علیرضا مهدیه در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به نقش مناطق آزاد و شهرکهای صنعتی فرامرزی در این مسیر، بر لزوم توسعه زیرساختهای پردازش و بستهبندی و حمایت بانکی از شرکتهای صادراتمحور تأکید و راهکارهای اجرایی این تحول را تشریح و اظهار کرد: خراسان رضوی در واقع یکی از زونهای صنعتی ایران است که امکان تولید و صادرات بسیاری از کالاها در این منطقه وجود دارد.
وی ادامه داد: با توجه به مرز مشترک با افغانستان و ایجاد منطقه آزاد دوغارون، صادرات کالاهای مختلف و همچنین لجستیک کالاهای افغانستانی به سایر مرزهای ایران، رشد و توسعه زیادی خواهد داشت اما نباید صرفا به نقش گذرگاه اکتفا کنیم. باید زنجیره ارزش را در همین نقطه تکمیل کنیم؛ یعنی کالا در خود خراسان پردازش، بستهبندی و ارزشافزوده داده شود تا در بازار رقابتی افغانستان و آسیای مرکزی متمایز و ماندگار باشد. این همان مسیری است که میتواند خراسان را از یک نقطه مرزی به یک هاب واقعی اقتصادی تبدیل کند.
مهدیه با طرح این پرسش که نقش تسهیلات بانکی و مالی در استانهای شرقی برای حمایت از شرکتهای صادراتمحور فعال در مرز دوغارون چیست؟، افزود: تامین مالی مناسب همیشه کمکحال کسبوکارهاست، اما نکته اینجاست که با توجه به اینکه افغانستان بیشتر واردکننده محصولات ایرانی است و صادرات چندانی به ایران ندارد، این منطقه توان آن را دارد که به یک منطقه آزاد منطبق بر هدف اصلی خود یعنی صادرات تبدیل شود.
وی افزود: خوب است در این مسیر سایر مشوقها نظیر جذب سرمایهگذاری خارجی، حذف مالیات، حذف و کاهش تعرفهها و عوارض واردات تجهیزات و مواد اولیه مورد نیاز برای تولید محصولات صادراتی و امکان تسویهحساب با ارزهای محلی یا حتی ارزهای دیجیتال را نیز ارائه کنیم. خوشبختانه تقریباً تمامی این امتیازها در حال اجراییشدن در دوغارون هستند و این سیگنال مهمی برای بخش خصوصی است.
این تحلیلگر صنعت و توسعه در پاسخ به اینکه استانهای خراسان چگونه میتوانند با ایجاد مناطق آزاد مشترک یا شهرکهای صنعتی فرامرزی، سرمایهگذاری بخش خصوصی را برای تولید مشترک با کشورهای همسایه ترغیب کنند؟ تصریح کرد: یقینا تعاملات بیشتر تجاری بین دو کشور همسایه باعث رونق اقتصادی خواهد شد و ماهیت منطقه آزاد نیز همین است که بتوانیم بسیاری از قوانین دستوپاگیر را حذف یا تعدیل کنیم و سیاستها و اصلاحات نوآورانه را جایگزین کنیم تا تجارت آزاد رونق گیرد.
مهدیه تاکید کرد: ایجاد شهرکهای صنعتی منطبق بر مناطق آزاد، یکی از این ایدههای خلاقانه است که تولید صنعتی و کارخانهای را در کنار تجارت بینالمللی قرار میدهد و هر دو را به شدت تقویت خواهد کرد. چنین ساختاری میتواند بخشهای خصوصی دو کشور را به سمت این توانمندیهای ایجادشده جذب کند و عملا یک تولید مشترک و پایدار فرامرزی شکل بگیرد.
وی اظهار کرد: در شرایط فعلی محاصره اقتصادی، هوشمندترین راهبرد برای خراسان، ادغام صنعتی با همسایگان شرقی است. تبدیل این استانها از گذرگاه به هاب پردازش و بستهبندی، علاوه بر رونق صادرات، با ایجاد پیوندهای عمیق اقتصادی با افغانستان و آسیای مرکزی، ضریب امنیت تجاری کشور را نیز افزایش میدهد. زمان آن رسیده که بخش خصوصی با بهرهگیری از زیرساختهای قانونی و مشوقهای ایجادشده، پیشگام این حرکت استراتژیک شود.
مرزهای شرقی؛ خاکریز اقتصادی یا دروازه توسعه؟
این تحلیلگر صنعت و توسعه با تأکید بر اینکه مرزهای شرقی صرفا خطوط مرزی نیستند، بلکه دروازههای کهن تجاری ایران محسوب میشوند، گفت: منطقه آزاد دوغارون منطبق بر صادرات کالاهای ایرانی و صادرات مجدد کالاهای افغانستانی طراحی شده است. نزدیکی فرهنگی و همزبانی، یک مزیت مطلق است که نباید آن را دستکم گرفت. در شرایط فعلی، با امکان ایجاد مبادلات ریالی و بهرهگیری از عضویت افغانستان در سازمان تجارت جهانی، عملا بنبستهای تجاری شکسته شده است. با تقویت زیرساختهای ریلی و هوایی، عملا در حال تبدیل دوغارون به یک بندر خشک هستیم؛ پروژهای که حتی با کاهش تنشهای بینالمللی نیز به عنوان یک بازوی قدرتمند لجستیکی برای کشور باقی خواهد ماند.
مهدیه با ترسیم نقشه راه جدید تجارت خارجی ایران، نگاهی فراتر از همسایگان بلافصل داشت و افزود: افغانستان اگرچه به دریا راه ندارد، اما از طریق ولایت بدخشان به استان سینکیانگ چین متصل است. چین، کارخانه جهان است و ایران میتواند با ایجاد کریدورهای ترانزیتی، چین را از طریق افغانستان به خلیج فارس در جنوب و دریای کاسپین در شمال متصل کند.
وی ادامه داد: در این میان، پاکستان نیز به عنوان کشوری با روابط حسنه با ایران و چین، مهره کلیدی این پازل است که ایران میتواند با بهرهگیری از این ظرفیتها، نه تنها نیازهای ارزی خود را تأمین کند، بلکه زنجیره تأمین کالاهای اساسی کشور را با اتصال به مسیرهای جدید تجاری ایمنسازی نماید.
این تحلیلگر صنعت و توسعه با بیان اینکه امنیت مرزهای شرقی نباید صرفا با ابزارهای نظامی تعریف شود، گفت: بزرگترین تسهیلگر امنیت، ایجاد منافع مشترک اقتصادی است؛ به تعبیری باید کالاها جایگزین سربازها شوند. وقتی تجارت و تولید مشترک رونق بگیرد، امنیت مرز، خودبهخود تأمین میشود.
مهدیه با پیشنهاد مدل چینی برای مدیریت مناطق آزاد، گفت: باید از استراتژی چین درس بگیریم؛ آنها مناطق آزاد را به عنوان آزمایشگاهی برای اصلاحات اقتصادی به کار گرفتند. قوانین سختگیرانه دستوپاگیر در این مناطق حذف شد و با موفقیتآمیز بودن طرحها، به تدریج آن مقرراتِ نوین به کل ساختار اقتصادی کشور تزریق شد. اگر منطقه آزاد دوغارون و سایر مناطق شرقی بتوانند همین نقش آزمایشگاه اصلاحات را ایفا کنند، ایران میتواند از یک اقتصاد تحت فشار، به کشوری پیشرو در تجارت بینالمللی تبدیل شود.
وی اظهار کرد: مرزهای شرقی تنها مُسکنی برای بحرانهای ارزی نیستند، بلکه نقطه آغاز یک دگردیسی صنعتی و تجاریاند. استراتژی ادغام صنعتی با همسایگان، استفاده از پتانسیل ترانزیتی چین و تبدیل مناطق آزاد به پایلوت اصلاحات اقتصادی، سهگانه طلایی است که میتواند ایران را از حصار محدودیتهای فعلی به سمت بازارهای نوظهور آسیا هدایت کند.
انتهای پیام
