خلأیی که قرار است با اجرای طرح ردیابی محصولات خام کشاورزی برطرف شود؛ طرحی که از امسال در کشور وارد مرحله اجرایی میشود و همدان نیز به عنوان یکی از استانهای پیشرو در این حوزه، اجرای آن را دنبال میکند. ردیابی محصولات کشاورزی در واقع ایجاد یک زنجیره شفاف از تولید تا عرضه است؛ به این معنا که اطلاعات مربوط به واحد تولیدی، محل تولید، نوع محصول و فرآیند تولید آن ثبت میشود و محصول در ادامه مسیر نیز قابلیت شناسایی خواهد داشت. چنین فرآیندی میتواند علاوه بر افزایش شفافیت، به ارتقای سلامت محصولات، کاهش تخلفات و تقویت اعتماد مصرفکنندگان منجر شود.
استان همدان سالانه حدود ۴.۶ میلیون تن محصولات کشاورزی تولید میکند و بخش قابل توجهی از اقتصاد و اشتغال استان با کشاورزی گره خورده است. در چنین شرایطی، شفاف شدن زنجیره تولید و عرضه محصولات کشاورزی میتواند نه تنها برای مصرفکننده بلکه برای تولیدکنندگان و حتی بازارهای داخلی و صادراتی استان نیز اهمیت ویژهای داشته باشد.
همدان؛ دارای زیرساخت اطلاعاتی برای ردیابی محصولات
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به جایگاه استان در تولید محصولات کشاورزی، همدان را از استانهای پیشرو کشور در حوزه ردیابی محصولات کشاورزی دانست و گفت: رویکرد جدید در بخش کشاورزی، حرکت به سمت شفافیت و قابلیت ردیابی محصولات از مرحله تولید است تا اطلاعات مربوط به فرآیند تولید، عرضه و سلامت محصول با دقت بیشتری در دسترس قرار گیرد.
حمزه خانجانیافشار با اشاره به افزایش ضریب نفوذ دانش در مزارع استان، اظهار کرد: در بحث اطلاعات مکانی و توصیفی اراضی کشاورزی، زمینی در استان نداریم که مالک آن در سامانه مشخص نشده باشد.
وی با بیان اینکه ۸۵ درصد اراضی کشاورزی استان دارای اطلاعات مکانی و توصیفی هستند، افزود: با اطلاعات موجود در سامانه مشخص است هر زمین متعلق به کدام کشاورز است، چه محصولی در آن تولید میشود و محل تولید کجاست.
خانجانی افشار خاطر نشان کرد: وجود چنین اطلاعاتی این امکان را فراهم کرده که توزیع نهادههای کشاورزی نیز بر مبنای اطلاعات دقیقتر انجام شود و در نتیجه هدررفت نهادهها به حداقل برسد.
خانجانیافشار با اشاره به اجرای بند «خ» ماده ۷۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت، گفت: شناسنامهدار کردن محصولات زراعی در دستور کار قرار دارد و استان همدان نیز با درایت استاندار و معاون اقتصادی وی، این موضوع را دنبال میکند.
وی ردیابی محصول را فرآیندی دانست که مشخص میکند محصول از کجا تولید شده، به کجا میرود و مربوط به کدام مزرعه است و افزود: این اقدامات علممحور و دانشبنیان بوده و با افزایش ضریب نفوذ فناوری در بخش کشاورزی انجام میشود.
از سیبزمینی و سیر تا پسته و زعفران شناسنامه دار میشوند
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان نیز با تشریح جزئیات اجرای این طرح در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: در بند «خ» ماده ۷۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور مقرر شده برای واحدهای تولیدی، در گام نخست شناسنامه واحد و در گام دوم پروانه واحد تولیدی صادر شود.
حجتالله شهبازی افزود: برای محصول تولیدشده در این واحدها نیز شناسه محصول صادر میشود تا مشخص باشد محصولی که برای عرضه وارد بازار شده، مربوط به کدام واحد تولیدی است و با چه جزئیاتی تولید شده است.
وی با بیان اینکه در این طرح تفاوتی میان محصول صادراتی و محصول عرضهشده در بازار داخلی وجود ندارد، تصریح کرد: برای سالهای زراعی ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ در مرحله نخست، برخی محصولات زراعی و باغی مشمول این طرح خواهند شد.
شهبازی خاطر نشان کرد: در حوزه محصولات زراعی سیبزمینی و سیر و در حوزه محصولات باغی در سطح کشور پسته، قارچ دکمهای، زعفران و گوجهفرنگی گلخانهای از جمله محصولاتی هستند که برای اجرای طرح پیشبینی شدهاند.
وی تأکید کرد: هدف نهایی این است که تا پایان برنامه هفتم پیشرفت، این فرآیند برای تمام محصولات کشاورزی اجرایی شود.
شهبازی خاطر نشان کرد: اجرای ردیابی محصولات کشاورزی تنها بر عهده بخش کشاورزی نیست بلکه این برنامه فرآیند و ماهیتی بیندستگاهی دارد.
وی گفت: سازمان جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان استاندارد در اجرای این برنامه همکاری خواهند داشت.
شهبازی همچنین از تبیین برنامه ردیابی محصولات کشاورزی برای مراکز جهاد کشاورزی شهرستانها همزمان با آغاز سال زراعی جدید خبر داد و افزود: مسئولیت اجرایی این طرح به اتاق اصناف کشاورزی واگذار شده و این اتاق با همکاری سازمان نظام مهندسی کشاورزی و جهاد کشاورزی اجرای آن را دنبال خواهد کرد.
وی خاطر نشان کرد: برای اجرای این طرح نیز سامانه «یکتا» یا سامانه یکپارچه کشاورزی و تجارت ایران پیشبینی شده است؛ سامانهای که در مرحله نخست محصولات خام گیاهی را پوشش میدهد و محصولات فرآوریشده مسیر جداگانهای خواهند داشت.
محصولات خام کشاورزی QR Code میخورند
شهبازی با بیان اینکه اجرای این برنامه از امسال آغاز میشود، اظهار کرد: این برنامه در قانون الزام شده است.
وی ادامه داد: همانطور که امروز بسیاری از محصولات عرضهشده در بازار دارای شناسه و QR Code هستند و مصرفکننده میتواند اطلاعاتی مانند زمان تولید، تاریخ انقضا و مبدأ تولید را مشاهده کند، تاکنون چنین فرآیندی برای محصولات خام کشاورزی وجود نداشته است اما قرار است این روند از امسال برای محصولات خام کشاورزی نیز آغاز شود و اتفاق بیفتد.
محصولات فاقد شناسه با محدودیت عرضه مواجه میشوند
وی خاطر نشان کرد: یکی از مهمترین بخشهای این طرح، الزام تولیدکنندگان به طی کردن فرآیند شناسنامهدار شدن و دریافت شناسه محصول است.
شهبازی تأکید کرد: محصولاتی که نتوانند مراحل تعیینشده را طی کنند و شناسه و کد محصول دریافت کنند، از عرضه آنها در مبادی عرضه داخلی و خارجی جلوگیری خواهد شد.این الزام در کنار سیاستهای حمایتی دولت، قرار است تولیدکنندگان را به سمت ثبت اطلاعات واحد تولیدی و محصول و رعایت فرآیندهای تعیینشده سوق دهد.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان همچنین گفت: دولت قرار است در قالب برنامههای کشاورزی، حمایتها و تسهیلاتی را در نظر بگیرد تا تولیدکنندگان به سمت تولید محصولاتی سوق پیدا کنند که بتوانند این مسیر را طی کرده و موفق به دریافت کد و شناسه محصول شوند.
به گزارش ایسنا، اما اهمیت ردیابی محصولات کشاورزی تنها به امکان شناسایی مبدأ محصول محدود نمیشود. تضمین سلامت و کیفیت محصول، افزایش اعتماد مصرفکننده، کنترل مصرف سموم و کودها، شناسایی محصولات دارای مصرف غیرمجاز نهادههای شیمیایی و جلوگیری از توزیع گسترده محصولات آلوده یا مشکلدار از مهمترین اهداف این طرح است.
از سوی دیگر، ردیابی میتواند به کاهش تقلب و تخلف در مراحل تولید، بستهبندی و عرضه کمک کند و اطلاعات دقیقتری را برای مدیریت تولید در اختیار مسئولان قرار دهد.
کاهش ضایعات در زنجیره تولید، حملونقل، نگهداری و توزیع، افزایش ارزش اقتصادی محصولات، حمایت از کشاورزان متعهد و کمک به صادرات نیز از دیگر دستاوردهای مورد انتظار از اجرای این طرح است.
به ویژه در حوزه صادرات، برخورداری محصول از اطلاعات قابل استناد درباره مبدأ تولید و فرآیند تولید میتواند یک مزیت مهم برای حضور در بازارهای هدف باشد؛ چرا که بازارهای امروز بیش از گذشته به سلامت، کیفیت و قابلیت شناسایی محصولات اهمیت میدهند.
با این حال، موفقیت طرح ردیابی محصولات کشاورزی تنها به ایجاد سامانه و صدور شناسه وابسته نیست. بخش مهمتر، پذیرش این فرآیند از سوی تولیدکنندگان و ایجاد زیرساختهای لازم برای ثبت دقیق اطلاعات و آموزش کشاورزان است.
در استانی مانند همدان که کشاورزی آن متکی بر طیف گستردهای از تولیدکنندگان و محصولات است، اجرای موفق این طرح نیازمند همکاری نزدیک دستگاههای متولی، تشکلهای بخش کشاورزی و خود کشاورزان خواهد بود.
از سوی دیگر، وجود اطلاعات مکانی و توصیفی برای ۸۵ درصد اراضی کشاورزی استان میتواند یک نقطه قوت مهم برای همدان باشد؛ چرا که بخش قابل توجهی از اطلاعات پایه مورد نیاز برای حرکت از کشاورزی سنتی به سمت کشاورزی دادهمحور و قابل ردیابی فراهم شده است.
در نهایت، اگر ردیابی محصولات کشاورزی به درستی اجرا شود، مصرفکننده میتواند با اطمینان بیشتری محصول خریداری کند، کشاورز متعهد امکان اثبات کیفیت محصول خود را داشته باشد و دستگاههای اجرایی نیز به اطلاعات دقیقتری برای نظارت و برنامهریزی دسترسی پیدا کنند.
به این ترتیب، «شناسنامهدار شدن محصول» را میتوان فراتر از یک الزام قانونی دانست؛ گامی برای شفاف شدن مسیر محصول از مزرعه تا سفره و حرکت کشاورزی همدان به سمت تولید دانشمحور، سلامتمحور و قابل اعتماد.
انتهای پیام
