محمد محمودی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به ضرورت ایجاد تعادل میان سنت و مدرنیته، اظهار کرد: برای برقراری تعادل میان سنتهای دینی و نیازهای روز باید میان «اصول ثابت» و «روشها و مصادیق متغیر» تفکیک قائل شد. اصولی مانند عدالت، کرامت انسانی و معنویت از مبانی ثابت دین هستند که باید حفظ شوند، اما نحوه تطبیق و اجرای این اصول متناسب با نیازهای جدید و شرایط متغیر جامعه میتواند انعطافپذیر باشد.
وی افزود: این رویکرد میتواند ضمن حفظ اصالت مفاهیم دینی، از گرفتار شدن در جمود و برداشتهای متعصبانه جلوگیری کند و امکان پاسخگویی به مسائل جدید و نیازهای نسل امروز را فراهم آورد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان با اشاره به نقش خانواده در شکلگیری هویت دینی فرزندان، گفت: خانواده نخستین و عمیقترین بستر شکلگیری هویت است و در انتقال مفاهیم دینی نقشی اساسی دارد. در این زمینه، صرفاً توصیههای لفظی و امر و نهیهای مستقیم نمیتواند کافی باشد و خانواده باید با ایجاد فضای عاطفی سالم و صمیمی، الگوهای عملی مناسبی را در اختیار فرزندان قرار دهد.
محمودی ادامه داد: رفتار والدین، معرفی الگوهای مناسب و نمایش عملی ارزشهایی مانند صداقت و مسئولیتپذیری در محیط خانواده، تأثیر عمیقتر و ماندگارتری نسبت به آموزشهای کلیشهای و صرفاً کتابی دارد؛ چراکه هویت دینی در بستر روابط روزمره و عاطفی شکل میگیرد و تثبیت میشود.
وی با بیان اینکه مدرسه باید از حافظهمحوری فاصله بگیرد، اظهار کرد: نظام آموزشی نباید تربیت اخلاقی را به حفظ چند گزاره و دریافت امتیاز یا جایزه محدود کند، بلکه باید زمینه تجربه عملی ارزشهای اخلاقی را برای دانشآموزان فراهم آورد.
این دکترای معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان لرستان افزود: ایجاد کلاسهای گفتوگومحور، فراهم کردن تجربههای جمعی و مسئولیتپذیر و ایجاد فضایی برای تمرین رفتار اخلاقی میتواند به تحقق این هدف کمک کند. دانشآموز باید اخلاق را در عمل تجربه کند و میان آنچه در کتاب میآموزد و آنچه در محیط پیرامون خود مشاهده میکند، تناقضی احساس نکند.
محمودی با تأکید بر ضرورت بازنگری در محتوای آموزشی، گفت: مدرسه باید به محیطی برای تجربه عملی اخلاق تبدیل شود و تحقق این هدف نیازمند بازنگری در محتوا و روشهای آموزشی است.
وی دانشگاه را نیز دارای نقشی فراتر از انتقال اطلاعات دانست و تصریح کرد: دانشگاه بهعنوان عالیترین نهاد آموزشی باید به جای آموزش صرف اندیشهها، به آموزش اندیشیدن توجه کند. فضای دانشگاه باید بستری برای پرسشگری عمیق، نقد منطقی و ایجاد پیوند عقلانی میان مفاهیم دینی و مسائل واقعی زندگی باشد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان ادامه داد: اگر دانشجو بتواند با تفکر و استدلال به درک عقلانی مسائل دینی برسد، نه تنها در برابر شبهات از توان تحلیل بیشتری برخوردار خواهد شد، بلکه میتواند در گفتوگو با دیگران نیز از موضعی منطقی و مستدل سخن بگوید. رویکرد عقلانی و مسئلهمحور میتواند در شکلگیری هویتی دینی، مستحکم و در عین حال پویا در نسل دانشگاهی مؤثر باشد.
محمودی با اشاره به ضرورت آسیبشناسی شیوههای آموزش معارف در مدارس و دانشگاهها، اظهار کرد: حافظهمحوری افراطی، استفاده از منابع قدیمی و غیرمسئلهمحور و بیتوجهی به نیازهای روز از جمله موانع اثرگذاری آموزش معارف است و این شیوهها نیازمند بازنگری جدی هستند.
وی افزود: باید رویکرد نظام آموزشی از «انتقال صرف دانش» به سمت «حل مسئله» تغییر کند. دانشجو باید بیاموزد که سؤال بپرسد، تحلیل کند، استدلال داشته باشد و به نتیجه منطقی برسد، نه اینکه مجموعهای از پاسخهای از پیش تعیینشده را بدون درک عمیق حفظ کند.
این دکترای معارف اسلامی با اشاره به فرصتها و تهدیدهای رسانههای نوین در حوزه انتقال مفاهیم دینی، گفت: فضای مجازی همزمان یک فرصت مهم و یک تهدید جدی برای تبیین معارف دینی است. از یک سو، این فضا امکان دسترسی گسترده به مخاطبان، تولید محتوای متنوع و ارتباط مستقیم با نسل جدید را فراهم کرده و از سوی دیگر، انبوه اطلاعات سطحی، انتشار مطالب درست و نادرست و محتوای فاقد استدلال میتواند زمینهساز سطحینگری و پذیرش احساسی برخی باورها شود.
محمودی ادامه داد: جریانهای رقیب با شناخت زودهنگام ظرفیتهای فضای مجازی و استفاده از زبان ساده و جذابیتهای بصری توانستهاند مخاطبان گستردهای را جذب کنند. بنابراین برای حضور مؤثر در این میدان، نهادهای دینی باید شناخت دقیقتری از مخاطب داشته باشند و با بهرهگیری از هنر، رسانه و مشارکت فعال مخاطبان، محتوایی عمیق، ملموس و عقلانی تولید کنند.
وی در پایان با ارائه سه پیشنهاد برای تقویت اخلاق و معنویت در جامعه، تصریح کرد: نخستین اقدام، الگوسازی عملی و صداقت رفتاری در میان نخبگان و مسئولان است تا ارزشها بیش از آنکه صرفاً آموزش داده شوند، در رفتار افراد دیده و تجربه شوند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان، ایجاد بسترهای فرهنگی و رسانهای جذاب و قابل لمس برای انتقال مفاهیم اخلاقی را دومین اقدام ضروری دانست و گفت: مفاهیم اخلاقی باید از سطح شعار و ظاهر تشریفاتی خارج شده و به متن زندگی روزمره وارد شوند و کاربرد عملی خود را نشان دهند.
محمودی تقویت گفتوگو، خودآگاهی و تربیت درونی در نظام آموزشی و اجتماعی را سومین اقدام ضروری عنوان کرد و افزود: رفتار اخلاقی زمانی پایدار خواهد بود که صرفاً ناشی از اجبار بیرونی نباشد، بلکه از درون فرد شکل بگیرد و به خودکنترلی پایدار و مسئولانه منجر شود.
وی خاطرنشان کرد: اجرای همزمان این اقدامات میتواند در کاهش شکاف میان نسل جدید و مفاهیم دینی و تقویت پیوند آنان با معارف دینی مؤثر باشد.
انتهای پیام
