به گزارش ایسنا، محدودیت شدیدتر دسترسی به تصاویر ماهوارهای بر فراز غرب آسیا نگرانیهایی را ایجاد کرده است که تحولات درگیریها از دید خارج میشوند و روزنامهنگاران را به سمت تامینکنندگان چینی و اروپایی این تصاویر سوق میدهد.
وبگاه خبری میدل ایست آی در گزارشی در این باره نوشت: در میانه جنگ علیه ایران رقابت بیسروصدایی بر سر دستیابی به تصاویر ماهوارهای منطقه شکل گرفت. یک هفته پس از حملات اولیه آمریکا و اسرائیل، شرکت آمریکایی پلنت لبز به عنوان یک از پیشگامان تامین تصاویر ماهوارهای اعلام کرد که تصاویر مربوط به خلیج فارس را با چهار روز تاخیر منتشر خواهد کرد.
طی چند روز، این تاخیر به ۱۴ روز افزایش یافت و به بیشتر مناطق غرب آسیا تعمیم داده شد. این شرکت تا اوایل آوریل و پس از درخواست دولت آمریکا محدودیت تصاویر با کیفیت بالا از این منطقه را به حالت نامحدود درآورد. طبق گزارشهای رسانهای، حملات ایران آسیبهای شدیدی به پایگاهها و منافع ایالات متحده در سراسر منطقه وارد آورده بود.
در حال حاضر، جدیدترین تصاویر در دسترس تجاری از خلیج فارس مربوط به ۹ مارس است. پلنت لبز اعلام کرد که این تصمیم در مشورت با دولت و کارشناسان خارجی اتخاذ شده است. اما بسیاری از روزنامهنگاران و تحلیلگران حوزه اطلاعات منبعباز نگران هستند که این روند کمکم شبیه سانسور شود.
بیل گریر، یکی از بنیانگذاران کامن اسپیس یک موسسه غیرانتفاعی در حوزه ماهواره به مدل ایست آی گفت: «بیش از پیش روشن شده است که دسترسی به تصاویر ماهوارهای به تدریج از دید عموم ناپدید میشود.»
دلیل اعلامشده این است که اگر این تصاویر به دست گروههایی بیفتد، ممکن است برای هدفگیری نیروهای آمریکایی یا زیرساختهای متحدان در خلیج فارس مورد استفاده قرار بگیرد. اگرچه کارشناسان این صنعت به مدل ایست آی گفتند که هرچند تاخیر دو هفتهای این خطر فرضی را برطرف میکند اما توجیه مشابهی برای تعلیق نامحدود نمیبینند.
پلنت لبز در اول ژوئیه برخی محدودیتها را، به ویژه بر فراز ایران، لغو کرد اما بیشتر تعلیق تصاویر بر فراز خلیج فارس همچنان پابرجاست.
کاهش شفافیت برای فرار از پاسخگویی
این رسانه در ادامه نوشت: روزنامهنگاران و تحلیلگران درباره منطق پشت این محدودیتها نیز تردید دارند، چراکه بسیاری از قدرتهای خارجی که ایالات متحده آنها را متخاصم میداند، در حال حاضر شبکههای ماهوارهای اختصاصی خود را اداره میکنند.
تام براون، خبرنگار تحقیقی حوزه اطلاعات منبعباز به مدل ایست آی گفت که «به شدت نسبت به این ادعا که ایالات متحده یا اسرائیل با سانسور تامینکنندگان ماهوارهای، هر دشمنی را بازمیدارند، بدبین است». برای نمونه، طبق اسناد افشاشده ادعا میشود که تهران برای اطلاعات نظامی به تصاویر ماهوارهای چین متکی است. ایران همچنین ماهوارههای سنجش از دور اختصاصی خود را دارد که با موشکهای سایوز روسی به فضا پرتاب شدهاند.
یک تحقیق در نشریه کلمبیا ژورنالیسم ریویو نشان داد که «هیچ مدرکی مبنی بر اینکه نیروهای ایرانی در واقع از تصاویر هیچ تامینکننده ماهوارهای آمریکایی استفاده کرده باشند وجود ندارد» و این که اساسا چرا ایران باید به چنین کاری نیاز داشته باشد «نامشخص» است، چراکه «تهران منابع دادههای ماهوارهای خود را دارد.»
به گفته براون، «محدودیتهای اعمالشده بر ماهوارههای آمریکایی بیش از هر چیز به جلوگیری از شرمندگی یا پاسخگویی مربوط است تا هر چیز دیگر.»
جِیک گادین، پژوهشگر ارشد گروه تحقیقی منبعباز بلینگکت نیز موافق بود و به مدل ایست آی گفت که محدودیتها «صرفا گزارشدهی به رسانهها و سازمانهای غیردولتی برای ارزیابی و تایید خسارتها را دشوارتر میکنند». او همچنین بیان کرد که این موضوع برای «فضای اطلاعاتی به طور کلی» مشکل ایجاد میکند و «زمینه مساعدی برای گسترش اطلاعات نادرست» فراهم میآورد.
گریر گفت که پیامد این وضعیت «کاهش شفافیت در مورد رویدادهایی است که به معنای واقعی در مقیاس جهانی بر مردم تأثیر میگذارند». او افزود: «با محدود شدن تصاویر ماهوارهای، این تصاویر سیاسیتر نیز میشود.»
به گفته او، تغییر گزینشی در انتشار تصاویر «از طریق ابزارهای مالی و نظارتی در حال شتاب گرفتن است». نظارتی، به این دلیل که دولت آمریکا میتواند به طور مستقیم تاوینکنندگان تصاویر ماهوارهای را محدود کند و مالی، به این دلیل که دولت آمریکا بزرگترین مشتری آنها نیز هست و به شرکتهایی مانند پلنت لبز انگیزه تجاری میدهد که حتی بدون فشار رسمی نیز تبعیت کنند.
گریر افزود: «بسیاری از این شرکتها سهامی عام هستند و این فشار را بر آنها وارد میکند که به هر قیمتی رشد کنند.»
روی آوردن روزنامهنگاران به تامینکنندگان پرهزینهتر چینی و اروپایی
میدل ایست آی در بخش دیگری از این گزارش نوشت: تصاویر ماهوارهای ابزاری حیاتی برای روزنامهنگاران و تحلیلگران جهت شفافسازی روایتهای رسمی و مستندسازی جنایات جنگی هستند، از جمله تایید بمباران مرگبار و جنایتکارانه مدرسه شجره طیبه در میناب توسط آمریکا که ابتدا آسیبها به آن را انکار میکرد اما نیویورک تایمز نقش موشک تاماهاوک آمریکایی در این حمله را آشکار کرد. این اطلاعات همچنین در نشان دادن مقیاس تخریب غزه با تخریب بیش از سهپنجم ساختمانها و شناسایی محل کشتهشدن نیروهای آمریکایی در کویت یا تایید مسئولیت رژیم صهیونیستی در قتل یک خبرنگار رویترز کاربردی مهم داشته است. کارشناسان هشدار میدهند که بدون دسترسی آزاد به این تصاویر، جمعآوری شواهد برای مقابله با روایتهای رسمی دشوارتر شده و مناطق جنگی در معرض ابهام اطلاعاتی قرار میگیرند.
روزنامهنگاران و تحلیلگران برای دور زدن محدودیتهای آمریکایی به تامینکنندگان چینی و اروپایی روی آوردهاند. تصاویر ماهوارهای چین اگرچه در دسترس است، اما گرانتر از نمونههای آمریکایی تمامشده است. ماهواره سنتینل-۱ آژانس فضایی اروپا به ابزاری کلیدی برای نقشهبرداری از خسارتهای جنگی تبدیل شده اما حتی این سرویس نیز از فشار آمریکا در امان نمانده و از ۱۳ ژوئیه، انتشار تصاویر برخی مناطق غرب آسیا را با ۲۴ ساعت تاخیر انجام میدهد. سنتینل-۲ نیز گزینه مفیدی است اما قدرت تفکیک پایینتر آن، شناسایی دقیق ساختمانهای تخریبشده را دشوار میکند. در نتیجه، روزنامهنگاران به محتوای تولیدشده توسط کاربران در شبکههای اجتماعی نیز متکی شدهاند.
موقعیت استثنایی رژیم صهیونیستی در تصاویر ماهوارهای شرکتهای آمریکایی
این گزارش درباره موقعیت استثنایی رژیم صهیونیستی در انتشار تصاویر ماهوارهای مربوط به آن در شرکتهای آمریکایی مطرح کرد: قوانین ایالات متحده از سال ۱۹۹۷ تامینکنندگان آمریکایی تصاویر ماهوارهای را ملزم کرده است که وضوح تصاویر مربوط به اراضی اشغالی را پایینتر از یک آستانه مشخص نگه دارند و این تنها رژیم صهیونیستی است که این نوع حمایت قانونی را دریافت میکند.
این تفاوت حتی در ابزارهای عمومی مانند گوگل ارث نیز قابل مشاهده است؛ جایی که تصاویر اسرائیل عمدا محو شدهاند. مقایسه تقاطعها در تلآویو و شهرهای خارجی این موضوع را آشکار میسازد. در تلآویو، خودروها محو و خطوط عابر پیاده غیرقابل تشخیص هستند، در حالی که برای مثال در آنکارا، هر دو واضح و روشن دیده میشوند.
این موضوع دهههاست که روزنامهنگاران و فعالان حقوق بشر را نگران کرده است، چراکه نهتنها پایش نسلکشی رژیم صهیونیستی در غزه را دشوار کرده، بلکه شهرکسازیهای غیرقانونی آن در کرانه باختری را نیز با پیچیدگی مواجه کرده است؛ جایی که تصاویر ماهوارهای به راحتی ساخت و ساز ساختمانهای جدید را نشان میدهد.
انتهای پیام
