به گزارش ایسنا، اسماعیل سقاب اصفهانی در یک گفتوگوی تلویزیونی اظهار کرد: در روش دوم، ۱۲۱ میلیون لیتر تولیدی روز بین خودروهای موجود تقسیم میشود و هرکس بیش از سهمیه بخواهد باید بنزینش را با نرخ آزاد بخرد؛ تقریبا مشابه روشی که قرار بود در کرمان اجرا شود. به گفته او در روش سوم، سهمیه بنزین بهجای خودروها به مردم اختصاص داده میشود؛ چه خودرو داشته باشند چه نداشته باشند.
وی ادامه داد: بر این اساس روزانه حدود ۳۰ میلیون لیتر به حملونقل عمومی و تاکسیهای آنلاین و غیرآنلاین اختصاص داشته میشود تا قیمت آنها تغییر نکند.تقریبا ماهی ۳۰ لیتر به هر فرد میرسد و امکان انتقال و خرید و فروش آن وجود دارد.
به گفته او هنوز هیچیک از سه مدل به تصویب نهایی دولت نرسیده و پیشبینی میکنم دولت طی ۱۰ تا ۱۵ روز آینده تصمیم نهایی خود را اتخاذ کند، با این حال، پیش از اجرای هر تصمیم، جزئیات آن با مردم در میان گذاشته خواهد شد و قرار نیست در موضوع بنزین «شگفتانه»ای برای مردم ایجاد شود.
او با بیان اینکه در دو روز گذشته حجم زیادی از سوالات و ابهامات درباره وضعیت بنزین مطرح شده است، گفت: مردم حق دارند نگران باشند؛ چرا که بنزین موضوع کوچکی نیست و از کارمندی که با خودرو به محل کار میرود تا راننده تاکسی اینترنتی و کارگری که با موتورسیکلت نان خود و خانوادهاش را به دست میآورد، همگی با موضوع بنزین سروکار دارند و به تعبیری، بنزین سر سفره مردم است.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: به اعتقاد من، هر جا مسئولی سکوت کند، قطعاً شایعه حرف میزند. بنابراین تلاش میکنم صادقانه، شرافتمندانه و صریح، هر آنچه واقعیت است، آنچه در میدان اتفاق افتاده و نتایج مطالعات و بررسیهای انجامشده را با مردم عزیز در میان بگذارم.
سقاب اصفهانی درباره صورتبندی مسئله مصرف و تولید بنزین کشور گفت: میانگین مصرف روزانه بنزین کشور ۱۳۵ میلیون لیتر است، در حالی که مجموع تولید پالایشگاهی و پتروشیمی کشور حدود ۱۲۱ میلیون لیتر در روز است و در نتیجه، روزانه حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیون لیتر کسری بنزین داریم.
وی ادامه داد: امروز، به دلیل شرایطی که کشور در جنگ با آن مواجه است، از یک سو محدودیتهای ترانزیتی اتفاق افتاده و از سوی دیگر، با توجه به تغییر اولویتهای بودجه کشور و ضرورت جبران خساراتی که دشمن به کشور، صنعت، دستگاهها و توان نظامی وارد کرده است، باید کاری کنیم که این ۱۵ میلیون لیتر کسری روزانه را مصرف نکنیم. به زبان ساده، باید میزان مصرف را به اندازه تولید کشور برسانیم.
وی در ادامه با اشاره به برخی سوالات درباره اینکه آیا تمام مسئله مصرف بنزین به مصرف مردم بازمیگردد، گفت: نه، همه صورت مسئله این نیست.
سقاب اصفهانی با اشاره به دو عامل مهم در وضعیت مصرف بنزین کشور اظهار کرد: یکی از موضوعات، خودروهای ما هستند، خودروهایی که امروز ۱۰ تا ۱۲ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر مصرف میکنند و تقریباً چنین خودروهایی را در کشورهای مختلف دنیا نمیبینید. موضوع دوم نیز حملونقل عمومی است.
وی افزود: وضعیتی که امروز در حملونقل عمومی کشور با آن مواجه هستیم، یکی از دغدغههای اصلی مردم است. سوال مردم طی این دو روز این بود که آیا این موضوع فقط به مصرف مردم بازمیگردد و آیا تکالیفی متوجه بخشهای دیگر نیست؟ پاسخ این است که خیر؛ هم برای خودروساز تکالیفی وجود دارد که به تفصیل درباره آن صحبت خواهم کرد و هم درباره حملونقل عمومی تکالیفی وجود دارد.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد: از این به بعد، هر بار که پشت این میز بنشینم، حتماً درباره سه موضوع توضیح خواهم داد؛ نخست، موضوع عدد واردات کشور و اینکه میخواهیم دیگر واردات نداشته باشیم، دوم، تکلیف خودروسازان و سوم، وضعیت اتوبوس و حملونقل عمومی کشور.
سقاب اصفهانی ادامه داد: اگر کسی فقط درباره یکی از این سه بخش صحبت کند و درباره دو بخش دیگر حرفی نزند، به نظر من نصف حرف را نزده است و امروز سعی میکنیم این موضوع را دنبال کنیم.
وی با اشاره به میزان مصرف سوخت خودروهای داخلی گفت: اگر حساب سرانگشتی کنیم، اگر مصرف خودروهای امروز ما به اندازه خودروهای دنیا بود، نمیخواهم بگویم مشابه بهترین خودروهای دنیا، بلکه تقریباً مشابه آنها و به جای مصرف ۱۰ تا ۱۲ لیتر، حدود ۷ تا ۷.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر مصرف میکردند، امروز شاهد چنین کسری بنزینی نبودیم.
سقاب اصفهانی ادامه داد: اگر مصرف خودروهای کشور در سطح متعارف جهانی قرار داشت، امروز بدون صف، بدون سهمیه و بدون دغدغه درباره قیمت، میتوانستیم با مسئله کسری بنزین مواجه نباشیم. البته اصلاح وضعیت ۲۵ میلیون خودرویی که امروز در اختیار مردم قرار دارد، فارغ از هر تدبیر یا بیتدبیری گذشته، اقدامی زمانبر است و باید با همراهی مردم این مسیر را طی کنیم.
وی با انتقاد از وضعیت صنعت خودرو اظهار کرد: هزینه خودروهای بیکیفیت و پرمصرف هیچگاه از سوی خودروساز پرداخت نشده است. مردم یکبار در قیمت خودرو، یکبار در هزینه بنزین و بار دیگر در موضوع سهمیهبندی، هزینه این خودروها را پرداختهاند. در واقع خودروساز سود خود را برداشته و رفته و قبض مصرف بنزین این خودروها برای مردم و بیتالمال باقی مانده است.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: باید به این معادله و معاملهای که شکل گرفته پایان دهیم، چرا که در غیر این صورت، این مسئله مدام تکرار خواهد شد و یک یا دو سال دیگر دوباره باید درباره همین موضوع گفتوگو کنیم، بدون آنکه ریشه مشکل حل شده باشد.
سقاب اصفهانی با اشاره به آثار فراتر از مصرف سوخت خودروهای داخلی گفت: مسئله ما تنها مصرف بالای خودروها نیست. نرخ مرگومیر جادهای در کشور حدود سه برابر کشور همسایه، ترکیه است. این در حالی است که جمعیت و تعداد خودروهای دو کشور تفاوت زیادی ندارد. سالانه حدود ۲۰ هزار خانواده، عزیزان خود را به دلیل وضعیت خودروها از دست میدهند.
وی ادامه داد: هنگامی که علل تصادفات را بررسی میکنیم، از عواملی مانند بیاحتیاطی، سرعت غیرمجاز یا خوابآلودگی راننده سخن گفته میشود، اما کمتر به کیفیت خودروها اشاره میشود و هزینهای برای خسارت ناشی از کیفیت پایین خودروها در نظر گرفته نمیشود.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با انتقاد از روند واردات خودرو نیز اظهار کرد: در سالهای گذشته، به جای واردات خودروهای باکیفیت، به سمت خودروهای مونتاژی و بعضاً پرمصرف چینی رفتیم، در حالی که اگر خودروهای ژاپنی وارد میشد، در مواردی حتی هزینه کمتری نسبت به خودروهایی که امروز با آنها مواجه هستیم، داشت.
سقاب اصفهانی با اشاره به سابقه صنعت خودرو در کشور گفت: گفته میشود صنعت خودروی ما هنوز نوپاست، اما این صنعت بیش از ۶۰ سال سابقه دارد و نمیتوان آن را یک صنعت نوپا دانست. تا زمانی که مسئله اصلی و ریشهای صنعت خودرو حل نشود، هر تغییری در سهمیهها یا قیمتها، تنها یک اقدام موقت و مُسکّن خواهد بود.
وی تأکید کرد: بخش بزرگی از بنزینی که امروز در کشور مصرف میشود، در موتور خودروهایی میسوزد که مشابه آنها در بسیاری از کشورهای دنیا وجود ندارد و در نهایت این وضعیت به نام مصرف مردم ثبت میشود.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به ضرورت اصلاح صنعت خودرو گفت: باید از مرحله توصیه و اخطار عبور کنیم و اقدامات عملی انجام دهیم. رئیسجمهور نیز نسبت به اصلاح صنعت خودرو تأکید داشتهاند و اگر این موضوع در دولت فعلی به نتیجه نرسد، فرصت مهمی از دست خواهد رفت.
سقاب اصفهانی تصریح کرد: ادعا نمیکنم که میتوان ۲۵ میلیون خودرو را در مدت کوتاهی از چرخه خارج کرد یا همه مشکلات را یکباره حل کرد، اما باید با جدیت کلید اصلاحات را زد و مسیر تغییر را آغاز کرد.
وی افزود: دو اقدام مهم باید در دستور کار قرار گیرد، نخست تعیین تکلیف شمارهگذاری خودروها که در بسته پیشنهادی دولت نیز مورد توجه قرار گرفته است و نباید هزینه مصرف اضافی بنزین ناشی از خودروهای پرمصرف از مردم دریافت شود. دوم، تعیین تکلیف موضوع رقابت و واردات خودرو است.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی خاطرنشان کرد: تعرفههایی که امروز بر واردات خودرو وضع میشود، در واقع نوعی مالیات است و نباید از جیب مردم دریافت و به نفع یک صنعت هزینه شود.
سقاب اصفهانی ادامه داد: به نظر من دوره حمایت بدون قید و شرط و بدون زمان از صنعت خودروسازی کشور تمام شده است. من نمیگویم از صنعت خودرو حمایت نشود، اما حمایتها حتماً باید مشروط و زماندار باشد.
معاون رئیسجمهور گفت: بسته اصلاحات آماده شده و من در چند جلسه در خدمت وزیر مربوطه بودم و گفتوگوهایی نیز انجام شده است، اما این موضوع نیازمند یک کار جدی است. البته نسبت به گذشته جلوتر رفتهایم. امروز دولت تقریباً از مدیریت یکی از خودروسازان بزرگ خارج شده و راحتتر میتواند نقش سیاستگذاری و تنظیمگری خود را ایفا کند. درباره خودروساز دیگر نیز انشاءالله این اتفاق خواهد افتاد و پس از آن، دولت راحتتر میتواند سیاستگذاری کند.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد: میخواهم به مردم بگویم که ما این ریشه را میشناسیم و برای آن بستهای آماده کردهایم که همکاران ما در وزارتخانه مربوطه میتوانند جزئیات بیشتری از آن را ارائه کنند و حتماً در حال اتخاذ یک تدبیر جدی هستیم.
سقاب اصفهانی ادامه داد: امروز که با کسری و ناترازی مواجه هستیم، نسبت به سالها و دهههایی که باید برای این موضوع اقدام میکردند و نکردند، مسئولیت سنگینی روی دوش ماست، اما تأکید میکنم که ریشه اصلی را شناسایی کردهایم و بستهای نیز برای آن آماده شده است.
وی گفت: فقط باید توجه داشته باشیم که امروز با ۲۵ میلیون خودرویی مواجه هستیم که در خیابانهای کشور تردد میکنند. اگر از امروز استاندارد خودروهای جدید را اصلاح کنیم، به تدریج خودروهای موجود را از بازار خارج کنیم و حتی بازار رقابت را نیز باز کنیم، اصلاح کامل این وضعیت چند دهه زمان خواهد برد. این موضوع طبیعی است و باید در کنار برنامه کوتاهمدت، برنامه میانمدت و بلندمدت نیز داشته باشیم تا این مسیر اصلاح شود.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی در ادامه با اشاره به موضوع حملونقل عمومی گفت: سوال دیگری که در این روزها مطرح شده، این است که آیا دولت نسبت به حملونقل عمومی بیتوجه است؟ مردم میگویند از یک طرف به ما میگویید کمتر با خودرو تردد کنیم، اما آیا خودتان سوار اتوبوس یا مترو شدهاید؟ آیا رفتهاید در اسلامشهر از خودرو پیاده شوید، سوار حملونقل عمومی شوید و خودتان را به تهران برسانید؟ این سوال، سوال بسیار درستی است.
معاون رئیسجمهور افزود: من شخصاً این کار را انجام دادهام و از رئیسجمهور نیز خواستم این موضوع را تجربه کنند. رئیسجمهور نیز آن روز گفتند که به یکی از شهرهای حاشیه تهران رفتهاند. به ایشان گفتم با حملونقل عمومی برویم و ببینیم چه زمانی و با چه شرایطی به تهران میرسیم.
وی با اشاره به وضعیت حملونقل عمومی تهران اظهار کرد: فقط تهران را مثال میزنم. در طرح جامع حملونقل تهران باید ۱۱ هزار اتوبوس داشته باشیم. حالا سوال این است که امروز چند اتوبوس در تهران داریم؟
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: همه کشورهای دنیا به سمت حملونقل سنگین و نیمهسنگین رفتهاند، اما ما حملونقل سبک را توسعه دادهایم. تهران طبق طرح جامع باید ۱۱ هزار دستگاه اتوبوس داشته باشد، اما امروز فقط حدود ۵۲۰۰ دستگاه داریم که حدود ۲۰۰۰ دستگاه آن نیز خوابیده و حدود ۳۳۰۰ دستگاه فعال است. فاصله ۳۳۰۰ دستگاه تا ۱۱ هزار دستگاه را امروز از مردم میخواهیم که با کاهش مصرف خود جبران کنند.
سقاب اصفهانی در پاسخ به این سوال که چرا با وجود پیشبینی ۱۱ هزار دستگاه اتوبوس در طرح جامع، این تعداد تأمین نشده است، گفت: پاسخ صادقانه این است که منابع مالی را صرف اولویتهای دیگری کردیم و بهتدریج منابع مالی برای توسعه حملونقل عمومی کاهش یافت و دیگر پولی برای هزینه کردن در این بخش باقی نماند.
معاون رئیسجمهور ادامه داد: سالها بودجه کشور را صرف قاچاق شد. چندین میلیارد دلار از منابعی که میتوانست صرف جایگزینی همه اتوبوسها شود، در قاچاق سوخت از بین رفت. درباره این موضوع نیز بهصورت مفصل صحبت خواهم کرد، چون بعضاً این سوال مطرح میشود.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی تصریح کرد: ما پول اتوبوس داشتیم، اما پول اتوبوس را در بشکههای قاچاق و در اختیار قاچاقچیان سوخت ریختیم. این پول وجود داشت و میتوانست صرف حملونقل عمومی شود.
سقاب اصفهانی ادامه داد: دیدم که مردم درباره وضعیت موجود حمل و نقل عمومی میگفتند «افتضاح است» و واقعاً هم میگویم که همینقدر افتضاح است. بنابراین ما ریشه این دو مسئله را دیدیم و در ادامه، در قالب سه راهکاری که خدمت مردم ارائه میکنم، توضیح خواهم داد که برای این دو مسئله چه باید کرد.
وی با اشاره به سه الگوی مطرحشده برای مدیریت وضعیت بنزین گفت: ابتدا باید تأکید کنم این سه مورد، به معنای واقعی راهکار نیستند؛ بلکه در شرایط فعلی نوعی اجبار هستند و باید یکی از آنها را انتخاب کنیم.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: ایکاش در دورهای که صادرکننده بنزین بودیم و حدود ۱۰ سال پیش، میتوانستیم از محل صادرات، تدابیری اتخاذ کنیم و اصلاحات لازم را انجام دهیم، حملونقل عمومی را توسعه دهیم و خودروها را اصلاح کنیم تا به این نقطه اجباری نرسیم.
سقاب اصفهانی ادامه داد: امروز هم قبول داریم که باید خودرو را اصلاح کنیم و هم قبول داریم که باید حملونقل عمومی را توسعه دهیم، اما اینها راهکارهای میانمدت و بلندمدت هستند و یکشبه امکانپذیر نیستند. نمیتوان انتظار داشت دولت ۳۳۰۰ دستگاه اتوبوس موجود در تهران را یکشبه به ۱۱ هزار دستگاه تبدیل کند. در برخی دورهها نیز در طول یک دهه، تنها حدود هزار دستگاه اتوبوس به ناوگان اضافه شده است.
این مقام مسئول اظهار کرد: برای من که اینجا نشستهام و خودم نیز یکی از مردم هستم و همراه با خانوادهام در سطح و شرایط زندگی مردم و طبقه متوسط جامعه زندگی کردهام، درک این شرایط سخت نیست. میخواهم به مردم بگویم که واقعاً شرایط سخت است و من آن را درک میکنم، اما امروز به یک نقطه اجباری رسیدهایم.
سقاب اصفهانی تأکید کرد: حتی در این نقطه اجباری نیز حق نداریم خودرو را کنار بگذاریم و حق نداریم حملونقل عمومی را فراموش کنیم. در همین شرایط باید برای هر دو بخش طرح داشته باشیم. حرف من این است که ایکاش میشد ابتدا این دو موضوع را اصلاح کنیم و بعد سراغ راهکارهای اجباری برویم، اما حداقل ادعای ما این است که هر سه موضوع باید با هم انجام شود. حتی اگر زمانی را از دست دادهایم، از امروز باید هر سه را همزمان پیش ببریم.
وی درباره سه الگوی مطرحشده برای مدیریت بنزین گفت: الگوی نخست که در رسانهها و فضای مجازی از آن با عنوان «مدل شیری» یاد شده، پیشنهاد این مدل این است که مجموع ۱۲۰ میلیون لیتر تولید داخلی را در جایگاههای عرضه بنزین توزیع کنیم و تا زمانی که این میزان تمام شود، عرضه ادامه پیدا کند و پس از اتمام آن، جایگاه خاموش شود. در این مدل، هیچکس تصمیم نمیگیرد؛ صف تصمیم میگیرد. هرکس زودتر در صف قرار بگیرد، امکان دریافت بنزین بیشتری دارد.
وی با اشاره به اینکه این مدل با وجود انتقادها، طرفداران و محاسنی نیز دارد، گفت: اولین حسن آن این است که هیچ پرداختی برای افزایش قیمت صورت نمیگیرد. قیمتها همان قیمتهای فعلی باقی میماند و هیچ تغییری در قیمت بنزین، چه هزار تومان، چه ۱۰ هزار تومان و چه ۵۰ هزار تومان، ایجاد نمیشود.
معاون رئیسجمهور ادامه داد: مزیت دوم این مدل، سادگی و شفافیت اجرای آن است. مشخص است که چه میزان بنزین وارد هر جایگاه شده و مردم نیز در صف قرار میگیرند تا بنزین دریافت کنند.
سقاب اصفهانی در بیان ایرادات این مدل گفت: نخستین ایراد آن ایجاد صفهای طولانی است. امروز نیز در برخی استانها صفهای طولانی ایجاد شده و حتماً مردم نمونههای آن را در فضای مجازی دیدهاند.
وی افزود: اتفاق بسیار بد دیگری که در این شرایط شکل میگیرد، رشد بیرویه بازار سیاه است. در برخی استانها که صف ایجاد شده، وقتی از جایگاه خارج میشوید، در مسیر افرادی را میبینید که بنزین میفروشند؛ همان بنزینی که ممکن است جایگاهدار از مسیر دیگری و از پشت جایگاه خارج کرده باشد، البته اگر چیزی نیز به آن اضافه نکرده باشند.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی همچنین گفت: ایراد دیگر این مدل، ایجاد نابرابری و بیعدالتی است. در این مدل تفاوتی ندارد که یک نفر یک خودرو، دو خودرو یا سه خودرو داشته باشد، کارگر یا فرد مستضعف و فقیر باشد یا راننده تاکسی باشد، همه باید در یک صف بایستند. اگر امروز بنزین به شما نرسید، عملاً باید کار خود را متوقف کنید و خودرو را در خانه بگذارید.
سقاب اصفهانی خاطرنشان کرد: این مدل درست است که از شوک قیمتی جلوگیری میکند، اما کمبود بنزین را به یک پدیده روزمره و آزاردهنده برای مردم تبدیل میکند. همین حالا نیز در برخی نقاط چنین وضعیتی وجود دارد. حتی برای خود من در مدت اخیر دو بار اتفاق افتاده که بنزین وجود نداشته و مجبور شدهام گوشهای بایستم تا نوبتم برسد و بنزین بزنم، یا گفتهاند کارت جایگاه نداریم و وقتی گفتهام دو اکتان بنزین برایم بریزید، ناگهان کارت جایگاه پیدا شده است.
معاون رئیسجمهور تصریح کرد: بنابراین این مدل نخست است. مدل دوم که امروز در میان مردم با عنوان «مدل کرمان» شناخته میشود، مدلی است که در فضای مجازی درباره آن مطالب زیادی مطرح شده و ما در مجموعه خودمان نام دیگری برای آن گذاشتهایم.
سقاب اصفهانی در تشریح مدل دوم گفت: در این مدل، ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین تولیدی را میان خودروهای موجود تقسیم میکنیم؛ برای هر خودرو مثلاً ۱۳۰ یا ۱۴۰ لیتر سهمیه در نظر گرفته میشود و هر کس بیش از این میزان بنزین بخواهد، میتواند آن را با نرخ آزاد خریداری کند.
وی افزود: درباره مطالعات انجامشده در کرمان، نکته جالبی که طی این دو روز به آن برخورد کردم این بود که ۸۸ درصد مردم کرمان میتوانستند با همین سهمیهای که در کارتهایشان شارژ شده بود، نیاز خود را تأمین کنند و تنها ۱۲ درصد نیاز داشتند بنزین مازاد خریداری کنند. البته این محاسبه ریاضی، از نظر اجتماعی تفاوت زیادی با خود مدل دارد و بعضاً ممکن است این محاسبات ریاضی مسئولان را گمراه کند.
این مقام مسئول در پاسخ به این سوال که بنزین مازاد از کجا قرار است تأمین شود، گفت: سوال شما درباره مازاد صحیح است. ما در حال حاضر امکان واردات محدودی از شمال کشور داریم، اما نمیتوان با قطعیت گفت که بیش از ۱۴۰ میلیون لیتر بنزین در اختیار خواهد بود. به میزانی که امکان واردات وجود داشته باشد، بنزین مازاد با نرخ آزاد عرضه میشود و اگر امکان تأمین آن وجود نداشته باشد، طبیعتاً بنزین آزاد نیز وجود نخواهد داشت.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: اگر امکان واردات وجود داشته باشد، با توجه به شرایط مالی کشور که پس از جنگ تغییر کرده است، طبیعی است که باید منابع خود را برای جبران سریع خسارات و جایگزینی امکانات در بخشهای مختلف، از جمله صنعت و حوزه نظامی، اختصاص دهیم. ما با قدرت وارد جنگ شدیم و به کشور خساراتی وارد شد، البته خودمان نیز ضربات بسیار بیشتری به دشمن وارد کردیم و به حول و قوه الهی دشمن نتوانست قسر در برود، اما به هر حال باید بتوانیم خسارات و امکانات از دسترفته را سریع جایگزین کنیم.
وی درباره مزیت اصلی مدل دوم گفت: مزیت بزرگ این مدل این است که تقریباً صفی وجود نخواهد داشت و هر خودرو کارت سوخت خود را در اختیار دارد و بهصورت شفاف میتواند سهمیه خود، مثلاً ۱۴۰ لیتر، را دریافت کند. مطالعات نشان میدهد عموم مردم، اگر خودروهای کاری را کنار بگذاریم، حدود ۱۱۰، ۱۲۰ یا ۱۳۰ لیتر مصرف دارند و این سهمیه نیاز بخش عمده مردم را تأمین میکند.
معاون رئیسجمهور افزود: البته گروهی که با خودرو کار میکنند یا مسافتهای طولانیتری را طی میکنند، در گروهی قرار میگیرند که نیاز به خرید بنزین مازاد دارند.
وی درباره ایراد اصلی این مدل اظهار کرد: ایراد نخست، ناعادلانه بودن آن است؛ چرا که در این الگو سهمیه به خودرو تعلق میگیرد. وقتی سهمیه به خودرو اختصاص پیدا کند، باید توجه کنیم که ۴۷ درصد مردم کشور اساساً خودرو ندارند و ۱۳ درصد مردم نیز دو خودرو یا بیشتر دارند. بنابراین بعضی افراد اصلاً سهمی دریافت نمیکنند و بعضی افراد چند برابر دیگران سهم میبرند.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: به تعبیر ساده، این مدل میگوید «دارندگی». اگر خودتان خودرو داشته باشید، همسرتان خودرو داشته باشد و فرزندتان هم خودرو داشته باشد، ممکن است چهار برابر فردی سهم بگیرید که اصلاً خودرو ندارد.
سقاب اصفهانی با اشاره به توزیع خودرو در دهکهای درآمدی گفت: نکته مهم درباره ناعادلانه بودن این مدل این است که ۹۰ درصد افرادی که خودرو ندارند در دهکهای پایین قرار دارند. ۹۹ درصد افرادی که در دهک اول هستند خودرو ندارند و در دهک دوم این رقم ۸۷ درصد است، در حالی که در دهک دهم تنها ۲ درصد افراد خودرو ندارند.
وی افزود: بنابراین بیعدالتی دقیقاً بر برخورداری یا عدم برخورداری مردم از خودرو نشسته است و این مدل بر مستضعفان فشار بیشتری وارد میکند. در دهک سوم ۷۰ درصد، در دهک چهارم ۵۷ درصد و در دهک پنجم ۴۶ درصد افراد خودرو ندارند و این روند ادامه پیدا میکند تا دهک دهم که تنها ۲ درصد افراد خودرو ندارند. بنابراین واقعاً در نحوه توزیع این مدل، بیعدالتی وجود دارد.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی در ادامه درباره علت نامگذاری این مدل به «مدل آهنی» گفت: به این دلیل به آن مدل آهنی میگوییم که سهمیه برای خودرو است و خودرو برای آدم هویت پیدا میکند، یعنی این مدل، مدل آدمی نیست، مدل آهنی است.
سقاب اصفهانی ایراد دوم این مدل را آثار روانی افزایش قیمت بنزین دانست و گفت: درست است که عمده مصرف مردم با قیمت سهمیهای تأمین میشود، اما همان شبی که قیمت بنزین در کرمان اعلام شد، واکنش مردم این بود که «قیمت بنزین شد اینقدر». مثل زمانی که درباره نرخ ارز صحبت میکنیم. مردم وقتی میپرسند ارز چند است، نرخ مورد استفاده در محاسبات ذهنی و زندگی روزمرهشان، لزوماً عدد اعلامشده از سوی بانک مرکزی نیست و معمولاً نرخ بازار را در نظر میگیرند.
وی ادامه داد: بنابراین وقتی میگوییم فقط ۱۲ یا ۱۵ درصد مردم نیاز دارند بنزین بیشتری خریداری کنند، باید توجه داشته باشیم که بنزین در ایران به هر دلیل، درست یا غلط، به لنگر اسمی تورم تبدیل شده است. ما این وضعیت را ایجاد نکردهایم، اما امروز چنین نقشی دارد.
معاون رئیسجمهور تأکید کرد: به زبان ساده، بنزین برای مردم نقش دماسنج گرانی را پیدا کرده است. وقتی قیمت بنزین افزایش پیدا میکند، مردم احساس میکنند قرار است قیمت همه چیز چند برابر شود. حتی اگر گفته شود یک کالا اصلاً بنزین مصرف نمیکند یا با بنزین حمل نمیشود، مردم باز هم تصور میکنند افزایش قیمت بنزین روی همه کالاها اثر خواهد گذاشت.
سقاب اصفهانی افزود: بنابراین مردم بلافاصله با افزایش قیمت بنزین، انتظار افزایش قیمتها را پیدا میکنند. بنابراین، از فردای تعیین نرخ آزاد بهصورت سراسری، ممکن است عده کمی بنزین را با نرخ آزاد مصرف کنند، اما همان بنزین تبدیل به آلارم و شاخص تورم میشود. این نیز یکی دیگر از ایرادات این مدل است.
وی افزود: ایراد بعدی این است که عدهای کارت سوخت ندارند که عمده آنها موتورسیکلتهای کاری هستند. ما در کشور سه تا چهار میلیون موتورسیکلت کاری داریم که به هر دلیلی کارت سوخت ندارند، مثلاً سند ندارند، قدیمی هستند یا به هر دلیل دیگری کارت سوخت ندارند و بخش عمده آنها با این موتورسیکلتها کار میکنند.
این مقام مسئول ادامه داد: وقتی به این افراد بگوییم این مقدار سهمیه میدهم و مازاد آن با قیمت آزاد محاسبه میشود، این افراد چون در بازار رقابتی با موتورسیکلتهای دیگر رقابت میکنند و هزینه سوخت بیشتری خواهند داشت، شکست میخورند. ممکن است حتی ترجیح دهند موتورسیکلت خود را وسط خیابان بگذارند و آتش بزنند، چون دیگر نمیتوانند درآمد خود را تأمین کنند.
سقاب اصفهانی گفت: پس در مدل قبلی، صف انتخاب میکرد، اما در این مدل چه چیزی انتخاب میکند؟ میزان درآمد و میزان دارایی افراد، یعنی ضخامت کیف پول تعیینکننده میزان مصرف است. این مدل دوم است.
وی درباره مزیت مدل دوم اظهار کرد: حسن این مدل این است که دیگر صفی وجود ندارد و مردم میروند و بنزین هست. این نکته بسیار مهم است، دغدغه اینکه بنزین گیرشان نیاید وجود ندارد. بنزین هست، اما قیمت آن به این شکل است. پیام این مدل این است که افراد کمبرخوردار از بازار خارج شوند.
سقاب اصفهانی درباره مدل سوم گفت: مدل سوم دیگر باید مدل «آدمی» باشد. شعار این مدل این است که «حق مردم در جیب مردم» و در این مدل سهمیه به خانوار اختصاص پیدا میکند.
وی افزود: توضیح این مدل این است که من برای انسانها سهم ملی قائل میشوم. دیگر به کسی یارانه بنزین یا سهمیه بنزین نمیدهم، بلکه سهمیه حملونقل عمومی میدهم.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: برای من مهم نیست یک نفر یک خودرو دارد، دو خودرو دارد یا اصلاً خودرو ندارد. مهم نیست تصمیم دارد از خودرو استفاده کند یا نکند، از موتورسیکلت استفاده کند، بهصورت تکسرنشین تردد کند، از حملونقل عمومی استفاده کند یا با دوچرخه رفتوآمد کند. من سهمی را که به عنوان سهم حملونقل عمومی برای او در نظر گرفته شده، به خودش میدهم.
سقاب اصفهانی تصریح کرد: فرد دیگر مجبور نیست خودرو داشته باشد و مجبور نیست حتماً از خودرو استفاده کند تا بتواند این سهم را دریافت کند. این سهم، حق اوست و میتواند آن را دریافت کند و تصمیم بگیرد چگونه از آن استفاده کند.
وی افزود: فرد میتواند سهم خود را دریافت کند و با آن بنزین تهیه کند و با خودرو تردد کند. حتی اگر خودرو داشته باشد، میتواند با موتورسیکلت تردد کند، بهصورت تکسرنشین مصرف کمتری داشته باشد، با دوچرخه رفتوآمد کند یا از حملونقل عمومی استفاده کند. حتی میتواند اصلاً خودرو نداشته باشد؛ لازم نیست همه افراد خودرو داشته باشند، اما نباید کسی به دلیل نداشتن خودرو از سهم خود محروم شود.
معاون رئیسجمهور در ادامه با اشاره به نگرانی مردم درباره احتمال تغییر ارزش این سهم اظهار کرد: تا اینجا ممکن است یک سوال مطرح شود و اجازه بدهید همینجا پاسخ بدهم. مردم میگویند آیا میخواهید سر ما کلاه بگذارید؟ من وقتی در دانشگاه برای دانشجویان توضیح میدهم، آنها میگویند نمونههای قبلی چه شد؟ ابتدا یک معادله اینقدر بود، بعد به مرور این تغییر کرد و آن هم بالا رفت. مردم مثالهای مختلفی از گذشته در ذهن دارند و میگویند آیا قرار است دوباره همین اتفاق بیفتد؟
وی تأکید کرد: مسئله این است که این بار نباید اینطور باشد. این بار خود حامل انرژی باید به عنوان سهم حملونقل عمومی به مردم داده شود.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: سوال این است که کشور روزانه ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین تولید میکند. ما ۳۰ میلیون لیتر را از ابتدا جدا میکنیم و اسم آن را «حملونقل عمومی» میگذاریم. بعد توضیح میدهم که با این ۳۰ میلیون لیتر چه کار خواهیم کرد.
سقاب اصفهانی افزود: در این قاعده، فعلاً نمیخواهم قیمت حملونقل عمومی را تغییر دهم. هر میزان بنزینی که امروز حملونقل عمومی کشور مصرف میکند، به آن اختصاص میدهیم؛ یعنی تاکسیها، تاکسیهای اینترنتی و سایر بخشهای حملونقل عمومی. از این ۳۰ میلیون لیتر در روز، هر میزان که امروز حملونقل عمومی مصرف میکند، بدون هیچ تغییر قیمتی در اختیار آن قرار میگیرد.
وی گفت: فعلاً این ۳۰ میلیون لیتر را به حملونقل عمومی اختصاص میدهیم و بعداً درباره اینکه با آن چه کار خواهیم کرد توضیح میدهم. در نتیجه، ۹۰ میلیون لیتر باقی میماند که سهم کشور و مردم است و این ۹۰ میلیون لیتر باقیمانده را میان تمام آحاد مردم تقسیم میکنیم. به این ترتیب، ماهانه ۳۰ لیتر به هر فرد تعلق میگیرد. این ۳۰ لیتر به سرپرست خانوار داده میشود. بنابراین، یک خانوار چهار نفره در ماه ۱۲۰ لیتر سهم بنزین خواهد داشت.
وی تأکید کرد: این سهم، خود بنزین است، یعنی اگر تورم افزایش پیدا کند، اگر قیمت نفت بالا برود یا هر اتفاق دیگری در اقتصاد رخ دهد، ارزش این سهم در همان قالب بنزین حفظ میشود. من این سهم را به چیز دیگری تبدیل نمیکنم که ارزش آن افزایش پیدا کند اما این سهم ثابت بماند. اگر در گذشته نیز برخی پرداختها به این شکل انجام میشد و مثلاً به جای یک رقم ثابت، معادل مشخصی از نفت یا حامل انرژی به مردم داده میشد، امروز آن پرداختها دچار چنین تغییرات ارزشگذاری نمیشد.
سقاب اصفهانی درباره نحوه استفاده مردم از این سهم گفت: حالا سوال این است که این سهمی که در اختیار مردم قرار میگیرد و در واقع ثروت ملی و متعلق به آحاد مردم است، چگونه استفاده میشود؟ اگر شما خودرو داشته باشید، با سهم خود به جایگاه میروید و بنزین میزنید. قیمت بنزین در این مدل ۱۵۰۰ تومان است و دیگر قیمت سه هزار یا پنج هزار تومانی وجود ندارد.
وی افزود: برای مثال، اگر یک خانواده دو نفره باشد، ۶۰ لیتر سهم ماهانه خواهد داشت، خانواده سه نفره ۹۰ لیتر و خانواده چهار نفره ۱۲۰ لیتر. وقتی کارت بانکی خود را وارد جایگاه میکنید، سهم خود را با قیمت ۱۵۰۰ تومان دریافت میکنید.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: اگر خودرو نداشته باشید، این سهم از بین نمیرود. میتوانید ۶۰ لیتر سهم خود را به برادر، خواهر یا مادر خود منتقل کنید. امکان انتقال سهم برای شما فراهم میشود. حتی ممکن است مادر سهم خود را به شما بدهد یا شما سهم خود را به همکار خود منتقل کنید.
سقاب اصفهانی گفت: این انتقال میتواند بدون دریافت وجه انجام شود، مثلاً شما میتوانید سهم خود را به پدر، مادر یا همسرتان بهصورت رایگان منتقل کنید. بخش قابل توجهی از این انتقالها میتواند درون خانواده انجام شود. همچنین ممکن است تصمیم بگیرید سهم خود را به فرد دیگری منتقل کنید و در قبال آن وجه دریافت کنید، این دیگر تصمیم خود شماست.
معاون رئیسجمهور برای توضیح سازوکار این مدل مثالی زد و گفت: فرض کنید از کنار یک حاشیه شهری عبور میکنید و شیرهای آب بزرگی را میبینید که مقدار زیادی آب بهصورت رایگان از آنها خارج میشود. در کنار آن نیز تعداد زیادی تانکر ایستادهاند و آب را جمعآوری میکنند و برای مصارف عمرانی یا موارد دیگر به شهر میبرند. ریشه قاچاق سوخت در کشور نیز همین است؛ لیترهای بیصاحب.
سقاب اصفهانی تأکید کرد: از فردا این لیترها همه کد، صاحب و مالک خواهند داشت و مالک آن، خود مردم هستند. هر فرد تصمیم میگیرد سهم خود را مصرف کند، به فرد دیگری بدهد، پسانداز کند، بهصورت رایگان به کسی منتقل کند یا آن را بفروشد. هر تصمیمی که میگیرد، اختیار آن با خودش است.
این مقام مسئول افزود: در این مدل، دولت مدیریت مصرف را به خود مردم واگذار میکند و کل چیزی را که دارد در اختیار مردم قرار میدهد.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: نکته دیگر این است که دولت دیگر قیمت دوم یا قیمت سوم و نرخهای متعدد نخواهد داشت. برای مثال، مصرف عمده یک خانواده چهار نفره، اگر خودرو هم داشته باشد، با سهم خود تأمین میشود.
سقاب اصفهانی با اشاره به وضعیت موتورسیکلتهای کاری گفت: فرض کنید یک موتورسوار با موتورسیکلت خود کار میکند و سه یا چهار فرزند نیز دارد. موتورسیکلت او چه کارت سوخت داشته باشد و چه نداشته باشد، به دلیل سهم خانوار، مثلاً ۲۰۰ لیتر سهم ماهانه خواهد داشت.
وی درباره دلیل تمایل بیشتر خود به این مدل اظهار کرد: من شخصاً به این مدل تمایل بیشتری دارم، چون در این مدل فقرا دیگر جریمه نمیشوند. برای نخستین بار، کسانی که صدایی ندارند و اصطلاحاً در فرآیند تصمیمگیری صدایی ندارند، جریمه نمیشوند.
سقاب اصفهانی ادامه داد: دهکهای اول، دوم، سوم و چهارم، تقریباً هیچ نقطه مشترکی با میزهای تصمیمگیری ندارند. حتی بسیاری از مسئولان و تصمیمگیران، این گروهها را از نزدیک نمیشناسند و صدای آنها در فرآیند تصمیمگیری شنیده نشده است. این بار آنها جریمه نمیشوند و این بار قیمت بنزین برای آنها افزایش پیدا نمیکند و قرار نیست از این مسیر تورم به آنها تحمیل شود.
سقاب اصفهانی ادامه داد: اگر سایر کالاها گران شوند، فرد باید هزینه آن را بپردازد، اما در این مدل، فرد به دلیل نداشتن خودرو یا کمتر مصرف کردن، پاداش میگیرد، یعنی پاداش نداشتن خودرو و پاداش کمتر مصرف کردن را دریافت میکند.
وی در پاسخ به این سوال که اگر سهم بنزین یک خانوار تمام شود و فرد نتواند از محل دیگری سهم خود را تأمین کند، چه اتفاقی خواهد افتاد، گفت: اجازه بدهید ابتدا چند ویژگی این مدل را توضیح بدهم. ویژگی دوم آن، عادلانهتر بودن است. ویژگی دیگر این است که دیگر صف وجود ندارد، قیمت جدیدی در آن تعیین نمیشود و مردم نیز با قیمتهایی که در ذهن دارند، مواجه نخواهند شد.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: همچنین امکان قاچاق در این مدل کاهش پیدا میکند. دیگر خبری از کارتهای جعلی، کارتهای جایگاه که ممکن است با آنها تخلف شود و حتی لولهکشی و برداشت غیرمجاز از اطراف پالایشگاهها نخواهد بود، چون هر لیتر صاحب دارد و مشخص است مالک آن چه کسی است.
سقاب اصفهانی درباره نحوه تأمین بنزین پس از پایان سهم خانوار توضیح داد: وقتی شما سهم خود را مصرف کردید، بالاخره کمبود داریم و بنزین همیشه در جایگاه وجود دارد. وقتی میگویم سهم بنزین را به شما دادهام، منظورم این نیست که مثلاً چهار لیتر بنزین فیزیکی را به شما تحویل دادهام. آنچه به شما دادهام، برگه مالکیت یا اعتبار خرید و اعتبار مصرف آن است. به بیان دقیقتر، اجازه مصرف کالا را دادهام.
وی ادامه داد: اگر من کالایی را بردارم و زیر میز بگذارم، شما از من میپرسید این کالا چه شد. نمیتوانم بگویم کالا را به شما تحویل دادهام، چون چنین چیزی وجود ندارد. بنابراین من اجازه مصرف آن کالا را به شما دادهام. حالا اگر وارد جایگاه شویم، آیا ممکن است بنزین وجود نداشته باشد؟ خیر، بنزین وجود دارد، اما اجازه مصرف آن باید از کسی گرفته شود.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: اگر میزان مصرف شما بیشتر باشد، مثلاً دو خودرو داشته باشید یا خودرو داشته باشید و سهمتان کافی نباشد، باید اجازه مصرف را از فرد دیگری بگیرید. اگر نتوانستید این اجازه را دریافت کنید، سازوکار بازار میتواند این مشکل را حل کند.
سقاب اصفهانی برای توضیح این سازوکار گفت: در گذشته که کوپن داشتیم، گاهی خانواده میگفت مثلاً مهمان داریم و از سهم برنج خود برنج میگرفتیم و به جای آن روغن تهیه میکردیم. در بازار واقعی، همیشه عرضهکننده وجود دارد و نمیتوان گفت هیچ کالایی وجود ندارد.
معاون رئیسجمهور ادامه داد: اگر تقاضای مردم وجود داشته باشد، میتوان یک بازار صحیح میان مردم ایجاد کرد، به این معنا که لازم نیست من و شما یکدیگر را بشناسیم تا بتوانیم از هم خرید کنیم. در انتقال عادی، شما باید من را بشناسید، اما میتوان پلتفرم یا اپلیکیشنی طراحی کرد که بدون شناخت طرفین، امکان خرید و فروش بنزین فراهم شود.
سقاب اصفهانی افزود: برای مثال، میتوان صندوقی ایجاد کرد که همه افرادی که بنزین مازاد دارند و قصد فروش آن را دارند، سهم خود را در آن قرار دهند و افرادی که بنزین نیاز دارند از آن خرید کنند. نکته مهم این است که قیمت این بازار نباید توسط دولت یا عدهای برخوردار از رانت تعیین شود، بلکه باید امکان مبادله و معامله میان افراد فراهم شود.
وی خاطرنشان کرد: طبیعتاً ممکن است قیمت در مناطق مختلف نیز متفاوت باشد. برای مثال، ممکن است قیمت معامله در هرمزگان با خراسان شمالی متفاوت باشد. بنابراین، سازوکار این مدل به این شکل است که هر لیتر از بنزین در اختیار یک فرد مشخص قرار دارد و مالک آن مشخص است.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی در ادامه به موضوع حملونقل عمومی پرداخت و گفت: حالا برگردیم و به موضوع حملونقل عمومی پاسخ بدهیم. در مدل اول، حملونقل عمومی سهم مشخصی ندارد. بنزین در جایگاه عرضه میشود و برای من تفاوتی ندارد چه کسی آن را دریافت میکند؛ فرد عادی باشد یا راننده تاکسی. هرکس زودتر مراجعه کند، بنزین دریافت میکند. بنابراین در این مدل، وضعیت حملونقل عمومی تغییر نمیکند و حتی ممکن است بدتر شود، چون ممکن است تاکسی نیز به بنزین دسترسی پیدا نکند.
وی افزود: در مدل دوم، وضعیت حملونقل عمومی مانند شرایط فعلی باقی میماند و بدتر نمیشود، چرا که حملونقل عمومی سهم خود را دریافت میکند و سهم آن ثابت خواهد بود.
سقاب اصفهانی درباره مدل سوم گفت: اما در الگوی سوم، وزن موضوع حملونقل عمومی تغییر میکند. ما ۳۰ میلیون لیتر در کشور به حملونقل عمومی اختصاص دادهایم.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: حملونقل عمومی ظرفیتهای مختلفی دارد. وانتهایی داریم که هنوز به CNG تبدیل نشدهاند و میتوانند به CNG تبدیل شوند و مصرف بسیار کمتری داشته باشند. موتورسیکلتهای کاری داریم که میتوانند برقی شوند و مصرف سوخت آنها به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند. خودروهایی داریم که میتوانند به ون یا اتوبوسهای متوسط تبدیل شوند و در نتیجه مصرف سوخت کاهش پیدا کند.
سقاب اصفهانی تأکید کرد: برای انجام این اقدامات به منابع مالی نیاز داریم. در الگوی سوم، منابع مالی این اقدامات نیز تأمین میشود. ما در قانون، بر اساس ماده ۴۶، سازوکاری به نام «گواهی صرفهجویی» ایجاد کردهایم.
وی افزود: در حال حاضر با شهرداریها و استانداریها وارد همکاری شدهایم و بهصورت یکییکی در حال تفاهم هستیم. این کار را از شهرداری تهران آغاز کردهایم.
سقاب اصفهانی ادامه داد: در تهران روزانه حدود ۵ میلیون لیتر سوخت برای حملونقل عمومی و حملونقل کاری مصرف میشود؛ مجموع موتورسیکلتهای کاری، خودروها و تاکسیهایی که در تهران تردد میکنند، حدود ۵ میلیون لیتر در روز مصرف دارند. در روز اول اجرای طرح، تمام این ۵ میلیون لیتر را در تهران در اختیار این بخش قرار میدهیم.
وی افزود: اما قراردادی با شهرداری تهران بستهایم و به سرمایهگذاران اعلام کردهایم که اگر بتوانیم در قالب قرارداد سرمایهگذاری، حدود ۴۰۰ هزار موتورسیکلت کاری در تهران را جمعآوری و برقی کنیم، حدود ۱۳۰ هزار وانت را که مصرف سوخت بالایی دارند به CNG تبدیل کنیم و حدود ۷۳۰۰ دستگاه اتوبوس به ناوگان اضافه کنیم، این کار با چه مدلی تأمین مالی خواهد شد؟
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد: برای این کار نه از دولت پولی دریافت میشود، نه سرمایهگذار خارجی لازم است و نه قرار است از چین پول بگیریم؛ تأمین مالی از محل همین سوختی انجام میشود که امروز هدر میرود.
سقاب اصفهانی درباره سازوکار این مدل توضیح داد: به این شکل که یک موتورسیکلت کاری بر اساس پیمایش خود سوخت دریافت میکند. فردی که موتورسیکلت کاری دارد و در یکی از سامانهها و بسترهای مربوطه ثبتنام کرده و واقعاً با آن کار میکند، در این طرح بر اساس پیمایش خود سهم سوخت دریافت خواهد کرد.
وی ادامه داد: بنابراین من که صاحب موتورسیکلت کاری هستم، هم سهم سوخت خانوار خود را دریافت میکنم و هم متناسب با کاری که انجام میدهم، سهمیه کاری خواهم داشت، اما این سهمیه کاری دائمی نیست و برای آن زمان مشخصی در نظر گرفته میشود.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: به فرد اعلام میشود که مثلاً یک سال فرصت دارد به درگاههای تعیینشده مراجعه کند، موتورسیکلت خود را تحویل دهد و موتورسیکلت برقی دریافت کند. پس از تحویل موتورسیکلت برقی، کارت سوخت موتورسیکلت قبلی از اختیار فرد خارج و در اختیار سرمایهگذار قرار میگیرد.
سقاب اصفهانی گفت: سرمایهگذاری که وارد این طرح شده و هزینه تبدیل موتورسیکلتها را پرداخت کرده است، از محل بنزینی که با کاهش مصرف آزاد میشود، بازگشت سرمایه خود را انجام میدهد. این بنزین را میتواند صادر کند و ارز حاصل از آن را به دست آورد. البته امکان عرضه در داخل نیز وجود دارد، اما طبیعتاً صادرات برای سرمایهگذار جذابتر است، چرا که بازگشت سرمایه سریعتر خواهد بود.
وی تأکید کرد: این سرمایهگذاری دولتی نیست و بخش خصوصی وارد آن میشود. برای مثال، اگر تصمیم بگیریم تمام موتورسیکلتهای کاری تهران را جمعآوری و برقی کنیم، هزینه این سرمایهگذاری با سوخت صرفهجوییشده، حدود دو ساله بازمیگردد، چرا که این موتورسیکلتها مصرف سوخت بسیار بالایی دارند.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: البته موضوع فقط تغییر خودرو و وسیله نقلیه نیست و مجموعهای از قواعد ترافیکی نیز باید تغییر کند و اقدامات دیگری نیز انجام شود.
سقاب اصفهانی تصریح کرد: بنابراین، این ۳۰ میلیون لیتر به مرور زمان صرف توسعه حملونقل عمومی خواهد شد. قرار نیست فقط به کسی که صاحب خودروی عمومی یا وسیله نقلیه کاری است فشار بیاوریم. در مقابل، مسیر دیگری برای سرمایهگذاری ایجاد میشود. سرمایهگذار با این فرد وارد قرارداد میشود، موتورسیکلت او را تحویل میگیرد یا خودروی او را به CNG تبدیل میکند و کارت سوخت را نیز دریافت میکند.
وی افزود: دولت به سرمایهگذار اجازه میدهد مثلاً تا سه سال از محل سوخت صرفهجوییشده و صادرات آن، بازگشت سرمایه خود را انجام دهد.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد: این چیزی که میگویم صرفاً آرزو یا برنامه روی کاغذ نیست. این موضوع با شهردار تهران، وزیر نفت و وزیر نیرو به امضا رسیده و رئیسجمهور نیز آن را تنفیذ کرده است. بنابراین این اتفاق آغاز شده و در حال ورود به مرحله اجراست.
سقاب اصفهانی درباره نتیجه اجرای این مدل در حوزه حملونقل عمومی گفت: اتفاقی که در الگوی سوم رخ میدهد این است که انشاءالله میتوانیم در یک برنامه سهساله، مصرف کشور را از ۱۲۰ میلیون لیتر، یعنی میزان تولید فعلی کشور، به ۹۰ میلیون لیتر کاهش دهیم.
معاون رئیسجمهور ادامه داد: در این صورت، ۳۰ میلیون لیتری که امروز سهم حملونقل عمومی است، دیگر نباید صرف مصرف بنزین شود. حملونقل عمومی کشور باید یا برقی باشد یا CNG و LPG مصرف کند و بهطور قطع از بنزین خارج شود.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: این اقدام از یک سو به دلیل کاهش آلودگی هوا کمک بسیار زیادی به کشور میکند و از سوی دیگر منابع قابل توجهی آزاد خواهد کرد. برای مثال، اگر به جای بنزین از CNG استفاده کنیم، ارزش آن حدود سه برابر خواهد بود. بنابراین این اقدامات در این مدل بهتدریج توسعه پیدا میکند.
سقاب اصفهانی در ادامه درباره روند تصمیمگیری دولت میان سه الگوی مطرحشده گفت: باید تأکید کنم که هنوز هیچکدام از این سه مدل رأی نهایی دولت را نگرفتهاند. تصمیمگیری نیز به این شکل نیست که یک نهاد خاص یا یک شخص خاص بهتنهایی تصمیم بگیرد یا موضوع به رأیگیری گذاشته شود. در نهایت تصمیم بهصورت جمعی گرفته خواهد شد.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی گفت: بعضاً گفته میشود سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی یک حرف میزند، سازمان برنامه و بودجه حرف دیگری میزند و دستگاه دیگری نظر متفاوتی دارد. باید توجه کرد که ما سه سناریو را روی میز گذاشتهایم و هرکدام از این سناریوها طرفداران و منتقدان خود را دارند.
سقاب اصفهانی تأکید کرد: اینکه دولت برای حل یک مسئله فقط یک سناریو داشته باشد، اشتباه است. اتفاقاً برای همه مسائل باید دو یا سه سناریو داشته باشیم و نباید با یک سناریو وارد تصمیمگیری شویم، چرا که وقتی فقط یک سناریو وجود داشته باشد، دیگر انتخابی وجود ندارد.
وی افزود: بنابراین، سه سناریو روی میز قرار دارد و هرکدام نیز در دولت طرفدارانی دارند. طبیعی است که ما نیز طرفدار یک سناریو هستیم. در دولت، طرفداران سناریوی اول و دوم نیز وجود دارند. من هم سعی کردم صادقانه سناریوی اول و دوم و آنچه درباره آنها وجود دارد را توضیح بدهم. البته ممکن است دوستان خودشان نیز بیایند و این دو سناریو را بیشتر باز کنند. سازمان برنامه و بودجه، وزارت نفت و سایر دستگاههایی که در این موضوع پیشنهاد دارند، درباره این سناریوها نظرات خود را مطرح کردهاند.
این مقام مسئول تأکید کرد: من صادقانه میگویم که دولت در حال حاضر هیچ مصوبهای درباره هیچکدام از این سناریوها که امضای نهایی، ابلاغ یا دستور اجرا داشته باشد، ندارد. درباره هر سه سناریو گفتوگوهای زیادی انجام شده و هزاران صفحه مطالعه درباره آنها صورت گرفته است. تکتک این سناریوها، نقاط ضعف و قوتشان بررسی شده، طرفداران هر سناریو از آن دفاع کردهاند و ما نیز با یکدیگر گفتوگوهای زیادی داشتهایم.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: آنها به ما نقد وارد میکنند و ما بر اساس آن نقدها سناریوی خود را اصلاح میکنیم، ما نیز نقدهایی را مطرح میکنیم. بنابراین هر سه سناریو ارتقا پیدا کردهاند و دیگر مثل روز اول نیستند.
سقاب اصفهانی گفت: اما حتماً یک قول به مردم شریف میدهم و آن را از طرف خودم و به دستور رئیسجمهور اعلام میکنم؛ ما به هیچوجه قرار نیست برای مردم در موضوع بنزین «شگفتانه» ایجاد کنیم. هرکدام از این سناریوها که مورد بررسی قرار گیرد و در نهایت در دولت تصویب شود، چند هفته پیش از اجرای آن با مردم گفتوگو خواهیم کرد، ابعاد آن را توضیح خواهیم داد، روشهای اجرای آن را تشریح میکنیم، نقد مردم را میشنویم و اگر لازم باشد، حتماً اصلاحاتی در آن انجام خواهیم داد.
وی ادامه داد: خواهش من این است که ما همیشه وقتی درباره بنزین صحبت کردهایم، انگار با یک کالای ممنوعه و خطرناک مواجه بودهایم. میگفتند درباره آن صحبت نکنید و همه فرار میکردند و مسئولان نیز برای گفتوگو نمیآمدند. به نظر من این رفتارها بیشتر التهاب ایجاد میکند. هیچ چیز بهتر از صداقت و شفافیت نیست.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به شعار رئیسجمهور گفت: خواهش بزرگی از صداوسیما دارم، اینکه بستری فراهم کند، همانطور که دولت درباره سه سناریو گفتوگو میکند، رسانه ملی نیز جلساتی تشکیل دهد و افراد مختلف درباره این موضوع گفتوگو کنند. همکاران من در سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی کاملاً آمادهاند. شما آنها را به هر جلسهای دعوت کنید تا از سناریوی خود دفاع کنند، درباره سناریوی دیگر بحث کنند و گفتوگوی کارشناسی شکل بگیرد.
سقاب اصفهانی افزود: این بحث کارشناسی هیچ اشکالی ندارد و اتفاقاً باعث ارتقای تصمیم میشود. مردم احساس نمیکنند که با یک نسخه اجباری مواجه هستند. هیچکدام از این راهکارها نیز بدون عیب نیست.
معاون رئیسجمهور در پاسخ به این سوال که آیا دولت زمان مشخصی برای تصمیمگیری نهایی درباره سناریوهای بنزین تعیین کرده است، گفت: زمان دقیق آن هنوز مشخص نیست، اما فکر میکنم دولت در ۱۰ تا ۱۵ روز آینده تصمیم نهایی خود را خواهد گرفت.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: به نظر من همین فرصت یک تا دو هفتهای، بهترین زمان است. فکر میکنم صداوسیما میتواند چهار یا پنج شب بهصورت پیدرپی، جلسات دو یا سهنفره برگزار کند و منتقدان هر سناریو را دعوت کند تا با یکدیگر گفتوگو کنند. این باعث میشود موضوع برای جامعه بیشتر روشن شود و مردم دقیقاً بدانند با چه چیزی مواجه هستند و نقاط ضعف و قوت هر سناریو را بشناسند.
سقاب اصفهانی گفت: حتی پیشنهاد دادهام که رئیس محترم سازمان صداوسیما بد نیست در برخی برنامهها از مردم نظرسنجی کند و بپرسد واقعاً کدام مدل را بیشتر میپسندند. قرار نیست همیشه به جای مردم تصمیم بگیریم؛ خود مردم نیز باید در این موضوع نظر بدهند.
وی در پاسخ به این سوال که با توجه به تأکید دولت بر اینکه قرار نیست در موضوع بنزین «شگفتانه»ای برای مردم ایجاد شود، ماجرای اجرای مدل کرمان چه بود، اظهار کرد: الگوی کرمان یکی از همین الگوها بود و درباره آن قبلاً صحبت کرده بودیم. اگر پیش از آن با مردم صحبت شده بود، اساساً لغو نمیشد.
سقاب اصفهانی افزود: من امروز اینجا اعلام میکنم که طبیعتاً طرفدار الگوی سوم هستم، اما اگر دولت محترم پس از همه گفتوگوها و بررسیها تصمیم بگیرد الگوی دوم را انتخاب کند، من نیز اگر فردا در اینجا حضور پیدا کنم، از الگوی دوم دفاع خواهم کرد. این امر طبیعی است، ما همه یک بدنه یکپارچه هستیم.
وی ادامه داد: درست است که سناریوهای مختلفی داریم، اما هر سناریویی که مجموعه کارشناسی درباره آن جمعبندی کند و رئیسجمهور نیز آن را تأیید کند، دیگر سناریوی نهایی دولت خواهد بود و همه زیر آن پرچم قرار میگیریم و از همان سناریو دفاع میکنیم.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی درباره علت اتفاقات مربوط به مدل کرمان گفت: اتفاقی که در کرمان افتاد این بود که یک سناریو بدون طی کردن مراحلی که ما درباره آنها صحبت کردیم، وارد یک نقطه از اجرا شد، حتی در مقطعی برخی اختیارات نیز به بعضی استانداریها تفویض شده بود و اتفاقاتی از این دست رخ داد.
سقاب اصفهانی تصریح کرد: البته اینطور نبود که یک طرح بهصورت کامل وارد اجرا شود و بعد از ایجاد تبعات، متوقف شود، بلکه به محض اینکه موضوع مورد ملاحظه قرار گرفت، آن اقدام متوقف شد و دستورات بسیار شفاف و صریحی نیز صادر شد.
وی افزود: البته یکسری بیتدبیریها نیز صورت گرفت و اساساً لازم نبود این کار انجام شود. من همیشه در دولت و با همه همکاران تأکید میکنم که هر اقدامی که قرار است در عرصه انرژی انجام دهیم، بهویژه و بهویژه در موضوع بنزین، باید با دقت و تدبیر انجام شود.
سقاب اصفهانی ادامه داد: دولت در تجربه قبلی افزایش قیمت بنزین، موضوع را محرمانه نکرد و آن را بهصورت عادی در اختیار همه قرار داد. حدود دو هفته درباره آن گفتوگو شد و حتی برخی بندهای آن نیز در همین نشستها تغییر کرد. نمایندگان محترم نیز در این نشستها حضور داشتند و من میدیدم که برای مثال، برخی بندهای مربوط به خودرو و نظرات کارشناسان تغییر پیدا میکرد و در نهایت مردم نیز همراهی کردند.
اینمقام مسئول افزود: این موضوع نشان میدهد آن چیزی که ممکن است در جامعه خشم ایجاد کند، خود تصمیم نیست، بلکه بیخبری از آن تصمیم است. بنابراین ما حتماً باید این مسیر را ادامه دهیم. من الان دو شب است که در خدمت شما هستم، اما آنچه مطرح میکنم تصمیم شخصی من نیست، حتی تصمیم نهایی دولت نیز هنوز گرفته نشده است.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی گفت: دولت نهتنها تصمیم گرفته است پیش از اجرای تصمیم خود با مردم گفتوگو کند، بلکه یک مرحله عقبتر آمده و حتی پیش از تصمیم نهایی نیز با مردم گفتوگو میکند. شاید کمتر دولتی را دیده باشیم که سناریوهای روی میز خود برای حل یک مسئله را به جامعه بیاورد و درباره آنها نظرخواهی کند.
سقاب اصفهانی تأکید کرد: امروز ما بهصورت عمومی با مردم صحبت میکنیم. هیچ چیز محرمانه، ناگهانی یا دفعی در کار نیست. این دستور رئیسجمهور و مبتنی بر رویکرد حکمرانی مردمپایه و تأکید ایشان بر صداقت است. ما نباید اجازه دهیم هیچکدام از همکارانمان در دولت این مزیت بزرگ را مخدوش کنند و باید از آن نهایت مراقبت را داشته باشیم.
معاون رئیسجمهور ادامه داد: حتی اگر قرار باشد مدل دوم اجرا شود، باید پس از جمعبندی کارشناسی با مردم گفتوگو کنیم و توضیحات لازم را ارائه دهیم؛ چه مدل اول باشد، چه مدل دوم و چه مدل سوم. مردم نیز حتماً با ما همراهی خواهند کرد.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: نظرسنجیها را بررسی کردهایم و ۷۵ تا ۷۶ درصد مردم گفتهاند اگر شفاف باشید، موضوع را بهخوبی توضیح دهید و همه ابعاد آن را بیان کنید، با شما همراهی میکنیم. اما اینکه یکشبه تصمیم بگیریم و اعلام کنیم مثلاً ساعت ۱۰ تصمیم گرفته شده و ساعت ۱۲ قرار است اتفاقی بیفتد، طبیعتاً شرایط متفاوتی ایجاد میکند.
سقاب اصفهانی در پاسخ به این سوال که با توجه به فضای داخل دولت، پیشبینی میکند کدام مدل در نهایت اجرایی شود، گفت: از فضای داخل دولت نمیتوان چنین پیشبینیای داشت، چرا که بخش زیادی از موضوع به تشخیص نهایی رئیسجمهور بستگی دارد.
وی افزود: رئیسجمهور راهبر دولت است و تصمیم نهایی طبیعتاً با ایشان خواهد بود. یکی از تأکیدات همیشگی ایشان به ما در عرصه کارشناسی این بوده که هیچ سناریویی حق ندارد سناریوی دیگری را کنار بزند. همه سناریوها باید تا لحظه آخر زنده بمانند و کارشناسان باید تا آخرین لحظه تلاش کنند، متن و ایده تولید کنند و سناریوهای خود را ارتقا دهند تا در نهایت بهترین گزینه برای دولت انتخاب شود.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: البته رئیسجمهور روحیه تصمیمگیری فردی ندارد و در نهایت تصمیمها بهصورت جمعی گرفته میشود. ایشان حتی از سایر قوا نیز مشورت میگیرند و گفتوگو میکنند. اما یکی از تأکیدات ایشان این است که همه سناریوها تا آخرین لحظه زنده و پویا باشند و هرکدام تلاش کنند خودشان را تقویت کنند تا بهترین گزینه برای دولت انتخاب شود.
سقاب اصفهانی گفت: دومین نکتهای که ایشان همیشه به من تذکر میدهند، این است که با مردم صادق باشیم و همه چیز را برای مردم توضیح دهیم و برای آنها شگفتانه ایجاد نکنیم.
معاون رئیسجمهور در جمعبندی سخنان خود اظهار کرد: آن چیزی که من شخصاً به آن اعتقاد دارم این است که باید خودروساز بیکیفیت را پای میز حسابکشی بیاوریم. پولی که در فرآیند اصلاح و صرفهجویی آزاد میشود، باید برای خرید اتوبوس و توسعه حملونقل عمومی هزینه شود. به نظر من نباید صف را انتخاب کنیم و باید هویت را از «آهن» به «آدم» منتقل کنیم. این موضوع، باور سازمانی ما در این سازمان نوپاست.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد: طبیعتاً هر جمعبندی که در دولت انجام شود، من بهعنوان جوانترین عضو دولت در خدمت آن خواهم بود و حتماً در میدان حضور خواهم داشت.
سقاب اصفهانی با اشاره به ماجرای کرمان گفت: ما در حادثه کرمان نیز این موضوع را ثابت کردیم که حتماً سکوت را انتخاب نمیکنیم. حتماً میآییم و پاسخ میدهیم، حتی اگر اشتباهی کرده باشیم. سکوت بدترین اتفاقی است که میتواند برای یک سیاستگذار رخ دهد.
این مقام مسئول افزود: اگر من موبایلم را خاموش کنم، اگر ماشینم به دیوار بخورد یا اگر قلبم بگیرد و در بیمارستان بستری شوم، اینها مانع پاسخگویی من نخواهد شد. اگر اتفاقی بیفتد، حتماً در رسانه حاضر میشوم و به مردم پاسخ میدهم، حتی اگر آن اتفاق ناشی از اشتباه ما بوده باشد. اگر مردم بدانند ما پاسخگو هستیم و بدانند در میدان حضور داریم، حتماً همراهی خواهند کرد.
انتهای پیام
