مهدیه دیانی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه براساس آخرین ارزیابیهای سال ۲۰۲۴، الگوی بروز سرطان در ایران میان زنان و مردان متفاوت بوده است، اظهار کرد: شایعترین سرطان در مردان، سرطان پروستات و در زنان، سرطان پستان است. از نظر مرگومیر در آقایان شایعترین سرطان منجر به فوت، سرطان ریه است. در زنان، سرطان پستان همچنان مهمترین علت مرگ ناشی از سرطان به شمار میرود.
وی افزود: حدود ۲۵ درصد سرطانهای زنان را سرطان پستان تشکیل میدهد و به همین دلیل بیشترین میزان مرگومیر ناشی از سرطان نیز در این گروه مشاهده میشود. متأسفانه در کشور ما، به دلیل عدم آگاهی و مراجعه دیرهنگام بیماران، با وجود آنکه میزان بروز سرطان پستان نسبت به بسیاری از کشورهای پیشرفته کمتر است، اما میزان مرگومیر ناشی از آن بالاتر است. این وضعیت در بسیاری از کشورهای آسیایی و آفریقایی نیز مشاهده میشود و علت اصلی آن تأخیر در مراجعه، ضعف آگاهی عمومی و گاهی پیگیری کمتر درمان است.
رئیس مرکز تخصصی رادیوتراپی و آنکولوژی رضا(ع) مشهد با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام سرطان، گفت: اگر مردم اطلاعات کافی درباره سرطانهای قابل پیشگیری و علائم هشداردهنده داشته باشند، با مشاهده کوچکترین نشانهها سریعتر به مراکز درمانی مراجعه میکنند. همچنین آگاهی از برنامههای غربالگری باعث میشود حتی پیش از بروز علائم، بیماری در مراحل اولیه شناسایی شود. لازمه این مسئله آموزش کافی به افراد و افزایش اطلاعات عمومی در خصوص سرطان است.
دکتر دیانی ادامه داد: تشخیص زودهنگام موجب میشود درمان در مراحل ابتدایی آغاز شود، مدت درمان کوتاهتر باشد، احتمال درمان قطعی افزایش یابد و بیمار سریعتر به زندگی عادی بازگردد. همه سرطانها قابلیت غربالگری ندارند، زیرا یک تست غربالگری باید ارزان، در دسترس، دقیق و حساس باشد. در حال حاضر مهمترین سرطانهایی که غربالگری استاندارد برای آنها توصیه میشود شامل سرطان پستان، سرطان دهانه رحم، سرطان روده بزرگ (کولورکتال) و در برخی گروهها سرطان پروستات است. غربالگری این امکان را فراهم میکند که در برخی سرطانها حتی ضایعات پیشسرطانی پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و درمان شوند؛ موضوعی که علاوه بر پیشگیری از بروز سرطان، بار مالی و درمانی خانوادهها و جامعه را نیز کاهش میدهد.
وی درباره زمان آغاز غربالگری توضیح داد: در زنان با خطر معمول، انجام ماموگرافی از ۴۰ سالگی توصیه میشود و بسته به شرایط فرد، هر یک تا دو سال یکبار تکرار خواهد شد. در صورت نیاز نیز سونوگرافی یا MRI به تشخیص پزشک انجام میشود. استاندارد غربالگری در سرطان روده بزرگ، کولونوسکوپی است که از ۴۵ سالگی آغاز میشود و در صورت طبیعی بودن نتیجه، هر ۱۰ سال یکبار تکرار خواهد شد. البته در افرادی که امکان انجام کولونوسکوپی ندارند، آزمایش فیت به صورت سالانه میتواند به عنوان جایگزین مورد استفاده قرار گیرد.
این متخصص رادیوانکولوژی با اشاره به سرطان دهانه رحم، خاطرنشان کرد: این سرطان علاوه بر قابلیت غربالگری، قابلیت پیشگیری نیز دارد. انجام تست پاپاسمیر از زمان شروع فعالیت جنسی توصیه میشود و اگر تست HPV نیز همزمان انجام شود، در صورت طبیعی بودن نتایج، تکرار آزمایش هر پنج سال یکبار کافی است. آگاهیرسانی درباره این سرطان اهمیت زیادی دارد، زیرا ضایعات پیشسرطانی با درمانهای ساده قابل درمان هستند و از تبدیل شدن آنها به سرطان جلوگیری میشود.
دیانی در رابطه با پیامدهای تشخیص دیرهنگام سرطان نیز گفت: اگر افراد نسبت به علائم هشداردهنده آگاهی نداشته باشند، بیماری ممکن است در مراحل پیشرفته تشخیص داده شود. در چنین شرایطی درمان طولانیتر و پیچیدهتر خواهد بود، احتمال درمان قطعی کاهش مییابد، هزینههای درمان به شدت افزایش پیدا میکند و کیفیت زندگی بیمار نیز تحت تأثیر قرار میگیرد. در مراحل اولیه، گاهی تنها با یک جراحی ساده یا درمان محدود میتوان بیماری را کنترل کرد، اما در مراحل پیشرفته، بیمار ممکن است به درمانهای طولانیمدت، شیمیدرمانی، رادیوتراپی یا داروهای گرانقیمت نیاز داشته باشد و با وجود تحمل این هزینهها، همچنان احتمال درمان قطعی پایین باشد.
وی با اشاره به نقش فناوریهای نوین در حوزه سرطان، تصریح کرد: هوش مصنوعی در حال حاضر بیشتر در حوزه تشخیص، بهویژه در تصویربرداری پزشکی و پاتولوژی، به تشخیص دقیقتر ضایعات کمک میکند. همچنین تجهیزات رادیوتراپی نیز پیشرفت قابل توجهی داشتهاند و امکان انجام درمانهای دقیقتر با عوارض کمتر را فراهم کردهاند.
این متخصص رادیوانکولوژی سبک زندگی سالم را یکی از مهمترین عوامل کاهش خطر ابتلا به سرطان دانست و بیان کرد: رژیم غذایی مناسب، مصرف کافی میوه و سبزیجات، کاهش مصرف غذاهای پرچرب و فستفود، حفظ وزن مناسب و فعالیت بدنی منظم میتواند خطر ابتلا به بسیاری از سرطانها را کاهش دهد. البته عوامل ژنتیکی نیز در برخی سرطانها نقش دارند، اما سهم آنها معمولاً محدود است.
دیانی درباره وضعیت آگاهی جامعه نسبت به سرطان، اظهار کرد: خوشبختانه در سالهای اخیر سطح آگاهی عمومی نسبت به گذشته افزایش یافته و بیماران بیشتری در مراحل اولیه بیماری مراجعه میکنند، هرچند هنوز تا رسیدن به شرایط مطلوب و سطح کشورهای پیشرفته فاصله داریم.
وی درباره ایجاد مرکز تخصصی تشخیص زودهنگام سرطان توسط جهاد دانشگاهی مشهد مطرح کرد: غربالگری و آگاهیبخشی باید همه جمعیت را پوشش دهد و به چند مرکز محدود نشود. ایجاد مراکز متعدد و مرتبط با یکدیگر، امکان پایش منظم افراد را فراهم میکند و نقش مهمی در تشخیص زودهنگام سرطان دارد. اگر آگاهیرسانی گسترده انجام شود و دسترسی مردم به تستهای غربالگری تسهیل شود، میتوان امیدوار بود که بیماران در مراحل اولیه بیماری شناسایی شوند.
این متخصص رادیوانکولوژی خاطرنشان کرد: بزرگترین مانع در مسیر تشخیص زودهنگام، ترس از شنیدن نام سرطان است. در حالی که امروزه با پیشرفتهای پزشکی، بسیاری از سرطانها اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شوند، کاملاً قابل درمان هستند و بیمار میتواند به زندگی طبیعی خود بازگردد. بنابراین مردم نباید از سرطان بترسند، بلکه باید با افزایش آگاهی، شرکت در برنامههای غربالگری و مراجعه بهموقع، شانس درمان موفق را به میزان قابل توجهی افزایش دهند.
انتهای پیام
