به گزارش ایسنا، نشست «ترسیمی برای آینده شورای عالی فضای مجازی» با حضور مهندس انتظاری، عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی، دکتر جواد آزادی، مشاور دبیر شورای عالی و مدیر کل حوزه ریاست مرکز ملی فضای مجازی، حجت الاسلام میثم غلامی، سرپرست پژوهشگاه فضای مجازی و جمعی از اعضای هیات علمی دانشگاهها، پژوهشگران و کارشناسان این حوزه به همت پژوهشگاه فضای مجازی و به میزبانی مرکز ملی فضای مجازی برگزار شد.
در این نشست شرایط فعلی فضای مجازی و تبیین تفاوت دیدگاههای نظری در این حوزه، بررسی شده و اعضای نشست چشم اندازی از سالهای آینده با توجه به ظهور فناوریهای جدید مطرح کردند. همچنین در این جلسه بر محدودیت زمانی موضوعات حوزه فضای مجازی و میان دستگاهی بودن آنها تاکید شده و در خصوص شفاف سازی و مرزبندی حوزه عملکردی فضای مجازی تبادل نظر و گفتگو صورت گرفت.
در ادامه نیز، دیدگاه ها و تاکیدات رهبر شهید انقلاب درباره فضای مجازی و نحوه اجرای هر چه بهتر مصوبات شورای عالی فضای مجازی و نقش این فضا در خلق اجتماع جدید، واکاوی شده و در نهایت با تشریح سناریوها و راهکاری پیشنهادی، به چگونگی تقویت جایگاه سیاست گذاری و راهبری این شورا پرداخته شد.
به گزارش ایسنا، دکتر جواد آزادی احمدآبادی - مشاور دبیر شورای عالی و مدیر کل حوزه ریاست مرکز ملی فضای مجازی در نشست «ترسیمی برای آینده شورای عالی فضای مجازی»، با نگاهی به مسیر شکل گیری فضای مجازی در کشور گفت: در ابتدای دهه ۹۰ در اقدامی آینده نگرانه و درست پیش از آغاز بسط فضای مجازی در کلیه شئون اجتماعی، رهبر شهید انقلاب شورای عالی فضای مجازی را با ترکیب وزینی از اعضا و به نمایندگی از شئون مختلف زیست مجازی، تأسیس کردند که این شورا در عمر قریب به ۱۵ ساله خود، توانسته در حوزه سیاست گذاری دستاوردهای خوبی داشته باشد.
وی با اشاره به دوراندیشی رهبر شهید انقلاب، زمان تأسیس شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی را با روند شکل گیری مباحث نظام سرمایهداری حول توسعه از طریق فناوری اطلاعات و ارتباطات مقایسه کرد و آن را تا قدرت حکمرانی پلتفرم ها به خصوص با مفاهیمی نظیر نفوذ پلتفرمی و استعمار پلتفرمی امتداد داد.
ایران قوی از قِبَل فضای مجازی
مشاور دبیر شورای عالی و مدیر کل حوزه ریاست مرکز ملی فضای مجازی افزود: رهبر شهید انقلاب، فضای مجازی را با ظرفیتی عظیم و فرصتی برای یک رقابت تمدنی میدانستند که در چشم انداز خود میتوانست و میتواند منجر به ایران قوی از قِبَل فضای مجازی شود.
آزادی تاکید کرد: در حال حاضر حقیقتاً مردم در فضای مجازی زیست دارند و در کشور خودمان شاخص زمان نگاه به صفحه نمایش (اسکرین تایم) بیش از هفت ساعت تخمین زده شده که این عدد در نوجوانان نیز بیش از ۹ ساعت است. بنابراین باید همسو با توسعه و بسط آن، در حوزه حکمرانی این فضا نیز آماده باشیم و حقوق دولت و ملت در این فضا را تأمین و تضمین کنیم.
وی با بیان این که از ابتدای تاسیس شورای عالی فضای مجازی تا امروز دولتهای مختلف با دیدگاههای متفاوت با این شورا مواجهه داشتهاند، تصریح کرد: از منظر حکمرانی و در همه نظامات سیاسی، بخشی از امور به ثبات و امنیت یک نظام سیاسی بازمیگردد و این قبیل امور همچون امنیت ملی، روابط خارجی، توسعه زیرساختها و ... در اختیار حاکمیت است و در قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز این امور، در ید حاکمیت در نظر گرفته شده و اگر در زمان نگاشت قانون اساسی، فضای مجازی شکل گرفته بود، بخش فضای مجازی هم در قانون اساسی حتماً دیده شده و در اختیار حاکمیت قرار میگرفت.
مشاور دبیر شورای عالی و مدیر کل حوزه ریاست مرکز ملی فضای مجازی گفت: باید مشابه فضای فیزیکی که بین امور حاکمیتی و امور غیر حاکمیتی تمایز وجود دارد، در فضای مجازی نیز بین امور حاکمیتی و غیر حاکمیتی در کشور تفکیک قائل شویم چرا که این مهم منجر به ثبات، تضمین حقوق دولت و ملت و رفع بسیاری از چالش های راهبری در این حوزه میشود.
آزادی خاطر نشان کرد: جنگ تحمیلی دوم با دشمن آمریکایی و صهیونی در سال ۱۴۰۴ اولین تجربه کشور در حوزه جنگ ترکیبی بود و با وجود چالشهای بسیار، توانستیم در این حوزه موفق عمل کنیم که البته اگر این تمیز میان امور حاکمیتی و غیرحاکمیتی در فضای مجازی از قبل تبیین و تعیین شده بود، حتماً موفقتر هم عمل میکردیم.
مشاور دبیر شورای عالی و مدیر کل حوزه ریاست مرکز ملی فضای مجازی اظهار کرد: شورای عالی فضای مجازی میتواند به مثابه یک ظرفیت فوق العاده در اختیار دولتها بویژه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات باشد تا از دسترسیای که به ارکان مختلف نظام اعم از قوای سهگانه، نیروهای مسلح و دیگر اعضای شورا به ارمغان میآورد، برای پیشبرد امورات مرتبط با فضای مجازی با پشتوانه به مراتب بالاتری حرکت کند، ظرفیتی که برآمده از ترکیب وزین و تراز بسیار بالای اعضای شوراست و لزوماً در اختیار بسیاری دیگر از وزارتخانهها و دستگاههای اجرایی نیست.
وی در پایان با بیان اینکه شورای عالی فضای مجازی میراث مهم رهبر شهید انقلاب است، اظهار امیدواری کرد که دولتمردان بتوانند از این ظرفیت به خوبی و به موقع استفاده کنند.
اختلاف بر سر نقش شورای عالی فضای مجازی
در ادامه احسان کیانخواه - پژوهشگر تنظیم داده و حکمرانی هوشمند، تأکید کرد که مسئله فضای مجازی را نمیتوان فقط از زاویه فناوری دید.به گفته او، هر تصمیمی در حوزه فضای مجازی میتواند همزمان آثار اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی سیاسی داشته باشد. بنابراین، سیاستگذاری در این حوزه نیازمند درک ارتباط میان این بخشهاست.
وی یکی از چالشهای موجود را مشخص نبودن مرز میان وظایف شورای عالی فضای مجازی و مجلس دانست و گفت هنوز بهطور دقیق روشن نیست که شورا باید در چه موضوعاتی سیاستگذاری کند و مجلس در چه مواردی وارد قانونگذاری شود.
او درباره هوش مصنوعی نیز گفت که به نظرش در شرایط فعلی نباید بلافاصله به سراغ قانونگذاری رفت و محدودیت ایجاد کرد؛ بلکه ابتدا باید ظرفیتها و مسائل این فناوری را در سطح سیاستگذاری بررسی کرد.
کیانخواه همچنین ورود شورا به امور اجرایی را یک چالش دانست و گفت: اگر شورا نتواند میان دستگاهها گفتوگو و تفاهم ایجاد کند، ممکن است به جای ایفای نقش سیاستگذاری، خودش وارد اجرا شود.
«نظام شورایی» و چرخه ایجاد شوراهای جدید
محمدرضا عطاردی - رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند دانشگاه امام صادق، هم از زاویه دیگری به مسئله نگاه کرد و گفت که ایران با تعداد زیادی شورا و کمیته تصمیمگیر روبهروست و توضیح داد که در بسیاری از موارد، دستگاههایی که وظایف مشخصی دارند نمیتوانند با یکدیگر هماهنگ شوند. در نتیجه، برای حل این مشکل شورای جدیدی تشکیل میشود. اما پس از مدتی، خود این شورا نیز به یک نهاد تصمیمگیر تبدیل میشود و برای هماهنگی آن، ساختار دیگری شکل میگیرد.
به گفته عطاردی، این روند به یک چرخه تبدیل شده که در نهایت تعداد نهادهای تصمیمگیر را فقط بیشتر میکند. او البته شورای عالی فضای مجازی را کاملاً مشابه سایر شوراها ندانست و گفت که فضای مجازی حوزهای چندبعدی است که مسائل فنی، حقوقی، اقتصادی، فرهنگی و رسانهای را همزمان دربرمیگیرد. به همین دلیل، وجود نهادی برای هماهنگ کردن این بخشها ضروری است.
عطاردی معتقد است که شورای عالی فضای مجازی نیز در سالهای گذشته با مشکلاتی در زمینه جایگاه، حدود اختیارات، تمرکز تصمیمگیری و هماهنگی میان دستگاهها روبهرو بوده است.
مشکل فقط تعدد نهادها نیست
عزیز نجفپور - عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، نیز در ادامه تأکید کرد که نباید صرفاً تعدد نهادها را عامل مشکل در حکمرانی فضای مجازی دانست.
او با اشاره به حکم تشکیل شورای عالی فضای مجازی گفت هدف از تشکیل این شورا فقط مقابله با آسیبهای فضای مجازی نبوده، بلکه استفاده از فرصتهای این حوزه برای پیشرفت کشور و ارائه خدمات بهتر به مردم نیز در نظر گرفته شده است.
به گفته نجفپور، در ساختار حکمرانی کشور، سیاستگذاری کلان، قانونگذاری، سیاستگذاری اجرایی و اجرا هر کدام جایگاه مشخصی دارند و از آنجا که فضای مجازی تقریباً بر همه حوزهها اثر میگذارد، حضور دستگاهها و نهادهای مختلف در آن طبیعی است. او تاکید کرد که مسئله اصلی این است که این نهادها بتوانند در یک مسیر مشخص و بر اساس یک سیاست روشن کنار هم قرار بگیرند.
نجفپور در بخش دیگری از سخنان خود، از آنچه «کودتای خزنده سایبری» نامید به عنوان یکی از عوامل اختلال در حکمرانی فضای مجازی یاد کرد و گفت به اعتقاد او بخشی از اختلافات موجود در این حوزه ریشه سیاسی دارد.
حکمرانی آینده؛ از فیلترینگ تا داده و پلتفرمها
نجفپور در ادامه درباره آینده حکمرانی فضای مجازی گفت که پرسشهای اصلی این حوزه بهتدریج در حال تغییر است. به گفته او، در آینده مسئله فقط این نخواهد بود که یک سرویس یا محتوای خاص مجاز است یا باید مسدود شود؛ بلکه پرسش مهمتر این خواهد بود که چه کسی، با چه دادهای، در چه بستری و با چه الگوریتمی فعالیت میکند.
او «حکمرانی داده» را یکی از محورهای اصلی آینده دانست و پرسشهایی مانند محل تولید و ذخیره دادههای ایرانی، افراد و نهادهای دارای دسترسی به این دادهها و نحوه ایجاد ارزش اقتصادی از آنها را مهم دانست.
نجفپور همچنین گفت شبکه ملی اطلاعات در آینده باید از یک زیرساخت فنی فراتر برود و به یکی از بسترهای اصلی حکمرانی تبدیل شود. او پیشبینی کرد که در سالهای آینده، حکمرانی پلتفرمها نیز اهمیت بیشتری پیدا کند؛ از پیامرسانها و شبکههای اجتماعی گرفته تا موتورهای جستوجو، بازارگاههای اینترنتی، پلتفرمهای مالی و آموزشی، خدمات ابری و ابزارهای هوش مصنوعی.
او درباره هوش مصنوعی نیز این پرسش را مطرح کرد که اگر ایران خود را دارای یک فرهنگ و تمدن مستقل میداند، هوش مصنوعی متناسب با جامعه ایرانی چه ویژگیهایی باید داشته باشد و دادهها و الگوریتمهای آن بر چه مبنایی شکل بگیرند.
شورای عالی فضای مجازی چه جایگاهی باید داشته باشد؟
بخش دیگری از بحث به جایگاه شورای عالی فضای مجازی در ساختار حکمرانی کشور اختصاص داشت.
در ادامه محمدصادق نصراللهی - عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق، نیز با اشاره به عملکرد شورا گفت این نهاد در برخی حوزهها توانسته سیاستهایی را پیش ببرد و بخشی از این سیاستها در تصمیمگیریهای بعدی مسئولان اثر گذاشته است. با این حال، او تأکید کرد که شورا در بخشهایی نیز با ناکامی روبهرو بوده است.
به گفته نصراللهی، یکی از مشکلات موجود، ضعف گفتوگو میان حاکمیت و نخبگان و همچنین اختلاف بر سر زمانبندی و نحوه اجرای سیاستهاست.
انتهای پیام
