بهزاد وحیدنیا در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: دسترسی به متخصصان توانمند و صاحب تجربه در حوزه اتیسم در بسیاری از مناطق کشور دشوار و پرهزینه است، چراکه افراد دارای اتیسم به خدمات مستمر توانبخشی از جمله کاردرمانی و سایر خدمات تخصصی نیاز دارند.
وحیدنیا افزود: در برخی موارد، اتیسم با اختلالات دیگری از جمله مشکلات ذهنی یا جسمی همراه است و همین مسئله ضرورت ارائه حمایتهای درمانی، اجتماعی و توانبخشی را دوچندان میکند؛ بنابراین لازم است نهادها و دستگاههای مختلف، برنامههای منسجم و یکپارچهای را با رویکرد جامعهمحور دنبال کنند.
رئیس گروه برنامهریزی و نظارت بر مهارتآموزی و توانبخشی حرفهای سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر ضرورت مشارکت دستگاههای مختلف در این زمینه، خاطرنشان کرد: دانشگاههای علوم پزشکی، سازمان بهزیستی، شهرداریها و نهادهای فرهنگی باید در حوزه اتیسم نقشآفرینی کرده و سهم خود را در ارائه خدمات و مناسبسازی شرایط اجتماعی ایفا کنند.
وی ادامه داد: حضور متخصصان این حوزه در طراحی و چیدمان فضاهای شهری و فراهم کردن شرایط مناسب برای حضور اجتماعی افراد دارای اتیسم ضروری است. همچنین باید شناخت و درک عمومی جامعه نسبت به اتیسم افزایش یابد تا افراد دارای این اختلال با برچسبزنی، نگاه ترحمآمیز و رفتارهایی که میتواند فشار و چالشهای خانوادهها را چند برابر کند، مواجه نشوند.
وحیدنیا در پاسخ به این پرسش که آیا خدمات توانبخشی فعلی متناسب با نیاز خانوادههاست، گفت: باید پذیرفت که در سالهای اخیر رشد قابل توجهی در دسترسی به خدمات توانبخشی در کشور اتفاق افتاده و تنوع این خدمات نیز افزایش یافته است.
وی افزود: غربالگری اتیسم در گروه سنی ۲ تا ۵ سال از سال ۱۳۹۶ در دستور کار قرار گرفته و تجربه قابل توجهی در این زمینه به دست آمده است. پس از غربالگری نیز موضوع ارجاع و تشخیص با همکاری وزارت بهداشت و استفاده از ظرفیت روانشناسان و متخصصان آموزشدیده در حوزه سلامت و روان دنبال میشود و افراد پس از تشخیص، وارد چرخه دریافت خدمات میشوند.
رئیس گروه برنامهریزی و نظارت بر مهارتآموزی و توانبخشی حرفهای سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اهمیت ارائه خدمات در سنین پایین، اظهار کرد: مراکز ارائه خدمات به افراد زیر ۱۴ سال در کشور پیشبینی شده و اکنون ۱۶۸ مرکز در این زمینه فعال هستند و حدود ۶۵۰۰ نفر از خدمات این مراکز بهرهمند میشوند.
وی ادامه داد: برخی مراکز نیز به صورت چندمعلولیتی فعالیت میکنند و رویکرد تلفیقی دارند؛ به این معنا که افراد دارای اتیسم در کنار سایر افراد قرار میگیرند تا در فرآیند اجتماعی شدن و افزایش مهارتهای فردی، آموزشهای لازم را دریافت کرده و بتوانند زندگی باکیفیتتری را تجربه کنند.
وحیدنیا با اشاره به برنامههای حمایتی برای خانوادهها گفت: برای خانوادههایی که بخش قابل توجهی از مراقبت را شخصاً بر عهده دارند نیز حمایتهایی پیشبینی شده است. همچنین برای مراقبان افراد دارای اتیسم، بستههای آموزشی طراحی شده که از سالهای گذشته در دسترس خانوادهها قرار گرفته و به آنها کمک میکند از روشها و فنون علمی و تعاملی برای ارتباط و آموزش بهتر استفاده کنند.
وی همچنین به پیشبینی مراکز موقت و شبانهروزی اشاره کرد و گفت: برای افرادی که سرپرست مؤثر ندارند، مراکز شبانهروزی پیشبینی شده است. همچنین در شرایطی که خانوادهها به دلایلی مانند جابهجایی منزل یا مشکلات موقت، امکان نگهداری از فرزند خود را ندارند، مراکز موقت میتوانند برای چند روز تا چند ماه پذیرای فرد باشند تا شرایط برای بازگشت او به خانواده فراهم شود.
رئیس گروه برنامهریزی و نظارت بر مهارتآموزی و توانبخشی حرفهای سازمان بهزیستی کشور افزود: حفظ ارتباط میان خانواده و مرکز، یک سیاست کلی است که در این مراکز دنبال میشود. مراکز شبانهروزی نیز میتوانند برای افرادی که از سرپرستی مؤثر برخوردار نیستند، محیطی امن و ایمن فراهم کنند.
وحیدنیا با تأکید بر ضرورت نقشآفرینی بیشتر خانوادهها در فرآیند توانبخشی، بیان کرد: چالشهای خانوادههای دارای فرد اتیسم در برخی ابعاد با چالشهای خانوادههای سایر افراد دارای معلولیت متفاوت است.
وی ادامه داد: بخش مهمی از این چالشها به نبود درک صحیح از اتیسم در جامعه بازمیگردد که میتواند موجب کاهش حضور اجتماعی افراد دارای اتیسم شود. از سوی دیگر، فشارهای ناشی از مراقبت مستمر میتواند تنشهای خانوادگی را افزایش داده و موجب فرسودگی مراقبان شود؛ موضوعی که در مراکز ارائهدهنده خدمات نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
رئیس گروه برنامهریزی و نظارت بر مهارتآموزی و توانبخشی حرفهای سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: برای اینکه خدمات مورد نیاز افراد دارای اتیسم به میزان کافی در کشور فراهم شود، همه واحدهای تأمینکننده خدمات باید در قالب یک سند جامع توانبخشی کشور، به موضوع اتیسم توجه کنند.
وی گفت: بر اساس نیازهایی که خانوادهها به سازمان بهزیستی اعلام کردهاند و با رصد وضعیت موجود، برای تکمیل خدمات، مراکز روزانه آموزشی ویژه افراد دارای اتیسم بالای ۱۴ سال نیز راهاندازی شده است.
وحیدنیا افزود: در حال حاضر تأمینکنندگان خدمات در این مراکز در کارگاههای آموزشی شرکت میکنند تا با نحوه ارائه خدمات به افراد دارای اتیسم، روشهای مناسب مداخله و چگونگی پیشبرد مسائل این گروه آشنا شوند.
وی خاطرنشان کرد: مسیر حمایت از افراد دارای اتیسم باید از نگاه صرفاً درمانمحور فاصله گرفته و به سمت توانمندسازی، آموزش، استقلال، حضور اجتماعی و حمایت همهجانبه از فرد و خانواده حرکت کند؛ مسیری که بدون همکاری و مسئولیتپذیری همه دستگاههای مرتبط امکان تحقق آن وجود ندارد.
انتهای پیام
