زینب سبزی در گفتوگو با ایسنا با واکاوی ضرورت تغییر الگوی کشت در دیمزارها و با تبیین جایگاه بخش کشاورزی بهعنوان ستون فقرات رفاه جامعه گفت: گیاهان علوفهای نقشی کلیدی در افزایش کیفیت و کمیت تولیدات دامی ایفا میکنند. ایران به دلیل قرارگیری در منطقه خشک و نیمهخشک و روند فزاینده تغییر اقلیم، با بحران جدی کمبود منابع آبی مواجه است؛ از این رو توسعه گیاهان آببر در این شرایط به هیچوجه توجیهپذیر نبوده و برنامهریزی هدفمند برای کشت ارقام کمآببر باید از اولویتهای جدی و اساسی کشور باشد.
وی با اشاره به آسیبهای ساختاری ناشی از کشاورزی سنتی و مکانیزه در دهههای اخیر و تحلیل روند افت ماده آلی خاک اظهار کرد: تحقیقات علمی و میدانی نشان میدهد که الگوی تناوب غلات-آیش طی ۷۰ تا ۸۰ سال گذشته، منجر به کاهش ۴۰ تا ۵۰ درصدی مواد آلی در لایه ۱۰ سانتیمتری خاک شده است از سوی دیگر، وابستگی مفرط به کودهای شیمیایی علاوه بر تحمیل هزینههای سنگین اقتصادی، با معضل عدم جذب یا شستشوی مواد مغذی همراه است؛ در حالی که فرآیند تثبیت بیولوژیکی نیتروژن توسط گیاهان خانواده لگوم (بقولات)، امکان ساخت پروتئین و اسیدهای آمینه را به شکلی کاملاً پایدار در بستر خاک فراهم میآورد.
این محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام در بررسی فنی و تخصصی محصولات کلیدی برای احیای دیمزارها، با معرفی «ماشک» به عنوان یکی از مهمترین تثبیتکنندگان نیتروژن از خانواده باقلاییان بیان کرد: این محصول در حال حاضر در استانهای کردستان، فارس و آذربایجان غربی کشت گستردهای دارد. میزان بذر مصرفی ماشک ۴۰ کیلوگرم در هکتار و میزان بازدهی محصول سبز آن بین ۲۰ تا ۳۰ تن در هکتار برآورد میشود. با توجه به ساقه ضعیف این گیاه، کشت مخلوط آن با غلاتی نظیر جو، یولاف و گندم توصیه میشود که در این صورت میزان بذر مصرفی ماشک به ۱۰ کیلوگرم در هکتار کاهش مییابد؛ ضمن آنکه ویژگی منحصربهفرد واریته ماشک گلخوشهای، برخورداری از بیش از ۸۵ درصد پروتئین در دانه است.
سبزی به تشریح ویژگیها و استانداردهای زراعی «نخود علوفهای» پرداخت و توضیح داد: این گیاه یکساله و بالارونده با ارتفاعی بین ۵۰ تا ۲۰۰ سانتیمتر است که کشت پاییزه آن در مناطق معتدل سرد، همزمان با گندم و جو در نیمه اول لغایت نیمه دوم آبانماه صورت میپذیرد، میانگین طول غلاف آن ۴۲.۵ میلیمتر با تعداد ۳ تا ۷ دانه در هر غلاف است. بسته به هدف تولید (علوفه یا دانه)، میزان بذر مصرفی بین ۱۲۵ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار متغیر بوده و تراکم بوته برای تولید علوفه ۲۰۰ دانه در مترمربع و برای تولید دانه ۱۵۰ دانه در مترمربع توصیه میشود؛ همچنین این محصول علاوه بر بازدهی در تولید علوفه و دانه، کارکرد بسیار مؤثری به عنوان «کود سبز» دارد.
وی همچنین گیاه «خلر» را که با نامهای بومی سنگینک، گینه، لَرگه و ململی نیز شناخته میشود، به دلیل تحمل بالا در برابر خشکی و سرما، گزینهای بسیار مقاوم در شرایط دیم ارزیابی کرد و تصریح کرد: هر تن خلر، قبل از مرحله دانه بستن، معادل ۷۵۰ کیلوگرم یونجه ارزش غذایی دارد و میزان پروتئین آن بین ۱۲ تا ۲۰ درصد است. البته با توجه به هشدارهای فنی و فیزیولوژیکی، این گیاه حاوی گلوکوزیدهایی است که برای اسبها ایجاد اختلال میکند و به دلیل وجود ماده سمی «نئوروتوکسین» که میتواند موجب بیماری «لاتریسم» شود، بهترین و مطمئنترین روش مصرف آن، مخلوط کردن با غلات انرژیزا نظیر جو و یولاف خواهد بود.
محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام با تأکید بر نقش جایگزینی دوره آیش در توسعه کشاورزی پایدار خاطرنشان نشان کرد: کشت این لگومها هرگز جایگزین گیاهان زراعی اصلی نخواهد شد، بلکه به عنوان جایگزینِ «آیش» در دیمزارها عمل کرده و در نهایت منجر به افزایش مواد آلی خاک و ارتقای چشمگیر عملکرد غلات در سالهای زراعی آینده میشود. بر همین اساس، بهرهگیری هوشمندانه از این ارقام بومی و رعایت استانداردهای کاشت، بستر لازم را برای توسعه کشاورزی پایدار در مناطق سرد و معتدل سرد کشور فراهم خواهد کرد.
انتهای پیام
