امین نیاکان در گفتوگو با ایسنا، در پاسخ به اینکه آیا طرح اجباری پزشکان برای خدمت در مناطق محروم، میتواند به ماندگاری پزشک و دسترسی منجر شود؟، صراحتاً گفت: خیر، به هیچ عنوان.
وی در خصوص اینکه برای ماندگاری یک پزشک در مناطق محروم، دولت باید چه مشوقهایی تعریف کند؟، نخستین نکته را بحث مالی عنوان کرد و گفت: پرداخت مناسب و بهروز به پزشک و متعادل با سایر افرادی که در مناطق محروم کار میکنند، مانند شرکت نفت، کشتیرانی و دیگر مجموعهها، باید مورد توجه قرار گیرد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز دومین نکته را افزایش امکانات شهرها و بیمارستانها دانست و در پاسخ به اینکه با وجود افزایش تعداد پزشکان، چرا هنوز مردم برخی مناطق برای دسترسی به پزشک و خدمات تخصصی با مشکل مواجهند؟ آیا مسئله اصلی واقعاً کمبود پزشک است یا توزیع نامتوازن نیروی انسانی؟، گفت: در برخی رشتههای تخصصی اشکال در کمبود پزشک است که از جمله میتوان به رشتههای اطفال، بیهوشی، رادیولوژی و جراحی اشاره کرد.
وی ادامه داد: در برخی رشتههای تخصصی نیز اشکال در توزیع نامتوازن نیروی انسانی است؛ بهعنوان مثال، سهمیه مناطق محروم باید هفت سال در یک شهرستان حضور داشته باشد و همزمان در همان شهرستان ممکن است دو تا سه نفر دیگر از سهمیه مناطق محروم همان رشته نیز حضور داشته باشند. برخی قوانین مانند الزام به حضور همزمان زوجین در یک شهرستان و از طرف دیگر قوانین مربوط به عدم امکان جابهجایی مناطق محروم موجب میشود در برخی شهرستانها سه تا چهار پزشک از یک تخصص حضور داشته باشند، در حالی که شهرستان همجوار هیچ پزشکی از همان تخصص نداشته باشد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ادامه برای تشریح این وضعیت به نمونههایی از شهرستانهای فارس اشاره کرد و افزود: نیریز سه متخصص اطفال دارد، لامرد سه متخصص ENT دارد که دو نفر از آنها زوج هستند و یک نفر محروم است، آباده سه متخصص رادیولوژی محروم به اضافه یک نفر آزاد دارد، داراب سه متخصص ارتوپدی محروم دارد و لامرد نیز سه متخصص نورولوژی محروم دارد.
تحصیل طولانی پزشکان و انتظار برای برخورداری از یک زندگی معمولی
وی در پاسخ به این سؤال که چرا پزشکان بهویژه متخصصان، تهران و کلانشهرها را برای فعالیت ترجیح میدهند؟ درآمد، امکانات، امکان فعالیت در بخش خصوصی و غیره چه عاملی در این زمینه تعیینکننده است؟، گفت: پزشکان متخصص حداقل ۱۲ سال از زندگی خود را مشغول تحصیل پزشکی هستند و عملاً فرصتی برای زندگی، تفریح، کنار خانواده بودن و استفاده از امکانات شهر و رفاهی ندارند.
نیاکان افزود: پزشکان در پانسیونهای بیمارستان زندگی دانشجویی میگذرانند و عملاً هیچ فرصتی برای یک زندگی معمولی شهری تا زمان شروع طرح ندارند؛ ازدواج، همسرداری، فرزندآوری و سایر مسائل زندگی همه در سایه تحصیل طولانی دوران پزشکی عمومی و تخصصی قرار دارد. بنابراین، پس از فراغت از تحصیل، توقع دارند از ۳۰ سال زندگی گذشته که وقف علم و خدمت به مردم شده است، بهرهبرداری کنند.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفت: این گروه مانند همه افراد تحصیلکرده سایر رشتهها و دانشگاههای دولتی که از تحصیل وابستگان استفاده میکنند، انتظار دارند در زمینه انتخاب محل زندگی، کار، نوع فعالیت در بخش خصوصی یا دولتی آزاد باشند یا حداقل سنوات تحصیلی بهعنوان کارآموزی یا کارورزی که عملاً حین آموزش پزشکی خدمت پزشکی انجام میدهند، جزو سنوات کاری آنان محسوب شود.
نیاکان ادامه داد: مضاف بر این، تفاوت درآمد شغلهایی که نه تحصیلات خاصی دارند، نه هوش و توانایی و استعداد پزشکان را دارند و نه برای رسیدن به پروانه و جایگاه شغلی مربوطه زحمتی کشیدهاند، با پزشک طرحی و ضریب K نظام سلامت که بین ۲۰ میلیون یا ۴۰ میلیون تومان در ماه دریافتی دارد نیز مؤثر است.
وی امکانات رفاهی شهرستانهای غیر از شیراز، پانسیون و محل زندگی مناسب و تفاوتهای فرهنگی را نیز از عوامل بسیار مؤثر در این زمینه دانست.
امکانات بیمارستانی شهرستانها افزایش یافته است
نیاکان در پاسخ به این سؤال که سهم خود نظام سلامت در سوق پزشکان به پایتخت چقدر است؛ با توجه به تمرکز بیمارستانهای مجهز، مراکز آموزشی و امکانات تشخیصی در تهران و مراکز استانها؟، گفت: نظام سلامت در این زمینه امکانات و تجهیزات سهم چندانی ندارد و ابزارهای قانونی مانند لزوم عدم حضور پزشکان ضریب K در مراکز استانها و موارد دیگر وجود دارد.
وی افزود: در این زمینه بیشتر عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت را باید دخیل دانست؛ وجود امکانات مناسبتر در پایتخت و کلانشهرها جهت زندگی خانوادگی و درآمدزایی بیشترین تأثیر را دارد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: بیمارستانهای شهرستانها در سالهای اخیر از نظر تجهیزات پزشکی جهت کار دارای امکانات مناسب هستند، در صورتی که شرایط زندگی خانوادگی مناسب در شهرهای کوچک فراهم شود، رغبت پزشکان برای کار در این مراکز بیشتر خواهد شد.
نیاکان همچنین با تأکید بر نقش نظام سلامت در تربیت متناسب نیروی متخصص پزشکی، گفت: پزشکی یک کار تیمی است. اگر در شهرستان جراح عمومی، جراح زنان، متخصص چشم و سایر متخصصان حضور داشته باشند، اما متخصص بیهوشی در آن شهرستان وجود نداشته باشد، عملاً حضور سایر پزشکان بیفایده است و پزشک علیرغم حضور، عملکرد مناسبی ندارد.
همه فارغالتحصیلان باید بر اساس توانایی و مهارت امکان انتخاب محل کار داشته باشند
وی در پاسخ به این سؤال که چگونه میتوان میان حق پزشک برای انتخاب محل زندگی و فعالیت و حق مردم مناطق محروم برای دسترسی عادلانه به خدمات سلامت تعادل برقرار کرد؟، گفت: یک مهندس نفت با مدرک دکتری یا فوقلیسانس را در نظر میگیریم؛ پس از فارغالتحصیلی اگر در تهران کار پیدا کند همانجا کار میکند، اما اگر در آن شهر کار نباشد مجبور است به شهرهای اطراف و سایر مناطق مراجعه کند و نهایتاً در عسلویه، جم و دیگر مناطق کار میکند.
نیاکان ادامه داد: بنابراین پیشنهاد اول اینکه همه فارغالتحصیلان به یک چشم دیده شوند و همه بر اساس میزان تحصیلات، توانایی، سواد، مهارت و سایر موارد بتوانند در جایجای ایران، با رعایت ضوابط استخدامی و پروانه مطب و موارد مربوطه، کار کنند.
وی گفت: اگر در نظر بگیریم خط فقر ۲۰۰ میلیون تومان است و یک پزشک ضریب K در شهرستان با حقوق و کارانه حدود ۵۰ میلیون تومان میگیرد، متوجه میشویم که فقط برای اینکه نخبههای این سیستم را از خط فقر بالاتر ببریم باید حداقل چهار برابر پرداختی به آنان را داشته باشیم.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز تأکید کرد: مهمتر اینکه پرداخت به پزشکان باید بهروز باشد؛ زیرا وقتی شش ماه تأخیر در پرداخت به پزشکان وجود دارد، عملاً همان ۵۰ میلیون تومان نیز با محاسبه تورم به ارزش ۵ میلیون تومان میرسد و بنابراین باید پرداخت به آنان حدود ۱۰ برابر قبل باشد تا حداقل زیر خط فقر نباشند.
درآمد پزشکان مناطق محروم باید متناسب با میزان محرومیت باشد
وی در پاسخ به این سؤال که «آیا نباید درآمد و تعرفههای پزشکان متناسب با میزان محرومیت منطقه بازتعریف شود؟»، گفت: مسلماً باید درآمد پزشک و تعرفه پزشکان محروم متناسب با محروم بودن منطقه باشد.
نیاکان افزود: به پزشکان محروم که مطب دارند نیز ۱K پرداخت میشود که میبایست اصلاح شود و علیرغم مطبدار بودن همچنان ۲K باقی بمانند.
افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی بهتنهایی کافی نیست
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پاسخ به این سؤال که آیا افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی، واقعاً دسترسی مردم مناطق محروم را بهتر میکند؟، گفت: خیر.
وی همچنین در پاسخ به اینکه اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع تا چه حد میتواند از کاهش تراکم پزشکان و ازدحام بیماران در کلانشهرها جلوگیری کند؟، گفت: به شرط پرداختهای مناسب و بهروز و ایجاد امکانات رفاهی مناسب پزشک که مستلزم بودجههای کلان است، بله.
عدالت در سلامت فقط با تربیت پزشک بیشتر محقق نمیشود
نیاکان در پاسخ به این سؤال که نسخه عدالت در سلامت چیست؛ تربیت پزشک بیشتر یا توزیع عادلانهتر پزشک و امکانات؟، گفت: باید به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت توجه شود؛ راه، جاده، خیابان، کوچه، محیط بیمارستان، پرداخت به پزشکان و سایر پرسنل درمان، مهدکودک، دبیرستان، پرداخت بهموقع، پرداخت وامهای کمبهره، تجهیزات پزشکی، دارو و در اختیار گذاشتن امکانات تحصیلی مناسب از جمله این موارد است.
مشکلات رفاهی و خانوادگی پزشکان مناطق محروم
وی در ادامه و در تشریح مشکلات پزشکان، نخست به امکانات رفاهی اشاره کرد و گفت: پانسیون، غذا، مهدکودک و مدرسه مناسب از جمله مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز برای تشریح این موضوع به فرزند یک پزشک منطقه محروم خنج اشاره کرد و افزود: ممکن است فرزند پزشک منطقه محروم خنج در آزمون تیزهوشان شیراز قبول شود، در دانشگاه یک استان دیگر پذیرفته شود یا همسر وی در یک استان دیگر در دوره فوقتخصص قبول شود و خانواده از هم بپاشد.
نیاکان ادامه داد: مرخصی زایمان باید از مدت طرح تخصص یا ضریب K کسر شود، در حالی که پزشکان در سن باروری، تشکیل خانواده و فرزندآوری هستند.
برخی قوانین مرتبط با خانواده و جوانی جمعیت با شرایط مناطق محروم منافات دارد
وی در ادامه در تشریح مشکلات پزشکان مناطق محروم، به قوانین مرتبط با جوانی جمعیت، خانواده و فرزندآوری اشاره کرد و گفت: این قوانین با اصول اصلی مناطق محروم منافات دارد؛ برای مثال، همسر پزشک منطقه محروم یک استان ممکن است در یک استان دیگر پزشک آزاد یا محروم باشد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز سومین دسته از مشکلات را مسائل مالی عنوان کرد و افزود: حقوق، کارانه، تأخیر در پرداختها و IK شدن به شرط مطبدار شدن، از جمله این مشکلات است.
نیاکان در پایان تأکید کرد: پزشک ذاتاً انسانی است که رشته پزشکی را برای خدمت انتخاب کرده است و کافی است یکدهم سایر رشتههای خدماتی به این رشته از نظر مالی، امکانات و رفاهی توجه شود؛ سایر مشکلات حل میشود.
انتهای پیام
