در واحد سطح است. اگر سال گذشته با شرایطی خاص، برداشت ۲۰ تن انگور در هر هکتار ممکن بوده، امروز باید با مدیریت علمی، تغذیه مناسب، آبیاری اصولی و بهرهگیری از فناوریهای نوین، به سطوح بالاتری از تولید اندیشید.
اسدی همچنین بر اهمیت توسعه گیاهان دارویی در استان تأکید کرد و گفت: استان ایلام از مستعدترین مناطق کشور برای تولید گیاهان دارویی است و تحقق این ظرفیت، مستلزم سه مؤلفه اساسی برنامهریزی دقیق، اعتبار کافی و اجرای منظم و صحیح است.
این حوزه نیازمند تسهیلات و اعتبارات کافی و حمایت مسئولان ارشد کشوری و استانی است از این رو، انتظار میرود ردیف اعتباری ویژهای برای توسعه گیاهان دارویی در استان در نظر گرفته شود تا بتوانیم در این بخش نیز با قدرت بیشتری حرکت کنیم؛ بخشی که هم در ایجاد اشتغال پایدار و هم در کاهش وابستگی کشور به واردات داروهای گیاهی، و همچنین کاهش هزینه های واردات گیاهان دارویی به کشور نقشآفرین خواهد بود.
انتهای پیام
