رضا کوهکن در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به نحوه محاسبه نرخ تورم و تفاوت آن در استانهای مختلف، اظهار کرد: محاسبه نرخ تورم مستلزم تعیین پوشش جغرافیایی و جمعیتی، شناسایی کالاها و خدمات موجود در سبد مصرف خانوار، طبقهبندی اقلام و در نهایت تعیین ضرایب وزنی هر یک از اقلام است.
وی با بیان اینکه ضرایب وزنی اقلام بر اساس نتایج طرح هزینه و درآمد خانوار در سال ۱۴۰۰ تعیین میشود، افزود: الگو مصرف خانوارها در استانهای مختلف یکسان نیست و سبد مصرفی خانوار در استانها، متناسب با شرایط و ویژگیهای اقتصادی و اجتماعی آن استان، تفاوتهایی با سایر استانها دارد.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی اظهار کرد: به همین دلیل، ضریب استفاده از کالاها و خدمات مختلف در استانها متفاوت است و این تفاوت در ضرایب وزنی اقلام، بر رقم نهایی نرخ تورم هر استان تاثیر میگذارد. برای نمونه، در خراسان رضوی ضریب اقلام خوراکی در سبد مصرف خانوار بالاتر است، در حالی که در تهران سهم اقلام غیرخوراکی بیشتر است. بنابراین، تفاوت در ساختار سبد مصرف خانوار و ضرایب وزنی کالاها و خدمات، یکی از عوامل موثر در تفاوت نرخ تورم میان استانهای مختلف محسوب میشود.
کوهکن با اشاره به نحوه محاسبه شاخصها و فرمول مورد استفاده برای محاسبه تورم، افزود: تورم ماهانه به صورت ماهبهماه محاسبه میشود، به این معنا که شاخص قیمت در یک ماه با ماه قبل مقایسه میشود. تورم نقطهبهنقطه نیز میزان تغییر شاخص قیمت نسبت به ماه مشابه سال قبل را نشان میدهد و تورم سالانه بر اساس تغییر شاخص قیمت در ۱۲ ماه منتهی به ماه مورد نظر نسبت به دوره مشابه سال قبل محاسبه میشود.
ارتباط تورم با شاخص قیمت مصرفکننده
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی با اشاره به ارتباط تورم با شاخص قیمت مصرفکننده، تصریح کرد: در محاسبه تورم، چند مولفه اصلی مورد توجه قرار میگیرد که یکی از مهمترین آنها، ضرایب اهمیت اقلام در سبد مصرف خانوار است. این ضرایب بر اساس نتایج طرح هزینه و درآمد خانوار در سال ۱۴۰۰ تعیین شده است.
وی اضافه کرد: مولفه دیگر، قیمت کالاها و خدمات مورد مصرف خانوار است که برای محاسبه شاخص قیمت مصرفکننده، تغییرات قیمت این اقلام در طول زمان مورد بررسی قرار میگیرد. این بررسی برای خانوارهای شهری و روستایی انجام میشود و به همین منظور، دو طرح آماری شامل طرح آمارگیری قیمت کالاها و خدمات مورد مصرف خانوارهای شهری و طرح آمارگیری قیمت کالاها و خدمات مورد مصرف خانوارهای روستایی اجرا میشود.
کوهکن با بیان اینکه در این طرحها، قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارها به صورت ماهانه جمعآوری و بررسی میشود، خاطرنشان کرد: بخشی از اطلاعات مربوط به هزینههای مسکن، از جمله اجارهبها، از طریق آمارگیری از واحدهای مسکونی و خانوارها به دست میآید و در محاسبه شاخص قیمت مصرفکننده مورد استفاده قرار میگیرد.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی با اشاره به نحوه پوشش جغرافیایی در محاسبه نرخ تورم، بیان کرد: نمونهگیری در سراسر خراسان رضوی انجام میشود و نمونههای آماری شامل بخش های شهری و روستایی است. در این فرآیند، حدود سه هزار و ۶۰۰ کارگاه شهری و یک هزار و ۲۰۰ کارگاه روستایی مورد مراجعه و بررسی قرار میگیرند.
وی افزود: بر اساس این توزیع و پوشش جغرافیایی، کارشناسان آمار به صورت ماهانه اطلاعات مورد نیاز را جمعآوری میکنند و بر مبنای دادههای بهدستآمده، نرخ تورم ماهانه، نقطهبهنقطه و سالانه محاسبه میشود.
کوهکن با بیان اینکه نمونهگیریها به صورت تصادفی و بر اساس روشهای علمی مرکز آمار ایران انجام میشود، ادامه داد: ممکن است در برخی موارد، یک واحد نمونه به دلیل تعطیلی یا بروز مشکلات دیگر امکان ارائه اطلاعات نداشته باشد که در این شرایط، بر اساس ضرایب و روشهای علمی، واحد دیگری به عنوان نمونه جایگزین تعیین میشود.
وی تصریح کرد: بنابراین، پوشش جغرافیایی طرح در سطح کل استان است و نمونهگیری در دو بخش شهری و روستایی انجام میشود. در مجموع سه طرح شامل طرح قیمت شهری، طرح قیمت روستایی و طرح استیجاری مبنا جمعآوری اطلاعات و محاسبه شاخص قیمت مصرفکننده قرار میگیرد.
ریشهیابی تفاوت نرخ تورم استانی در ایران
کوهکن با اشاره به تفاوت نرخ تورم میان استانهای کشور، گفت: اینکه صرفا بر اساس کاهش یا افزایش نرخ تورم ماهانه یک استان، عملکرد آن استان را در کنترل تورم ارزیابی کنیم، برداشت دقیقی نیست؛ چراکه عوامل و مباحث مختلفی در این زمینه وجود دارد و تمرکز این سازمان بر جنبه آماری مسئله است.
وی با اشاره به تفاوت نرخ تورم استانها از نگاه آماری، تشریح کرد: یکی از مهمترین عوامل، تفاوت در ضرایب اهمیت کالاها و خدمات در سبد مصرف خانوار است. برای مثال، در برخی استانها ضریب اهمیت کالاهای خوراکی بالاتر است و در نتیجه افزایش قیمت این اقلام، تاثیر بیشتری بر نرخ تورم خواهد داشت.
کوهکن ادامه داد: این مسئله بهویژه برای دهکهای اول تا پنجم اهمیت بیشتری دارد؛ چرا که بخش بیشتری از هزینههای این خانوارها به کالاهای خوراکی و آشامیدنی اختصاص دارد. بنابراین، تفاوت در سبد مصرف و ضرایب اهمیت اقلام، یکی از دلایل تفاوت نرخ تورم میان استانهاست.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی با اشاره به موضوع باورپذیری آمار تورم، بیان کرد: در محاسبه شاخص قیمت مصرفکننده، حدود ۴۵۵ قلم کالا و خدمت در نمونههای شهری و روستایی بررسی میشود. این حجم گسترده از دادهها با روشهای علمی و آماری مورد بررسی قرار میگیرد؛ هر چه پراکندگی دادهها بیشتر باشد، فاصله آنها از میانگین افزایش یافته و در نتیجه ممکن است باورپذیری آمار برای مردم کاهش یابد؛ بنابراین تلاش میشود با روشهای علمی، دقت و قابلیت اتکای دادههای آماری حفظ شود.
افزایش نرخ تورم با افزایش قیمت کالا متفاوت است
وی با اشاره به تفاوت میان تورم و افزایش قیمت یک کالای خاص، عنوان کرد: یکی از برداشتهای اشتباه در جامعه، یکسان دانستن افزایش قیمت یک کالا با نرخ تورم است؛ در حالی که تورم یک میانگین موزون است و بر اساس تغییر قیمت ۴۵۵ قلم کالا و خدمت و ضرایب اهمیت هر یک از آنها محاسبه میشود.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی افزود: افزایش نرخ تورم در یک استان به معنا افزایش قیمت تمامی کالاها به یک میزان نیست. در همین راستا، تغییرات قیمت کالاها و خدمات به صورت ماهانه بررسی و در کارگروه تنظیم بازار، علل آماری و اقتصادی این تغییرات تحلیل میشود تا اقدامات لازم برای تنظیم بازار انجام گیرد.
کوهکن با اشاره به مفاهیم مختلف تورم، خاطرنشان کرد: تورم در سه شکل ماهانه، نقطهبهنقطه و سالانه محاسبه میشود. تورم ماهانه، تغییر شاخص قیمت در یک ماه نسبت به ماه قبل، تورم نقطهبهنقطه تغییر آن نسبت به ماه مشابه سال قبل و تورم سالانه نیز تغییر شاخص در ۱۲ ماه منتهی به ماه مورد نظر نسبت به دوره مشابه سال قبل است.
شاخص قیمت، میانگین موزون از قیمت کالاها و خدمات است
وی اضافه کرد: شاخص قیمت، یک میانگین موزون از قیمت کالاها و خدمات است و به معنای قیمت یک کالای خاص نیست. در محاسبه این شاخص، قیمت ۴۵۵ قلم کالا و خدمت با توجه به ضریب اهمیت هر یک مورد بررسی قرار میگیرد؛ بنابراین افزایش قیمت یک کالا لزوما به معنا افزایش همان میزان در شاخص کل نیست.
کوهکن با بیان اینکه تورم برای افراد و خانوارهای مختلف به یک شکل احساس نمیشود، گفت: برای مثال، هزینه اجاره مسکن برای یک خانوار مستاجر سهم قابل توجهی از هزینهها را تشکیل میدهد، در حالی که این هزینه برای مالک وجود ندارد. همچنین الگو مصرف خانوارها، از جمله میزان مصرف نان و سایر اقلام خوراکی، متفاوت است. بنابراین تورم میتواند از فردی به فرد دیگر و از دهکی به دهک دیگر، متفاوت احساس شود.
وی با اشاره به مبنای محاسبه شاخص قیمت کل، اظهار کرد: در گروههای اصلی، حدود ۳۰.۸ درصد از وزن شاخص به گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات اختصاص دارد و مابقی وزن مربوط به گروه کالاها و خدمات غیرخوراکی است. میزان تاثیر هر گروه بر شاخص کل نیز متناسب با ضریب اهمیت آن و میزان تغییر قیمت اقلام تعیین میشود.
کوهکن ادامه داد: بنابراین، تفاوت در ضرایب اهمیت گروههای کالایی میان استانها میتواند بر نرخ تورم تاثیرگذار باشد. برای مثال، اگر ضریب اهمیت یک گروه کالایی در خراسان رضوی نسبت به تهران بالاتر باشد، افزایش قیمت همان گروه میتواند اثر بیشتری بر نرخ تورم استان داشته باشد.
نرخ تورم ماهانه تیرماه در کشور ۲.۸ درصد کاهش یافته است
کوهکن با اشاره به وضعیت نرخ تورم تیرماه در کشور و خراسان رضوی، اظهار کرد: در تیرماه ۱۴۰۵، نرخ تورم ماهانه در کشور ۳.۱ درصد، تورم نقطهبهنقطه ۸۷.۹ درصد و تورم سالانه ۶۶ درصد بوده است. این در حالی است که در خراسان رضوی، نرخ تورم ماهانه ۲.۲ درصد، تورم نقطهبهنقطه ۹۴.۸ درصد و تورم سالانه ۷۱.۲ درصد ثبت شده است.
وی افزود: در خردادماه ۱۴۰۵ نیز نرخ تورم ماهانه کشور ۵.۹ درصد، تورم نقطهبهنقطه ۸۸.۶ درصد و تورم سالانه ۶۲ درصد بوده، در حالی که این ارقام در خراسان رضوی به ترتیب ۵.۶ درصد، ۹۷.۲ درصد و ۶۶.۲ درصد بوده است.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی ادامه داد: اگر تورم تیرماه را با خردادماه مقایسه کنیم، نرخ تورم ماهانه در کشور ۲.۸ واحد درصد کاهش پیدا کرده است اما این به معنا کاهش تورم نیست بلکه نشاندهنده کاهش شیب افزایش قیمتها است. به عبارت دیگر، تورم همچنان وجود دارد اما سرعت افزایش قیمتها کاهش یافته است.
وی گفت: در سال ۱۴۰۴، نرخ تورم در بهمنماه به نقطه اوج خود رسید و پس از آن روند کاهشی را طی کرد. بر همین اساس، در تیرماه ۱۴۰۵ نسبت به خردادماه، تورم ماهانه کشور ۲.۸ واحد درصد، تورم نقطهبهنقطه ۰.۷ واحد درصد و تورم سالانه ۴ واحد درصد تغییر داشته است.
وی افزود: در خراسان رضوی نیز تورم ماهانه ۳.۴ واحد درصد کاهش یافته و تورم نقطهبهنقطه ۲.۴ واحد درصد کاهش داشته است اما تورم سالانه استان همچنان افزایشی بوده و ۴.۶ واحد درصد افزایش یافته است.
روند افزایشی تورم در مردادماه ۱۴۰۵
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی با اشاره به روند افزایشی تورم خانوارهای استان در مردادماه، عنوان کرد: نرخ تورم ماهانه خراسان رضوی از ۲.۲ درصد در تیرماه به ۳.۳ درصد در مردادماه افزایش یافته است. این نرخ برای خانوارهای شهری استان ۳.۵ درصد و برای خانوارهای روستایی ۲.۶ درصد بوده که نسبت به ماه قبل بهترتیب ۱.۴ و ۰.۳ واحد درصد افزایش داشته است.
وی با اشاره به اینکه نرخ تورم نقطهبهنقطه خراسان رضوی در مردادماه به ۹۷.۵ درصد رسید که نسبت به ماه قبل ۲.۷ درصد افزایش داشته است، خاطرنشان کرد: این نرخ در مناطق شهری ۹۳.۶ درصد و در مناطق روستایی ۱۱۴.۱ درصد بوده است. همچنین تورم ۱۲ماهه استان در پایان مردادماه ۷۵.۸ درصد اعلام شده که نسبت به ماه قبل ۴.۶ درصد افزایش داشته است؛ این رقم در مناطق شهری ۷۳.۲ درصد و در مناطق روستایی ۸۷.۳ درصد بوده است.
کوهکن با بیان اینکه در بخش کالاها، بیشترین تورم نقطهبهنقطه استان مربوط به خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات با ۱۳۳.۴ درصد بوده است، تصریح کرد: پوشاک و کفش با ۱۰۳.۵ درصد، بهداشت و درمان با ۷۹.۱ درصد و مسکن با ۳۵.۶ درصد قرار دارند. در مجموع، آمارها نشان میدهد تورم در خراسان رضوی، بهویژه در مناطق روستایی و گروه خوراکیها، در مردادماه همچنان بسیار بالا بوده و نسبت به ماه قبل نیز روند افزایشی داشته است.
انتهای پیام
