حامد محمدیان در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: با بررسی تاریخ طولانی و پر قدمت خوشنویسی در ایران که از اصالت بالایی نیز برخوردار است متوجه میشویم که این هنر در ادامه مسیر با تغییر شکل، مدرن میشود. امروزه در فضای مجازی شاهد کلمهای مصطلح به نام «کالیگرافی» هستیم که شاید بتوان گفت همان ترجمه لغت خوشنویسی باشد. البته کالیگرافی میتواند برخلاف خوشنویسی خوانا نباشد، با نگاهی شخصی و منحصر به فرد دیزاین و طراحی شود و هنرمند این توانایی را دارد که از اصول کلاسیک خوشنویسی پیروی کند یا نکند.
وی ادامه داد: قبل از کالیگرافی با دو شاخه مهم از خوشنویسی یعنی «نقاشیخط» یا «خط نقاشی» روبهرو هستیم که از اهمیت زیادی در تاریخ نوشتار فرهنگ ما برخوردار هستند. در خط نقاشی آثار زاییده خوشنویسان هستند که در کنار خط از نقاشی به عنوان بافت، تکسچر و یا پسزمینه استفاده میکنند و به طور کلی نقاشی حضور چشمگیری ندارد. در آثار قدیمی اساتیدی همچون جلیل رسولی و محمد احصایی شاهد قدرت بیشتر خط نسبت به نقاشی هستیم. در ادامه نقاشان این رویه را تغییر میدهند و اهمیت نقاشی نسبت به خط بیشتر میشود به گونهای که آثار خلق شده به شیوه نقاشیخط ممکن است ناخواناتر، دکوراتیو یا تزئینی و تمایل به فرمگرایی داشته باشند. به عنوان مثال در آثار نقاشانی مانند فرامرز پیلارام و حسین زندهرودی این موارد را شاهد هستیم.
این طراح گرافیک با بیان اینکه مشهد به عنوان یک قطب هنری در کشور محسوب میشود و این موضوع تنها به هنر خوشنویسی ختم نمیشود، بیان کرد: اگر بخواهیم نگاهی کلیتر به خوشنویسی و شاخههای آن داشته باشیم، مشهد همواره زایشگاه خوبی برای خوشنویسان بوده اما در مسیر پرورش این هنرمندان دچار نقص بوده و این جریان به چالشهای مختلفی ازجمله سیاسی، اجتماعی، هنری و خصلتهای بومی باز میگردد. در ایران در حال حاضر رقبت و اقبال عمومی برای یادگیری خوشنویسی و کالیگرافی بالاست اما یکی از بزرگترین نگرانیها در این مسیر ناآگاهی و اشتباهاتی است که درمورد این رشته به وجود میآید و منتشر میشود. چیزی نزدیک به ۹۰ درصد مخاطبان این حرفه از توانایی تشخیص اثر خوب و استاندارد از اثر بد و بیکیفیت برخوردار نیستند. بنابراین اگر موضوعی با اقبال و استقبال عموم برخوردار شد باید به همان اندازه آگاهی و سوادبخشی نیز به علاقهمندان و مردم تزریق شود.
محمدیان ادامه داد: امروزه با کمبود افراد باسواد، کاربلد و آگاه مواجه هستیم. اهمیتی ندارد چه جریانی در فضای مجازی در حال رخ دادن است و درحالی که سواد را تعداد لایک مشخص نمیکند سهم آگاهی را نیز تعداد کامنت تعیین نمیکند. هر یک از این موارد جایگاه خود را دارند و ما به عنوان یک مخاطب نباید فریب بخوریم. اثر خوب دارای معیار استاندارد برای تعیین کیفیت است و اگر شخصی به دنبال یادگیری درست و اصولی هنر کالیگرافی است باید به دنبال یک معلم حرفهای و کاربلد باشد تا توانایی تشخیص اثر و آموزش خوب را از بد داشته باشد.
وی افزود: آثاری که از طریق هنرهای نوشتاری خلق میشوند تنها این وظیفه را ندارند که جنبه دکوراتیو و تزئینی داشته باشند بلکه این قابلیت را دارند تا پیام و محتوای مهم و ارزشمندی را به مخاطب عرضه کنند. فرهنگ ما با ادبیات پیوند خورده و نمیتوان آن را نادیده گرفت یا فقط به فرم پرداخت بلکه هر یک از اینها جایگاه مشخص خود را دارند. در دانشگاهها و مراکز آموزشی در واحدهایی مانند خوشنویسی و طراحی حروف به معرفی و آموزش این حرفه پرداخته میشود اما نکتهای که وجود دارد این است که همانطور که در آموزشگاههای آزاد نمیتوان با یک ترم خوشنویسی را به هنرجو یاد داد در دانشگاه نیز نمیتوان این مسیر را طی کرد. این در حالیست که شخص دانشجو ممکن است درگیر مسائل و مشکلات شخصی باشد و آنگونه که باید روی واحدهای درسی خود از تمرکز کامل برخوردار نباشد.
این خطاط با اشاره به کارکردهای متنوع و گوناگون کالیگرافی، توضیح داد: در چند سال گذشته شاهد ظهور و رشد سلایق خوب و گوناگون نسبت به هنر کالیگرافی بودیم. این هنر از قابلیت نقشبستن بر روی پارچه مانند پرده البسه مبلمان و ... برخوردار است. در کنار استقبال جوانان از این تولیدات، مفهوم دیزاین را گم کردیم. دیزاینر کسی نیست که صرفا چند چیز را در کنار یکدیگر قرار دهد؛ بلکه کسی است که چیزی را خلق میکند که تا پیش از این وجود نداشته است. اگر در جریان طراحی و تولید به سراغ دیزاینرها برویم شاهد خروجیهای خوب و باکیفیت خواهیم بود و این موضوع به تدریج در حال شکلگیری است که میتوان آن را به فال نیک گرفت.
محمدیان با تاکید بر این موضوع که هوش مصنوعی ابزاری است که باید به جامعه طراحان در جهت بهبود کیفیت اثر کمک کند و هیچگاه این توانایی را ندارد که در قامت یک هنرمند دیزاینر و طراح ظاهر شود، گفت: چنین وسیلهای نمیتواند خودش به تنهایی تصمیم بگیرد و در مرحله نخست شخصی دیگر باید به او اطلاعات دهد تا در نهایت در مدت زمان کوتاه کیفیت خروجی اثر را ارتقا دهد. حتی اگر زمانی بخواهیم از این ابزار دیجیتال استفاده کنیم باید به آنها جهت بدهیم و مسیر درست را مشخص کنیم.
وی افزود: در شرایط فعلی با استقبال ویژه بانوان برای یادگیری هنر کالیگرافی مواجه هستیم. بخشی از این موضوع به کسب درآمد توسط این افراد باز میگردد که باعث میشود شاهد حضور چشمگیر زنان در کلاسهای آموزشی باشیم. البته طبق آماری که از رشتههای نقاشیخط و کالیگرافی به دست ما رسیده است هنرمندان مرد از لحاظ کیفیت آثار در جایگاه بالاتری نسبت به هنرمندان زن ایستادهاند.
این مدرس خوشنویسی تصریح کرد: افرادی که از خلاقیت و جسارت برخوردارند، اصول و قواعد سنتی و کلاسیک خوشنویسی را میشکنند. این نکته نیز حائز اهمیت است که ابتدا برای این عمل باید بر روی اصول و مبانی هنر تسلط لازم را داشته باشند و اگر این آگاهی به اندازه کافی نباشد در پروسه خلق اثر خطا به وجود میآید و این اشتباه منتشر خواهد شد. در فضای هنر کالیگرافی این تصور غلط وجود دارد که این آثار به جز آب و رنگ کارکرد دیگری ندارند. امیدواریم در آینده این حرفه در فضایی سالم و حرفهای رشد بیشتری پیدا کند و جایگاه خود را در میان سایر هنرها تثبیت و حفظ کند.
انتهای پیام
