اکبر محمدی دوشنبه دوم شهریورماه در جلسه شورای برنامهریزی و توسعه استان کردستان که با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور برگزار شد، اظهار کرد: کردستان از ظرفیتهای متنوعی برخوردار است و مهم این است که بتوانیم این ظرفیتها را با کمک فناوری به ارزش افزوده و اشتغال تبدیل کنیم.
وی با اشاره به ظرفیتهای جغرافیایی و اقتصادی استان افزود: کردستان با برخورداری از مرز مشترک با عراق و دسترسی به بازارهای منطقهای، ظرفیت مناسبی برای توسعه صادرات دارد و باید از این موقعیت در مسیر توسعه اقتصاد دانشبنیان استفاده کرد.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی کردستان، با اشاره به ظرفیتهای بخش کشاورزی استان گفت: حدود ۵ درصد از اراضی کشاورزی کشور در کردستان قرار دارد و میانگین بارندگی استان حدود ۴۵۰ میلیمتر است؛ همچنین محصولاتی مانند توتفرنگی، غلات، گردو و انگور از ظرفیتهای مهم بخش کشاورزی استان محسوب میشوند.
محمدی ادامه داد: یکی از نیازهای جدی استان، حرکت از کشاورزی سنتی به سمت کشاورزی دانشبنیان و توسعه زنجیرههای ارزش محصولات است تا با افزایش بهرهوری، زمینه ایجاد ارزش افزوده بیشتری در این بخش فراهم شود.
وی با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری کردستان بیان کرد: اورامانات به عنوان یک اثر جهانی، ۹۳۰ اثر ثبتشده ملی، ۱۰۰ روستای هدف گردشگری و دو شهر جهانی از ظرفیتهای ارزشمند استان در حوزه فرهنگ، گردشگری و صنایع دستی هستند.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی کردستان با تأکید بر ضرورت استفاده از فناوری در این حوزه عنوان کرد: باید از ظرفیت اقتصاد دیجیتال، پلتفرمهای هوشمند و تولید محتوای تخصصی برای معرفی ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری استان و دسترسی به بازارهای داخلی و بینالمللی استفاده کرد.
محمدی همچنین به ظرفیتهای معدنی استان اشاره کرد و گفت: کردستان از ذخایر معدنی قابل توجهی برخوردار است و بیش از ۵۰ درصد طلای کشور در استان تولید میشود، اما یکی از مشکلات اساسی در بخش معدن و صنایع معدنی، خامفروشی است.
وی در ادامه افزود: باید با استفاده از فناوری، از مرحله استخراج و فروش مواد خام عبور کرده و به سمت فرآوری، تکمیل زنجیره ارزش و تولید محصولات با ارزش افزوده بیشتر حرکت کنیم؛ چرا که ادامه وضعیت موجود به معنای از دست دادن فرصتهای اشتغال و درآمدزایی استان است.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی کردستان نیروی انسانی را یکی از مهمترین مزیتهای استان دانست و اظهار کرد: ۱۸ مرکز علمی و دانشگاهی فعال در کردستان وجود دارد و هزاران دانشجو و دانشآموخته و بیش از هزار عضو هیئت علمی در استان فعالیت دارند که این ظرفیت میتواند به موتور محرک توسعه تبدیل شود.
محمدی با اشاره به وضعیت شرکتهای دانشبنیان استان گفت: در حال حاضر ۶۴ شرکت دانشبنیان در کردستان فعالیت دارند که ۵۱ شرکت از آنها در گروه شرکتهای نوپا قرار میگیرند و لازم است سهم شرکتهای نوآور و فناور در استان افزایش یابد.
وی افزود: بخش قابل توجهی از شرکتهای دانشبنیان استان در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات فعالیت دارند و ظرفیت این شرکتها میتواند در حوزههایی مانند تجارت، گردشگری، صنایع غذایی، انرژی و افزایش بهرهوری در بخشهای مختلف اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی کردستان با اشاره به برخی شاخصهای اقتصادی استان عنوان کرد: کردستان در سال ۱۴۰۱ در شاخص تولید ناخالص داخلی رتبه ۲۶ کشور را داشته و در سال ۱۴۰۴ نرخ بیکاری استان به حدود ۷.۵ درصد رسیده است؛ با این حال، برای بهبود شاخصهای اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار همچنان نیازمند استفاده جدیتر از ظرفیت علم و فناوری هستیم.
محمدی ادامه داد: ساختار اقتصادی کردستان نشان میدهد سهم کشاورزی در اقتصاد استان نسبت به میانگین کشور بالاتر است، در حالی که سهم صنعت کمتر از میانگین کشوری است و بخش خدمات نیز عمدتاً در حوزه خدمات سطح یک و دو متمرکز شده است.
وی با بیان اینکه اتصال دانشگاه، صنعت و بخش کشاورزی میتواند به توسعه اقتصادی استان کمک کند، گفت: باید میان دانش، فناوری، محصول و بازار یک زنجیره مشخص ایجاد شود و شرکتهای دانشبنیان بتوانند نقش واسط میان دانشگاهها و بخشهای تولیدی و صنعتی را ایفا کنند.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی کردستان، پنج محور را به عنوان اولویتهای پیشنهادی استان در حوزه علم و فناوری برشمرد و افزود: مدیریت زنجیره ارزش در بخش کشاورزی و صنایع غذایی، کاهش خامفروشی و توسعه زنجیرههای ارزش در بخش معدن، توسعه اقتصاد هوشمند و پلتفرمهای تجاری، گردشگری و صنایع خلاق و همچنین توسعه اقتصاد دیجیتال و فناوریهای حوزه انرژی از مهمترین محورهای پیشنهادی است.
محمدی خاطرنشان کرد: در صورت پاسخگویی به نیازهای اصلی استان در این حوزهها، میتوان برنامهای منسجم، جامع و عملیاتی برای بهرهگیری از ظرفیت علم و فناوری تدوین کرد.
وی در پایان گفت: هدف این است که از ظرفیت علم و فناوری برای افزایش بهرهوری در کشاورزی، تبدیل ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری به درآمد، توسعه صادرات، ایجاد اشتغال برای دانشآموختگان دانشگاهی و تکمیل زنجیرههای صنعتی استفاده شود و کردستان به سمت توسعه اقتصاد دانشبنیان مبتنی بر مزیتهای منطقهای حرکت کند.
دانشگاه میتواند موتور محرک توسعه علمی استان باشد
در ادامه، عادل سیوسهمرده، رئیس دانشگاه کردستان نیز در این جلسه اظهار کرد: دانشگاه کردستان تنها دانشگاه جامع استان است و در حال حاضر در ۵۲ رشته مقطع کارشناسی، ۱۲۰ رشته مقطع کارشناسی ارشد و ۴۵ رشته مقطع دکترا دانشجو میپذیرد.
وی افزود: این دانشگاه حدود ۴۲۰ عضو هیئت علمی دارد و اعضای هیئت علمی آن سالانه حدود ۴۴۰ مقاله بینالمللی منتشر میکنند که نشاندهنده ظرفیت علمی قابل توجه دانشگاه است.
رئیس دانشگاه کردستان با اشاره به وضعیت طرحهای پژوهشی دانشگاه گفت: در پنج ماه نخست امسال ۲۹ طرح در بنیاد ملی علم ایران به تصویب رسیده و سهم دانشگاه کردستان از طرحهای مصوب بنیاد در سال جاری حدود ۲.۵ درصد بوده است؛ این در حالی است که حدود ۱.۵ درصد اعضای هیئت علمی کشور در این دانشگاه فعالیت دارند.
سیوسهمرده ادامه داد: نرخ تصویب طرحهای دانشگاه کردستان در بنیاد ملی علم ایران امسال به حدود ۶۰ درصد رسیده که در مقایسه با عملکرد بسیاری از دانشگاههای کشور، رقم قابل توجهی است.
وی با اشاره به حضور اعضای هیئت علمی دانشگاه در فهرست دانشمندان برتر جهان بیان کرد: دانشگاه کردستان حدود دو درصد از دانشمندان دو درصد برتر ایران را در اختیار دارد، در حالی که سهم اعضای این دانشگاه از مجموع اعضای هیئت علمی کشور حدود ۱.۵ درصد است.
رئیس دانشگاه کردستان با تأکید بر جایگاه علمی این دانشگاه در منطقه اظهار کرد: دانشگاه کردستان علاوه بر نقش علمی و آموزشی، از نوعی مرجعیت علمی در مناطق کردنشین کشور برخوردار است و تقویت آن میتواند در همگرایی ملی و توسعه متوازن منطقه نیز مؤثر باشد.
سیوسهمرده با اشاره به همکاری دانشگاه کردستان با پارک علم و فناوری استان گفت: در سال جاری تفاهمنامههایی برای استفاده از ظرفیتهای فیزیکی و زیرساختی دانشگاه و پارک علم و فناوری منعقد شده و دانشگاه نیز در این زمینه ظرفیتهایی را در اختیار پارک قرار داده است.
وی افزود: یکی از نیازهای جدی، توسعه زیستبوم فناوری و نوآوری دانشگاه است و انتظار داریم در این زمینه حمایت بیشتری از شرکتهای دانشبنیان و زیرساختهای فناوری استان صورت گیرد.
رئیس دانشگاه کردستان از ارائه چند پیشنهاد مشخص برای توسعه فعالیتهای علمی و فناورانه دانشگاه خبر داد و گفت: اجرای یک برنامه سهساله برای جهش تولید، پژوهش و فناوری دانشگاه کردستان یکی از این پیشنهادهاست که با هدف قرار گرفتن دانشگاه در جمع ۲۰ دانشگاه برتر کشور دنبال میشود.
سیوسهمرده توسعه مدل زبانی بزرگ زبان کردی را از دیگر طرحهای پیشنهادی عنوان کرد و افزود: دانشگاه کردستان حدود ۹ هزار جلد کتاب کردی در کتابخانه خود دارد و از ظرفیت مناسبی از نظر منابع مکتوب و نشریات کردی برخوردار است که میتوان از این منابع برای توسعه یک مدل زبانی معتبر و مبتنی بر منابع تأییدشده استفاده کرد.
وی ادامه داد: اجرای برنامه تابآوری امنیت غذایی از طریق افزایش تولید گندم نیز از دیگر طرحهای پیشنهادی دانشگاه است. کردستان از تنوع ژنتیکی قابل توجهی در گندم برخوردار است و یک تیم ۱۵ نفره در دانشگاه روی این موضوع فعالیت میکند که با استفاده از ظرفیتهای علمی موجود میتوان افزایش قابل توجهی در تولید ایجاد کرد.
رئیس دانشگاه کردستان تقویت زیستبوم فناوری و توسعه زیرساختهای نوآوری دانشگاه را از دیگر مطالبات مطرحشده دانست و گفت: حمایت و ارائه تسهیلات به شرکتهای دانشبنیان، توسعه مرکز نوآوری، ایجاد سامانه یکپارچه انرژی و فناوری تولید پراکنده از جمله برنامههایی است که میتواند به توسعه فناوری در استان کمک کند.
سیوسهمرده همچنین ارزیابی ظرفیتهای معدنی کردستان برای استفاده از ذخایر ثانویه عناصر نادر خاکی و مواد معدنی راهبردی را از دیگر طرحهای دانشگاه برشمرد و افزود: این حوزه میتواند در آینده به یکی از زمینههای مهم فعالیتهای پژوهشی و فناورانه دانشگاه تبدیل شود.
وی با اشاره به تجهیزات آزمایشگاهی دانشگاه کردستان اظهار کرد: چند دستگاه تخصصی و ارزشمند آزمایشگاهی از جمله تجهیزات HPLC، GC و NIR در دانشگاه وجود دارد که به دلیل نیاز به تعمیرات غیرفعال هستند و با تأمین اعتبار میتوان این تجهیزات را دوباره وارد چرخه فعالیت کرد.
رئیس دانشگاه کردستان گفت: ارزش این تجهیزات چند صد میلیارد تومان برآورد میشود و فعالسازی آنها میتواند ظرفیت قابل توجهی برای انجام پژوهشهای تخصصی در استان ایجاد کند.
وی در ادامه از تکمیل آزمایشگاه مرکزی دانشگاه خبر داد و افزود: این آزمایشگاه با مساحت حدود ۵ هزار و ۵۴۰ مترمربع در دست اجراست و امیدواریم تا پایان امسال به بهرهبرداری برسد؛ تأمین تجهیزات و میزهای آزمایشگاهی مورد نیاز این مجموعه نیز برای استفاده اعضای هیئت علمی و پژوهشگران ضروری است.
سیوسهمرده در پایان با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به استانهای کمتر برخوردار خاطرنشان کرد: اگر هدف، جبران عقبماندگی مناطق محروم و تحقق توسعه متوازن است، باید سهم متناسبی از منابع و بودجههای علمی و فناورانه کشور به استان کردستان اختصاص پیدا کند و دانشگاه نیز آمادگی دارد ظرفیت علمی خود را در مسیر توسعه استان به کار گیرد.
نخستین ناحیه نوآوری سلامت منطقه را در کردستان ایجاد میکنیم
شعله شاهغیبی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان نیز با اشاره به ظرفیتهای علمی و آموزشی دانشگاه علوم پزشکی کردستان اظهار کرد: این دانشگاه حدود ۳۳۰ عضو هیئت علمی و چهار هزار و ۵۰۰ دانشجو دارد و در پنج دانشکده و حدود ۹ رشته تخصصی فعالیت میکند که برای توسعه ظرفیتهای پژوهشی و فناوری آن نیازمند حمایت هستیم.
وی با اشاره به صدور مجوز مرکز نوآوری فرآوردههای بیولوژیک برای دانشگاه علوم پزشکی کردستان در سال ۱۴۰۳ افزود: در پی این مجوز، حدود ۷۰۰ میلیون تومان اعتبار از سوی وزارت بهداشت اختصاص یافت و دانشگاه نیز منابعی به آن اضافه کرد، اما با توجه به محدودیت اعتبارات، تنها یک طبقه از ساختمان موردنظر بازسازی شد و برای تکمیل چهار طبقه دیگر نیازمند حمایت هستیم.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان ادامه داد: یکی دیگر از ظرفیتهای موجود، ساختمانی است که در اختیار دانشگاه قرار دارد، اما به دلیل نداشتن کاربری آزمایشگاهی، تاکنون امکان استفاده مطلوب از آن فراهم نشده است.
شاهغیبی با بیان اینکه دانشگاه علوم پزشکی کردستان از ظرفیتهای مناسبی در حوزه پزشکی و فناوری برخوردار است، گفت: هدف ما این است که این ظرفیتها از مرحله ایده و آزمایشگاه به سمت صنعت، تولید و پاسخگویی به نیازهای جامعه هدایت شوند.
وی از وجود دو مجوز برای توسعه فعالیتهای فناورانه در دانشگاه خبر داد و افزود: زمین مورد نیاز نیز در اختیار دانشگاه قرار دارد و پیشنهاد ما این است که با مشارکت دانشگاه، معاونت علمی و بخش خصوصی، تفاهمنامهای سهجانبه برای راهاندازی این مجموعه منعقد شود.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان یکی از درخواستهای دانشگاه از معاونت علمی را حمایت علمی و فنی از اجرای این طرح عنوان کرد و گفت: انتظار داریم معاونت علمی بهعنوان ضامن علمی و فنی پروژه در کنار دانشگاه باشد و یک مشاور فنی برای تدوین طرح جامع مجموعه، متناسب با نیازهای اولویتدار حوزه سلامت، معرفی کند.
شاهغیبی اضافه کرد: پس از تدوین طرح جامع، میتوان با جذب سرمایهگذار و استفاده از ظرفیت مولدسازی، مراحل اجرایی پروژه را پیش برد.
وی همچنین خواستار حمایت معاونت علمی در تأمین تجهیزات تخصصی و آزمایشگاهی شد و بیان کرد: برای راهاندازی این مجموعه، به تجهیزات فناوری و آزمایشگاهی نیاز داریم و امیدواریم معاونت علمی در این بخش نیز دانشگاه را همراهی کند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان با اشاره به ظرفیتهای حوزه تولید تجهیزات پزشکی گفت: حوزه سلامت به تجهیزات مصرفی و غیرمصرفی متعددی نیاز دارد و ایجاد یک ناحیه نوآوری سلامت میتواند زمینه تولید بخشی از این محصولات را در استان فراهم کند.
شاهغیبی خاطرنشان کرد: در صورت شکلگیری این ناحیه نوآوری، علاوه بر تأمین بخشی از نیازهای منطقه و کشور، امکان توسعه صادرات محصولات تولیدشده نیز وجود دارد و موقعیت جغرافیایی کردستان و همجواری با اقلیم کردستان عراق میتواند در این زمینه یک مزیت محسوب شود.
وی تأکید کرد: راهاندازی چنین مجموعهای نیازمند همکاری و راهنمایی معاونت علمی و همچنین مشارکت دانشگاه و بخش خصوصی است تا بتوان ظرفیتهای موجود را به مرحله تولید و تجاریسازی رساند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان در پایان گفت: دانشگاه از ظرفیت علمی، مجوزهای لازم و زمین مورد نیاز برخوردار است و با حمایتهای لازم میتوان این ظرفیتها را در مسیر توسعه فناوری سلامت و پاسخگویی به نیازهای جامعه فعال کرد.
شرکتهای دانشبنیان باید به حل مسائل استان متصل شوند
احمد محمدی، رئیس پارک علم و فناوری کردستان نیز ضمن قدردانی از حمایتهای استاندار کردستان اظهار کرد: بخشی از توانمندی شرکتهای دانشبنیان و فناور استان امروز به نمایش گذاشته شد و خوشبختانه تعدادی از این شرکتها توانستهاند هم برای خود کسبوکار ایجاد کنند و هم در رفع نیازهای جامعه و صنایع نقش داشته باشند.
وی افزود: در حال حاضر حدود ۳۴ قلم از محصولات راهبردی که از سوی معاونت علمی و در چارچوب قانون جهش تولید دانشبنیان شناسایی شده، در کردستان تولید میشود و ظرفیت تولید این محصولات در استان همچنان قابل توسعه است.
رئیس پارک علم و فناوری کردستان با بیان اینکه حمایت از شرکتهای دانشبنیان باید به سمت حل مسائل واقعی استان هدایت شود، ادامه داد: بخشی از شرکتهای فناور استان در حوزههای مختلف از جمله صنایع و پتروشیمی فعال هستند و تلاش میشود ظرفیت آنها برای پاسخ به نیازهای بخشهای مختلف اقتصادی و صنعتی مورد استفاده قرار گیرد.
محمدی، یکی از نیازهای اساسی پارک علم و فناوری کردستان را توسعه زیرساختهای فیزیکی عنوان کرد و گفت: در همین راستا، امروز دو هکتار از اراضی دانشگاه کردستان برای توسعه زیرساختهای پارک در نظر گرفته شده و عملیات عمرانی نیز آغاز شده است.
وی تصریح کرد: توسعه این زیرساختها تنها یک اقدام عمرانی نیست، بلکه میتواند جریان ورود ایدههای جدید به زیستبوم فناوری استان را برای سالهای آینده تضمین کند و زمینه حضور و فعالیت شرکتهای فناور بیشتری را فراهم آورد.
رئیس پارک علم و فناوری کردستان با اشاره به محدودیت منابع حمایتی این مجموعه اظهار کرد: یکی از مشکلات موجود، پایین بودن منابع حمایتی از واحدهای فناور است؛ در حالی که در برخی پارکهای علم و فناوری کشور منابع بسیار بیشتری برای حمایت از شرکتها اختصاص پیدا میکند.
وی افزود: اگر زنجیره حمایت از ایده تا محصول و بازار به شکل کامل ایجاد شود، شرکتهای دانشبنیان میتوانند نقش مؤثرتری در اقتصاد استان ایفا کنند و ارزش افزوده بیشتری برای کردستان به همراه داشته باشند.
محمدی با اشاره به تغییر رویکرد پارک علم و فناوری کردستان در حمایت از شرکتها گفت: تلاش کردهایم حمایتها را از حالت پراکنده خارج کرده و بر اساس مزیتهای نسبی استان، خوشههای تخصصی فناوری را شکل دهیم.
وی ادامه داد: در حوزه صنایع خلاق، مرکز نوآوری این حوزه ایجاد شده و هدف این است که این مرکز علاوه بر حمایت از شرکتها و ایدههای جدید، در آینده خود نیز به تولید محصولات فاخر و ارزشمند در استان کمک کند.
رئیس پارک علم و فناوری کردستان همچنین معدن را یکی دیگر از حوزههای دارای ظرفیت برای توسعه فناوری در استان دانست و گفت: باید ارتباط میان شرکتهای دانشبنیان و بخش معدن تقویت شود تا دانش و فناوری به حل مسائل این حوزه منجر شده و از ظرفیتهای موجود برای ایجاد ارزش افزوده استفاده شود.
محمدی بر ضرورت توجه ویژه به بخش کشاورزی نیز تأکید کرد و افزود: یکی از مأموریتهای مهم پارک باید حرکت به سمت دانشبنیان کردن کشاورزی و استفاده از فناوری برای حل مشکلات این بخش باشد.
وی گفت: ایجاد یک زیرساخت آزمایشگاهی برای تشخیص کیفیت محصولات و نهادههای کشاورزی از جمله نیازهای جدی استان است و با توجه به فعالیت حدود ۱۰ شرکت در این حوزه، راهاندازی چنین مجموعهای میتواند ظرفیت قابل توجهی برای توسعه فناوری کشاورزی ایجاد کند.
رئیس پارک علم و فناوری کردستان همچنین از پیشنهاد ایجاد «خانه نوآوری و فناوری» در استان خبر داد و اظهار کرد: تلاش میشود با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، این مجموعه ایجاد شود تا مسیر حمایت، تجاریسازی و توسعه ایدههای فناورانه با قدرت بیشتری دنبال شود.
محمدی در پایان با تأکید بر ضرورت تعیین مأموریتهای مشخص برای توسعه فناوری در استان خاطرنشان کرد: حوزههای مختلف استان از جمله سلامت، کشاورزی، معدن و صنعت باید متناسب با مزیتها و نیازهای خود، مأموریتهای فناورانه مشخصی داشته باشند تا ظرفیت شرکتهای دانشبنیان مستقیماً در خدمت حل مسائل و توسعه اقتصادی کردستان قرار گیرد.
انتهای پیام
