آیین گرامیداشت زادروز دکتر جلال خالقیمطلق، شاهنامهپژوه نامدار و از چهرههای برجسته پژوهش در حوزه شاهنامه و فرهنگ و ادب فارسی، عصر امروز جمعه بیستم شهریورماه در جلوخان آرامگاه فردوسی برگزار شد؛ مراسمی که حضور جمع زیادی از علاقهمندان شعر و ادب فارسی، پژوهشگران و دوستداران فرهنگ ایرانی، فضای آرامگاه فردوسی را به محفلی برای پاسداشت دانش، ادبیات و میراث ماندگار زبان فارسی تبدیل کرد.
این آیین در فضایی ادبی و هنری و در جوار آرامگاه فردوسی برگزار شد؛ مکانی که خود یادآور یکی از مهمترین فصلهای تاریخ زبان و فرهنگ فارسی است و برگزاری بزرگداشت یکی از برجستهترین شاهنامهپژوهان معاصر در چنین فضایی، حالوهوای ویژهای به مراسم بخشیده بود. در میان حاضران، علاقهمندان شعر و ادب فارسی گرد هم آمده بودند تا زادروز پژوهشگری را گرامی بدارند که سالها از عمر خود را صرف شناخت، تصحیح و پژوهش درباره شاهنامه و میراث فردوسی کرده است.
حضور ژاله آموزگار، علیرضا قیامتی و عباس خیرآبادی از دیگر بخشهای این آیین بود و این چهرههای فرهنگی و ادبی در کنار دیگر علاقهمندان، در مراسم گرامیداشت جلال خالقیمطلق حضور داشتند. فضای جلوخان آرامگاه فردوسی در این عصر فرهنگی، با حضور دوستداران ادبیات و یادکرد از جایگاه شاهنامه در فرهنگ ایرانی، به صحنهای برای پیوند میان پژوهش، شعر، هنر و میراث فرهنگی ایران تبدیل شد.
یکی از جلوههای ویژه این مراسم، حضور دو شاهنامهخوان کودک بود که با خوانش بخشهایی از شاهنامه، حالوهوای متفاوتی به این برنامه بخشیدند. صدای کودکان در فضای آرامگاه فردوسی، تصویری از پیوند نسل امروز با میراث ادبی ایران و شاهنامه را پیش روی حاضران قرار داد و نشان داد که حماسه فردوسی همچنان میتواند برای نسلهای تازه نیز شنیدنی و الهامبخش باشد.
در این آیین، شاهنامه نه فقط به عنوان یک اثر ادبی، بلکه به عنوان بخشی از حافظه فرهنگی و هویت ایرانی در مرکز توجه قرار گرفت؛ میراثی که پژوهشگران و شاهنامهشناسانی همچون جلال خالقیمطلق سالها برای شناخت دقیقتر و معرفی آن تلاش کردهاند. انتخاب آرامگاه فردوسی برای برگزاری این آیین نیز بر همین پیوند میان نام خالقیمطلق، فردوسی و شاهنامه تأکید داشت و جلوخان آرامگاه را به محل دیدار دوستداران فرهنگ و ادب فارسی تبدیل کرد.
این مراسم در حالی برگزار شد که حضور علاقهمندان از طیفهای مختلف، در کنار چهرههای فرهنگی و ادبی و شاهنامهخوانی کودکان، فضایی صمیمی و فرهنگی ایجاد کرده بود؛ فضایی که در آن شعر و ادب فارسی، پژوهش شاهنامه و پاسداشت چهرههای اثرگذار فرهنگ ایران در کنار یکدیگر قرار گرفتند و زادروز جلال خالقیمطلق بهانهای شد تا بار دیگر نام فردوسی و جایگاه شاهنامه در فرهنگ و ادبیات ایران مورد توجه قرار گیرد.
بزرگداشت جلال خالقیمطلق، بزرگداشت شاهنامه، فردوسی و ایران است
علیرضا قیامتی، شاهنامهپژوه و استاد زبان و ادبیات فارسی، در حاشیه آیین گرامیداشت زادروز جلال خالقیمطلق که به همت بنیاد فردوسی شاخه توس در آرامگاه فردوسی مشهد برگزار شد، در گفتوگو با ایسنا درباره جایگاه این شاهنامهپژوه برجسته اظهار کرد: بر همگان آشکار است که دکتر خالقیمطلق شاهنامهپژوهی بینظیر و بیمانند بود و اگر نگوییم سرآمد، دستکم میتوان گفت در حوزه خود چهرهای بیمانند به شمار میرفت.
وی افزود: برای نخستینبار میتوان گفت دکتر خالقیمطلق همه نسخههای معتبر شاهنامه را دیده و تنها کسی بود که چنین کاری را انجام داد و در تصحیح خود نیز از این نسخهها بهره برد.
قیامتی ادامه داد: به گمان من، کاری که دکتر خالقیمطلق انجام داد حاصل بیش از نیمی از عمر او بود که به پای شاهنامه گذاشت و در نهایت توانست کاملترین و بهترین تصحیح شاهنامه را به انجام برساند.
این استاد زبان و ادبیات فارسی درباره مهمترین خدمات خالقیمطلق در حوزه شاهنامهپژوهی گفت: مهمترین خدمت ایشان هم در زمینه تصحیح شاهنامه و هم در پژوهشهایی بود که در عرصه شاهنامه انجام دادند. هر مقالهای که دکتر خالقیمطلق درباره شاهنامه نوشت، به یک زاویه تاریک و پرابهام از شاهنامه نور میافکند و آن را برای دیگران روشن میکرد.
وی تصریح کرد: پژوهشهای دکتر خالقیمطلق در بسیاری از موارد راهگشای پژوهشهای دیگر شاهنامهپژوهان در این عرصه بود و از این جهت، آثار ایشان جایگاه ویژهای در مطالعات شاهنامه دارد.
درگذشت خالقیمطلق در سایه حوادث جنگ قرار گرفت
قیامتی با اشاره به همزمانی درگذشت جلال خالقیمطلق با آغاز جنگ اخیر در ایران اظهار کرد: متأسفانه درگذشت ایشان با مجموعهای از اتفاقات سیاسی و آغاز جنگ همزمان شد و آنطور که باید، اطلاعرسانی و بازتاب خبری درخوری درباره درگذشت این استاد برجسته صورت نگرفت.
این شاهنامهپژوه افزود: در روز آغاز جنگ بود که ایشان از میان ما رفتند و به همین دلیل، مراسم و برنامههای مربوط به ایشان نیز آنچنان که باید و شاید بازتاب خبری پیدا نکرد و تحت تأثیر فضای اندوهباری قرار گرفت که در کشور حاکم بود.
وی ادامه داد: پس از جنگ نیز شاید آنچنان که باید مراسم و بزرگداشتی درخور جایگاه استاد برگزار نشد و به گمان من، این برنامه مهمترین و بزرگترین بزرگداشتی است که تاکنون برای ایشان در مشهد برگزار میشود.
توس، جایگاه شایسته بزرگداشت خالقیمطلق
این استاد زبان و ادبیات فارسی با اشاره به برگزاری این آیین در آرامگاه فردوسی گفت: حق دکتر خالقیمطلق همین است که در مشهد و در جوار آرامگاه فردوسی از او یاد شود؛ چراکه مشهد و توس به دلیل زادگاه فردوسی و خاستگاه حماسه ایران، جایگاه ویژهای در حوزه شاهنامه دارند.
وی افزود: خود دکتر خالقیمطلق نیز هر زمان که به ایران میآمد، یکی از نخستین جاهایی که به آن سفر میکرد مشهد و توس بود. از سوی دیگر، بنیاد فردوسی شاخه توس نیز با ایشان ارتباط نزدیکی داشت و ایشان ریاست بنیاد فردوسی شاخه توس را بر عهده داشتند.
بزرگداشت خالقیمطلق، بزرگداشت ایران و شاهنامه
قیامتی تأکید کرد: بیگمان بزرگداشت دکتر خالقیمطلق، بزرگداشت ایران و بزرگداشت شاهنامه است. امروز برای پیوستگی ملی و برای اینکه همه ما در کنار یکدیگر باشیم، نیاز داریم شاهنامه را بهعنوان بزرگترین بنیان هویتی و ملی خودمان بشناسیم.
وی تاکید کرد: شاهنامه در طول تاریخ پناهگاه ملی ایرانیان بوده است و بزرگداشت دکتر خالقیمطلق نیز میتواند در همین راستا باشد؛ یعنی بزرگداشت شاهنامه، فردوسی، ایران و ایرانزمین و همچنین پیوستگی ایرانیان.
ضرورت معرفی شاهنامه به زبان نسل امروز
این شاهنامهپژوه در پاسخ به پرسشی درباره تغییر شیوه مطالعه نوجوانان و گرایش بیشتر آنان به فضای مجازی، بر ضرورت استفاده از زبان هنر و فناوری برای معرفی شاهنامه تأکید کرد و گفت: ما چارهای نداریم جز اینکه شاهنامه را به زبان روز و زبان نسل امروز معرفی کنیم و نمیتوانیم انتظار داشته باشیم نوجوانان امروز تنها با همان متن کهن با شاهنامه ارتباط برقرار کنند. البته متن اصلی و آموزش آن جایگاه خود را دارد، اما کار اصلی این است که شاهنامه با زبان هنر، فناوریهای روز و رسانهها آمیخته شود.
قیامتی تصریح کرد: باید از ظرفیت نمایش، نقاشی، بازیهای شاهنامهای و دیگر ابزارهای هنری و فناورانه استفاده کنیم تا بتوانیم شاهنامه را به نسل جدید نزدیکتر کنیم و زمینه ارتباط بیشتر نوجوانان و جوانان با این میراث ارزشمند فرهنگی را فراهم کنیم.
انتهای پیام
