نان، سادهترین و حیاتیترین قوت ایرانیان و پرمصرفترین کالای غذایی در سبد معیشت خانوارهای ایرانی است؛ بر همین اساس کوچکترین اتفاق در این حوزه چه در زمینه کیفیت یا کمیت و چه موضوع قیمت نان، میتواند موضوعاتی چون سلامت، معیشت و بازار را تحتالشعاع قرار داده و در نهایت به بروز چالشهای اجتماعی در جامعه منجر شود.
اینبار در تنکابن، نارضایتی در ابتدای زنجیره تولید نان بروز کرد و تشدید و تکثر اعتراضات سبب شد تا عدهای از نانوایان دست به برگزاری تجمع در مقابل فرمانداری شهرستان بزنند. به گفته خبازان تنکابنی مشکلات حوزه آرد و نان شهرستان از زمانی آغاز شد که نان ۲ نرخی شد و سامانه نانینو راهاندازی شد اما پیش از سال جدید مشکلات بهناگهان تشدید شد؛ درست از زمانی که طی یک مناقصه، شرکتی جدید، مسئولیت حملونقل و توزیع آرد در غرب مازندران را برعهده گرفت.
رضا عبدالرحیمی یکی از خبازان تنکابن در گفتوگو با ایسنا ضمن ابراز گلایه از سامانه «نانینو» گفت: با کاهش سهمیه نانوایی عملاً مغازه با روزی ۳ تا ۴ کیسه آرد کار میکند و گاهی تعطیل است. در واقع اجاره مغازه از درآمدم بیشتر شده اما به خاطر داشتن یک فرزند معلول، نمیتوانم به سادگی کسبوکارم را رها کنم.
عبدالرحیمی علت کاهش سهمیه را اختلال بانکی برای ثبت یک تراکنش در ساعت ۲:۳۰ بامداد در کارتخوان سفید نانینو اعلام کرده و میگوید: ثبت زمان اشتباه در سیستم بانکی از سوی شرکت نانینو غیرقابل پذیرش بوده و بر همین اساس سهمیهام را کم کردهاند. سوالم این است که مگر نانوایی نیمهشب نان میپزد که کارت بکشم؟
وی افزود: بسیاری از کسبوکارهایی نظیر طباخی و قهوهخانه نیازمند نان بیشتری هستند که برای آنها کارت کسبوکار از سوی فرمانداری تعریف شده اما این از سوی سامانه اعلام شده که فقط میتوانم یکسوم سهمیه را به دارندگان کارت بدهم. جالب اینکه این موضوع در سامانه تعریف نشده و سیستم «نانینو» این فروش را تخلف محسوب میکند!
این نانوا با بیان اینکه با این محدودیتها نمیتوانیم پاسخگوی مشتریان باشیم، تصریح کرد: هیچکس برای ما شفاف سازی نکرده که هر منطقه چه میزان نان سهمیه دارد و تکلیف کارتهای کسبوکار چیست. اگر مسجدی بیش از اندازه معمول نان بخواهد باید چندین کارت و چندین ساعت زمان اختصاص دهد.
عبدالرحیمی میگوید: در چنین شرایطی بارها درخواست ابطال جواز دادهام، اما متولیان قبول نمیکنند و میگویند شما نانوا هستید و نباید تعطیل کنید. ماهی ۶۰ میلیون تومان حقوق کارگر میدهم، بیمه و هزینههای دیگر را اضافه کنید، قریب به ۷۰ تا ۸۰ میلیون هزینه ماهیانه دارم. با این سهمیه، عملاً ضرر میکنم.
وی با بیان اینکه برخی همکاران آرد را در بازار آزاد میفروشند و نان نمیپزند، گفت: ناچارند به جهت جلوگیری از ضرر و تامین مخارج زندگی، دستگاه را خاموش کرده و نان را در بازار آزاد معامله کنند. قوانین متناقض و نظارتهای غیرکارشناسی، محدودیتهای متعدد، چند نرخی بودن آرد و هزینههای سربار، چارهای باقی نمیگذارد که دست به تخلف بزنند.
عدم تناسب سهمیه آرد منطقه با تعدد مسافران
معصومعلی جعفری یکی از نانوایان شهر نشتارود نیز در گفتوگو باایسنا از کاهش شدید سهمیه آرد شهرستان گلایهمند است و میگوید: سهمیه نانوایی لواشی حدود یکماه است که به موقع توزیع نمیشود؛ از ۱۰۰ کیسه آرد در این ماه تنها ۲۰ کیسه دریافت کردم.
جعفری با گلایه از اینکه کار به دست اهلش و افراد کاردان نیست، گفت: آقایان به حضور میلیونی مسافران در منطقه و ارائه خدمات مطلوب به عنوان دستاورد در گزارش عملکردشان اشاره میکنند اما همین حضور مسافران باعث کمبود آرد در منطقه میشود؛ سوال من این است که چرا سهمیه آرد همین مسافران از شهر مبدأ به شهرهای مقصد منتقل نمیشود؟ حضور همین مسافران در منطقه سبب کاهش خدماتدهی نانوایان به بومیان میشود. چرا کسی این موارد را در سامانه «نانینو» نگنجانده است؟
وی افزود: نانوایی ما در مسیر اصلی خط کناره و محل تردد مسافران واقع شده و اگر هر مسافر فقط ۳۰ نان خریداری کند، دیگر نانی برای اهالی محل باقی نمیماند. حداقل روزی ۱۰ مسافر به طور گذری از ما نان تهیه میکنند در حالیکه سهمیه آرد آنان به شهرهای خودشان واریز شده و ما با همان سهمیه معمول خودمان باید جوابگوی مسافران نیز باشیم.
جعفری نیز با بیان اینکه مشکلات از دو نرخی شدن نان شروع شد و با راهاندازی سامانه نانینو تشدید شده است، تصریح کرد: طی چندماه اخیر مشکلات به دلیل تغییر شرکت توزیعکننده مضاعف شده و هماکنون در بنبست قرار گرفتهایم. با این گرانیها دیگر خرج با دخل همخوانی ندارد و اگر دستگاه نانوایی نیاز به تعمیر پیدا کند باید از خرج زندگی بزنیم تا مشکل حل شود.
جریمه نانوایان با کاهش سهمیه آرد
یک نانوای دیگر با ابراز نگرانی از وضعیت تأمین آرد و هزینههای اضافی، از بیتوجهی مسئولان به مشکلات معیشتی خود گلایه کرد. او میگوید علیرغم پرداخت مبالغ هنگفت، مجبور است برای دریافت آرد، هزینههای حمل ونقل را دوباره تقبل کند.
این نانوا در تشریح مشکلات خود گفت: برای هر کیسه آرد ۳۷۵۰۰ تومان به شرکت پرداخت میکنم، اما آرد به دستم نمیرسد. مجبور میشوم دوباره وانت کرایه کنم و خودم آرد را از انبار بیاورم؛ در حالی که قبلاً هزینه آن را دادهام. این یعنی دوباره ضرر میکنم. یک نانوا در روستای ما مجبور شده ۳.۵ میلیون تومان کرایه وانت بپردازد تا فقط ۱۰ کیسه آرد جابهجا کند.
وی افزود: دهها بار گلایه کردیم اما کسی توجه نمیکند. وقتی حرف میزنیم، متهم به اغتشاش و شلوغکاری میشویم. حتی برای تعطیلی مغازه، با ما برخورد میکنند و ما را به تعزیرات میفرستند. در دوره فرماندار پیشین بهدلیل اعتراضم، معاون سیاسی فرمانداری، با رفتار خود سهمیه آرد مرا از ۸-۹ کیسه در روز به ۶ کیسه کاهش داد. جرأت نداریم حرف بزنیم، چون سریع با ما چپ میشوند و بلا سرمان میآورند.
مشکلات «نانینو» تمامی ندارد
خانم سلیمانی، نانوای روستای توریستی سلیمآباد تنکابن، از سرگردانی خود در پیچ و خم قوانین سامانه نانینو و جریمههای سنگین میگوید: این واحد نانوایی در دهکده سفال تنکابن، یکی از واحدهای فعال در منطقه پرتردد گردشگری است. اما این روزها، صاحب این نانوایی با معضلی دست و پنجه نرم میکند که ریشه در اجرای ناهماهنگ طرح کشیک نوروزی و قوانین سختگیرانه سامانه «نانینو» دارد.
سلیمانی میگوید: بر اساس مصوبه کارگروه آرد و نان و تأکید اتحادیه، برای تأمین نان مسافران در ایام تعطیلات نوروز امسال، ۶۴ کیسه آرد به عنوان «سهمیه کشیک» در اختیار آنها قرار گرفته است. این میزان آرد باید از ۲۸ اسفند تا ۱۴ فروردین مصرف میشد که به گفته وی، سهم هر روز حدود ۴ کیسه بوده است.
وی افزود: مشکل اما از آنجا آغاز شد که این برنامه و سهمیه اضافی در سامانه «نانینو» ثبت نشده بود. سیستم، این پخت را به عنوان مصرف خارج از برنامه و «اضافهپخت» ثبت کرد و جریمهای برای اسفند ماه اعمال کرد. از سوی دیگر، سامانه برای فروردین مدعی شد که نانوایی ۲۴ کیسه «کمپخت» داشته و جریمه دوم نیز برای این ماه صادر شد. در نهایت، سهمیه ماهانه این نانوایی که پیشتر ۲۰۸ کیسه بود، برای فروردین ماه به نصف کاهش یافت و به ۱۱۸ کیسه رسید.
سلیمانی تصریح کرد: از آن زمان تاکنون، نانوایی او با کمک آرد ترمیمی اتحادیه سرپا نگه داشته شده است، اما این کمکها تنها ۳۰ تا ۴۰ کیسه در ماه است و پاسخگوی کاهش ۱۰۰ کیسهای سهمیه اصلی نیست.
به گفته وی، این بحران در حالی تشدید میشود که روستای سلیمآباد به عنوان یکی از مناطق توریستی و به دلیل وجود دهکده سفال، در روزهای پایانی هفته با ازدحام جمعیت مسافران مواجه است. این نانوایی در روزهای شلوغ نان بیشتری میپزد و در روزهای میانی هفته، تولیدش کاهش مییابد، اما قوانین سختگیرانه «نانینو» اجازه انعطاف بر اساس نیاز واقعی منطقه را به او نمیدهد.
این نانوا میگوید: هر ماه به اتحادیه مراجعه میکنیم و آنها با آرد ترمیمی ما را حمایت میکنند، اما این حمایت همیشگی نیست و انبارمان خالی است. من و پدرم مجبوریم با هزینه شخصی و با خودروی خودمان کیسههای آرد را حمل کنیم.
تفاوت پخت نانها با یکدیگر، مشکل دیگر سامانه
محمد نیکار، خباز نشتارودی واقع در خیابان ۱۷ شهریور با انتقاد از بیتجربگی برخی بازرسان و نیروهای نظارتی، گفت: متأسفانه بعضی از افراد بدون تجربه کافی در محیط نانوایی، تصمیمگیری میکنند.
نیکار با بیان اینکه آردهای شرکتهای مختلف از نظر میزان آببری با یکدیگر متفاوتند گفت: مثلا هر کیسه آرد «ساحل قو» با آرد «نکا» یا آردهای دیگر به لحاظ پخت متفاوتند؛ ضمن اینکه برخی نانوایان آرد را شلتر و برخی سفتتر (آب کمتر یا بیشتر) آماده میکنند و استاندارد یکسانی وجود ندارد. بر این اساس ممکن است که یک نانوا از یک کیسه آرد مثلا ۵۲۵ عدد نان تولید کند اما نانوای دیگری ۶۲۵ نان؛ اما این تفاوتها در سامانه نانینو تعریف نشده و آنجا میزان پخت روزانه عددی یکسان درنظرگرفته شده است.
وی افزود: تولید نان باید در سامانه با کشیدن کارت بانکی مشخص شود؛ حال برای این مقدار اضافه اگر کارت کشیده شود، سامانه اخطار میدهد که این مقدار نان اضافه را چگونه تولید کردی و آرد از کجا آوردی؟ اگر هم کارتخوان دیگری کشیده شود که تخلف محسوب میشود. از طرف دیگر برای مقدار تولید کمتر از حدجاز نان هم دردسر جور دیگری است.
این نانوا میگوید: برخی از مشتریانش از کارمندان شرکتهای واقع در شهرک صنعتی هستند و برای کارگران باید مقدار بیشتری نان تهیه کنند و با توجه به محدودیتهای سامانه دچار مشکلات مختلفی هستند.
نظر رئیس اتحادیه خبازان تنکابن
اردشیر منصورکیا، یکی از نانواهای باسابقه تنکابن و رئیس اتحادیه خبازان شهرستان، در این تجمع با اشاره به کاهش چشمگیر سهمیه آرد در ماههای اخیر، گفت: متأسفانه در مرداد و تیر، هزاران کیسه آرد بین نانوایان توزیع نشد و این موضوع سبب تعطیلی اجباری بسیاری از واحدهای نانوایی گردید.
وی خاطرنشان کرد که نانواها به دلیل کمبود آرد، روزها ناچار به تعطیلی شدهاند در حالی که طبق قانون، حتی یک ساعت تعطیلی خودسرانه جریمه دارد.
این فعال صنفی افزود: ما از آقای استاندار، مدیرکل غله و مسئولان تعزیرات استان میخواهیم که تکلیف شرکت پیمانکار توزیع آرد را روشن کنند. شرکتی که فاقد ناوگان حملونقل کافی است، چگونه میتواند آرد ۱۱ شهرستان را تأمین کند؟ نتیجه این ناکارآمدی، کمبود آرد در شهرستان پرجمعیت و مسافرپذیر تنکابن است.
منصورکیا، به نامه اخیر مدیرکل غله استان به راهداری اشاره کرد و خواستار جبران خسارت نانوایانی شد که در مرداد و شهریور به دلیل نیامدن آرد، متحمل ضرر و زیان شدهاند و تأکید کرد: سهمیه این نانواها کاهش نیابد چراکه بازگشت هر ۳۰ کیسه آرد کاستهشده، تا سه سال زمان خواهد برد.
وی سامانه «نانینو» را فاقد هرگونه منطق اجرایی دانست و افزود: این سامانه نه تنها کمکی به نانواها نکرده، بلکه با ایجاد محدودیتهای بیمورد، بر دغدغههای آنان افزوده است. انتظار داریم مسئولان استانی نیز مداخله جدیتری داشته باشند و با نظارت بر عملکرد شرکتهای توزیع، مانع از تکرار این بحران در ایام پرتردد سال شوند.
رئیس اتحادیه خبازان در پایان با اشاره به ضرورت رعایت عدالت در توزیع آرد بین شهرستانها، تأکید کرد: در ایام مسافرت، باید سهمیه آرد بر اساس جمعیت شناور و مسافران ورودی افزایش یابد تا مردم و میهمانان با کمبود نان مواجه نشوند.
فرماندار تنکابن: شرکت متخلف حمل آرد یا باید اصلاح شود یا کنار برود
ایسنا برای پیگیری موضوع نانوایان در نشستی با فرماندار تنکابن موضوع را از عالیترین مقام دولت در شهرستان پیگیر شد. فرماندار تنکابن با تایید مشکلات ایجادشده در توزیع آرد نانواییهای این شهرستان، از اقدامات قضایی و اداری علیه شرکت متخلف حمل و نقل خبر داد و تأکید کرد که این شرکت یا باید به تعهدات خود عمل کند یا از چرخه فعالیت خارج شود.
مرتضی شکوهی با بیان اینکه پیش از این، شرکت خلیجفارس مسئولیت حمل آرد را بر عهده داشت، اما پس از برگزاری مناقصه، این کار به شرکت «امیر رهنورد» محول شد، گفت: متأسفانه این شرکت از همان ابتدا در انجام تعهدات خود کوتاهی کرده و روند تأمین آرد شهرستان را با اختلال مواجه ساخته است.
وی افزود: هفته گذشته مدیرعامل این شرکت به دفتر مرکزی مشهد دعوت و متعهد شد که نسبت به جبران عقبماندگیها، از جمله تأمین ۴۳۰۰ کیسه آرد معوق، اقدام کند. اما با وجود قولهایی که دیروز نیز برای تخلیه ۳۰۰۰ کیسه آرد داده شد، تنها ۱۳۲۰ کیسه تخلیه شده است و این شرکت همچنان به تعهدات خود عمل نکرده است.
فرماندار تنکابن با انتقاد از عملکرد این پیمانکار، تصریح کرد: ما با حسننیت چندین بار جلسه گذاشتهایم، اما نتیجهای حاصل نشده است. به همین دلیل، طی نامههایی به استانداری، اداره غله و اداره حمل و نقل جادهای، مراتب نارضایتی و بحران ایجادشده را اطلاع دادهایم. همچنین امروز با ارسال نامهای دیگر، خواستار مکاتبه با وزارت اقتصاد و دارایی شدهایم تا سهمیه آرد شهرستان به دلیل قصور این شرکت کاهش نیابد و حق نانوایان ضایع نشود.
شکوهی با اشاره به اقدامات موازی در این زمینه، خاطرنشان کرد: پیگیری برای تأمین هرچه سریعتر آرد، رایزنی با استانداری و نیز برخورد قضایی با شرکت متخلف، سه محور اصلی اقدامات فرمانداری است. در این راستا، با دادستان شهرستان نیز هماهنگیهای لازم انجام شده و امروز پرونده این شرکت برای اقدام قضایی به مراجع مربوطه ارسال خواهد شد. معاون اقتصادی استانداری نیز در جریان موضوع قرار گرفته و پیگیریهای استانی در حال انجام است.
وی در پاسخ به گلایههای برخی نانوایان درباره کیفیت نان، تأکید کرد: نمیخواهیم همه مسائل را به گردن شرکت حمل و نقل بیندازیم. ما نیز از کاستیها در برخی نانواییها، از جمله کاهش وزن چانهها، مطلع هستیم و آن را پیگیری میکنیم، اما مشکل اصلی در این مقطع، تأخیر در تأمین آرد توسط پیمانکار است که باید هرچه سریعتر حل شود.
فرماندار تنکابن با اشاره به بحث جمعیت شناور و نانواییهای پرتردد، گفت: برای کمک به نانواییهای واقع در مسیرهای اصلی و پررفتوآمد، از ظرفیت آرد ترمیمی استفاده خواهیم کرد و این موضوع را به خود نانوایان واگذار میکنیم تا با کمترین دخالت، تصمیمگیری کنند.
شکوهی در پایان با تأکید بر اینکه «با هیچکس تعارف نداریم»، اظهار کرد: شرکت مزبور یا باید ضمانت اجرایی محکم برای انجام به موقع تعهدات خود ارائه دهد و کار را به درستی پیش ببرد، یا اینکه کنار گذاشته شود و شرکت دیگری جایگزین گردد. این وضعیت قابل تحمل نیست و من امروز و فردا این موضوع را به نتیجه نهایی خواهم رساند. مردم و نانوایان شهرستان نباید بابت ناتوانی یک پیمانکار متحمل فشار شوند.
به گزارش ایسنا، بسیاری از کارشناسان معتقدند آغاز مشکلات حوزه آرد و نان را باید از زمان ۲ نرخی شدن نان دانست، بعدها هرچند نان تک نرخی شد و دولتها هربار با ارائه طرحهای مختلف به دنبال حل مشکلات این حوزه بودند اما چالشها نه تنها کمتر نشد بلکه با اجرای طرحهایی نظیر یارانه هوشمند آرد و نان و راهاندازی سامانه «نانینو» مشکلات مضاعف شد. شاهد آن گزارش ۳۰ آذر ۱۴۰۱ مرکز پژوهشهای مجلس است که طی یک گزارش ۲۸ صفحهای، ناموفق بودن این طرح را تایید کرد. اما بررسی آمارها و شواهد حداقلی نشان میدهد که در زنجیره تولید نان، شرایط در هیچ کجای زنجیره از مزرعه تا سفره، مساعد نیست و نیازمند بازنگری جدی است.
انتهای پیام
