فربد مفیدی طهرانی، دکترای روانشناسی سلامت، در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: تنها حدود یک تا دو درصد از افراد دارای اتیسم در مسیر آموزش رسمی و متعارف موفق هستند و برای سایر افراد باید به دنبال روشهای آموزشی و مهارتی متفاوت و متناسب با ظرفیتها و تواناییهای آنان بود.
وی با بیان اینکه بسیاری از استعدادهای افراد دارای اتیسم ممکن است در نگاه نخست آشکار نباشد، افزود: باید از طریق پژوهش، مشاهده دقیق، پیگیری مستمر و فراهم کردن فرصتهای متنوع، زمینه شناخت تواناییهای این افراد را فراهم کنیم و به جای تمرکز صرف بر محدودیتها، استعدادهای آنان را شناسایی و پرورش دهیم.
مفیدی طهرانی ادامه داد: برای مثال میتوان فرد دارای اتیسم را از طریق فعالیتهایی مانند بازیهای فکری و پازل با موقعیتهای مختلف مواجه کرد و از نحوه عملکرد او، میزان تمرکز، دقت، علاقه و پشتکارش به تدریج دریافت که آیا در حوزههایی مانند معرقکاری، گلیمبافی یا دیگر رشتههای صنایع دستی استعداد و علاقه دارد یا خیر.
این دکترای روانشناسی سلامت تصریح کرد: چنین فعالیتهایی صرفاً برای سرگرمی نیست، بلکه میتواند ابزاری برای کشف استعدادهای نهفته افراد دارای اتیسم باشد. گاهی یک بازی ساده، فعالیت هنری یا کاردستی میتواند دریچهای برای شناسایی توانمندیای باشد که در آینده به یک مهارت حرفهای، زمینه اشتغال و حتی گامی برای دستیابی فرد به استقلال تبدیل شود.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه در نظام آموزشی و توانبخشی اظهار کرد: نباید برای همه افراد دارای اتیسم یک نسخه واحد آموزشی و توانبخشی در نظر گرفت، بلکه مسیر آموزش باید متناسب با ویژگیها، علایق، استعدادها و تواناییهای هر فرد طراحی شود؛ چراکه افراد دارای اتیسم نیز مانند سایر افراد از ظرفیتهای متفاوتی برخوردارند و ممکن است هر یک در زمینهای خاص توانمندی بیشتری داشته باشند.
مفیدی طهرانی خاطرنشان کرد: هدف نهایی توانبخشی تنها آموزش مجموعهای از مهارتهای عمومی نیست، بلکه باید به شناسایی توانمندیهای فرد، تقویت استقلال، افزایش مشارکت اجتماعی و فراهم کردن زمینه حضور مؤثر او در جامعه منجر شود.
وی افزود: توانبخشی زمانی میتواند اثربخشی بیشتری داشته باشد که از «رفع محدودیتها» فراتر رفته و به سمت «کشف و پرورش توانمندیها» حرکت کند.
این متخصص روانشناسی سلامت در پایان تأکید کرد: اتیسم نباید تنها از زاویه محدودیتها و مشکلات دیده شود؛ در کنار توجه به نیازهای درمانی، آموزشی و توانبخشی، باید به استعدادها، علایق و توانمندیهای افراد نیز توجه جدی داشت. اگر هر فرد متناسب با ظرفیتهای خود مورد حمایت قرار گیرد، میتوان مسیر توانبخشی را از تمرکز صرف بر ناتوانیها به سمت کشف استعدادها، توانمندسازی، استقلال و حضور مؤثر افراد دارای اتیسم در جامعه هدایت کرد.
انتهای پیام
