شیما باقری در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه در هنگام تصادف، بیشترین مسئولیت متوجه راننده عامل حادثه است، اظهار کرد: مهمترین تکلیف راننده عامل حادثه، بهویژه در تصادفات منجر به مصدومیت، توقف، بررسی وضعیت مصدوم، فراهم کردن کمکهای اولیه در حد توان، درخواست کمک از اورژانس و پلیس و در صورت امکان، انتقال مصدوم به مرکز درمانی (مشروط بر اینکه موجب تشدید صدمات نشود)، است. بنابراین ترک نکردن صحنه تصادف با هدف فرار از مسئولیت، بهخصوص در تصادفات منتهی به صدمه بدنی، مهمترین وظیفه راننده عامل حادثه است.
وی با اشاره به ماده ۷۱۹ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، افزود: براساس این ماده قانونی هرگاه مصدوم احتیاج به کمک فوری داشته و راننده با وجود امکان رساندن مصدوم به مراکز درمانی و یا استمداد از مامورین انتظامی از این کار خودداری کند و یا به منظور فرار از تعقیب، محل حادثه را ترک و مصدوم را رها کند، مسئولیت کیفری خواهد داشت و قانونگذار برای چنین شخصی مجازات در نظر گرفته است و تاکید میکند دادگاه نمیتواند در مورد وی در مجازات تخفیف دهد.
شاهدان تصادف چه تکلیفی دارند؟
این وکیل پایه یک دادگستری با بیان اینکه تکلیف شاهد یا فرد حاضر در صحنه به گستردگی تکلیف راننده نیست، گفت: با این حال، کمکرسانی و اطلاعرسانی به پلیس و نیروهای امدادی و همچنین جلوگیری از ازدحام و ایجاد خطر ثانویه، برای حفظ جان فرد آسیبدیده اهمیت زیادی دارد.
باقری درباره مسئولیت شهروندانی که برای کمک به مصدوم وارد عمل میشوند، بیان کرد: در حقوق ایران، اصل بر این است که شهروندی که با هدف نجات جان مصدوم اقدام به کمک میکند، مسئولیتی متوجه او نمیشود. اما باید میان اقدام متعارف و اقدام پرخطر یا خارج از حدود متعارف تفاوت قائل شد.
وی ادامه داد: تماس با اورژانس، دور کردن مصدوم از محل خطر و انتقال او به مراکز درمانی در شرایط لازم، از جمله اقدامات متعارف محسوب میشود. بنابراین صرف اقدام برای کمک، موجب مسئولیت مدنی یا کیفری نخواهد شد. با این حال، اگر فرد با بیمبالاتی اقدام کند و برای مثال مصدومی را که احتمال آسیب ستون فقرات دارد به شکل نامناسب جابهجا کرده و در نتیجه صدمه جدیدی ایجاد شود، ممکن است مسئولیت ایجاد شود.
خودداری از کمک به مصدوم میتواند مسئولیت کیفری داشته باشد
این وکیل پایه یک دادگستری درباره مسئولیت شاهدانی که از کمک به مصدوم خودداری میکنند، خاطرنشان کرد: مبنای اصلی در این زمینه قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومین و رفع مخاطرات جانی مصوب ۱۳۵۴ است. مطابق این قانون، اگر فردی شخص یا اشخاصی را در معرض خطر جانی ببیند و بتواند با اقدام فوری خود، کمک خواستن از دیگران یا اعلام فوری موضوع به مراجع و مقامات صلاحیتدار، از وقوع خطر یا تشدید نتیجه آن جلوگیری کند و در عین حال خطری متوجه خود او یا دیگران نباشد، اما از کمک کردن خودداری کند، مسئولیت کیفری خواهد داشت.
باقری با ارائه توصیههایی به شهروندان گفت: نخستین اولویت، حفظ ایمنی خود و فرد آسیبدیده است و پس از آن باید تا حد امکان صحنه حادثه حفظ و بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ و پلیس ۱۱۰ تماس گرفته شود و محل دقیق حادثه و وضعیت مصدوم اطلاع داده شود.
وی افزود: در صورت فراهم بودن شرایط، شهروندان میتوانند از صحنه، خودروها، پلاکها، خط ترمز و آثار تصادف عکس و فیلم تهیه کنند و مشخصات شاهدان را نیز ثبت کنند. همچنین اگر دوربینهای مداربسته محل حادثه را پوشش میدهند، باید برای حفظ تصاویر آنها اقدام کرد؛ زیرا ممکن است تصاویر پس از گذشت زمان از بین بروند یا پاک شوند.
این وکیل پایه یک دادگستری با بیان اینکه ترک صحنه همیشه به معنای فرار از صحنه تصادف نیست، یادآور شد: ممکن است فرد برای کمکخواهی یا انتقال مصدوم به بیمارستان مجبور به ترک محل شده باشد. در چنین شرایطی، باید علت ترک صحنه مستند و موضوع به پلیس اطلاع داده شود.
باقری با اشاره به تفاوت میان شاهد و مقصر حادثه تصریح کرد: صرف حضور یا مشاهده حادثه به معنای مسئول بودن فرد نیست، اما اگر شاهد، مصدوم در معرض خطر جانی را در شرایطی که امکان کمک یا اطلاعرسانی دارد، رها کند، ممکن است تحت شرایطی مسئولیت کیفری متوجه او شود.
این وکیل پایه یک دادگستری خاطرنشان کرد: گزارش پلیس و کروکی نیز لزوماً غیرقابل اعتراض نیست و در صورت وجود اختلاف، امکان درخواست کارشناسی مجدد و ارجاع پرونده به هیأت کارشناسی از طریق دادگاه وجود دارد. شهروندان نباید خود را به جای راننده فراری معرفی کنند و برای حمایت از فردی، اظهارات خلاف واقع ارائه دهند؛ چراکه چنین اقدامی میتواند پیامدهای حقوقی و کیفری به دنبال داشته باشد.
انتهای پیام