حجتالاسلام والمسلمین حمید مقامی، یکشنبه ۲۲ شهریور در نشست تخصصی سیاستهای جمعیتی و صیانت از نهاد خانواده، با اشاره به سابقه اجرای برنامههای آموزش پیش از ازدواج در ایران و سایر کشورها اظهار کرد: در کشورهایی مانند ایرلند، انگلستان و برخی ایالتهای آمریکا، دورههای ساختاریافته آموزش پیش از ازدواج با هدف پیشگیری از تعارضات زناشویی و فروپاشی خانواده اجرا میشود و تجربه این کشورها نشان میدهد که آموزش پیش از ازدواج میتواند به عنوان یکی از اقدامات پیشگیرانه در حوزه خانواده مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: در ایران نیز طی سالهای گذشته برنامههایی برای آموزش زوجین در آستانه ازدواج اجرا شده است، اما این آموزشها در مقاطعی بیشتر به کلاسهای محدود دو ساعته در زمینه بهداشت و سلامت جنسی یا دورههای پراکنده دانشگاهی محدود میشد و از نظام مشخصی برای سنجش اثربخشی، غربالگری و پیگیری زوجین برخوردار نبود.
آغاز فعالیت «بهارنکو» از سال ۱۳۸۹
وی با اشاره به روند شکلگیری طرح «بهارنکو» ادامه داد: فعالیتهای این طرح از سال ۱۳۸۹ تحت نظارت دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی شیراز آغاز شد و هدف آن، فراهم کردن سازوکاری برای اجرای بخشی از تکالیف پیشبینیشده در اسناد بالادستی حوزه خانواده بود.
این کارشناس حوزه خانواده با اشاره به مبانی قانونی و سیاستی مورد استناد این طرح گفت: اصل دهم قانون اساسی، بند ۱۰ سیاستهای کلی خانواده ابلاغی سال ۱۳۹۵، بند ۴ سیاستهای کلی جمعیت ابلاغی سال ۱۳۹۳، مصوبه شماره ۸۴۴۴۰ هیئت وزیران در سال ۱۳۹۷ درباره آموزشهای ششساعته هنگام ازدواج و همچنین احکام فصل یازدهم قانون برنامه هفتم پیشرفت در حوزه زن، خانواده و جمعیت از جمله اسناد و مقرراتی هستند که بر ضرورت توجه به آموزشهای پیش از ازدواج، هنگام ازدواج و پس از آن تأکید دارند.
مدیرعامل بهار نکو با اشاره به ضرورت اجرای مردمی سیاستهای حوزه خانواده اظهار کرد: در دیدار ۲۴ مرداد ۱۳۹۸ با جمعی از فعالان و کارشناسان حوزه خانواده نیز بر استفاده از ظرفیتهای مردمی در این حوزه تأکید شده است و بر همین اساس، مشارکت مجموعههای تخصصی و مردمی در اجرای برنامههای مرتبط با خانواده اهمیت دارد.
افزایش محتوای آموزشی از دورههای کوتاه به بسته ۱۲ ساعته
وی با بیان اینکه «بهارنکو» تلاش کرده است آموزشهای هنگام ازدواج را از قالبهای کوتاه و تکموضوعی خارج کند، گفت: در این طرح، آموزشهای دو تا چهار ساعته گذشته به یک بسته آموزشی ۱۲ ساعته تخصصی تبدیل شده و موضوعات مختلف مورد نیاز زوجین در آستانه ازدواج را دربرمیگیرد.
مقامی در ادامه افزود: احکام و حقوق خانواده، روانشناسی تفاوتهای زن و مرد، سلامت و بهداشت جنسی، اخلاق زیستی، مهارتهای ارتباطی و موضوعات مرتبط با زندگی مشترک از جمله محورهای این دوره آموزشی است و در تدوین محتوای آن تلاش شده است آموزههای اسلامی و ایرانی در کنار یافتههای علوم رفتاری مورد استفاده قرار گیرد.
وی ادامه داد: یکی از ویژگیهای این طرح، توجه به تفاوت نیازهای زوجین و شناسایی افرادی است که ممکن است به دریافت خدمات تخصصی بیشتری نیاز داشته باشند. بر همین اساس، زوجهایی که شرایط خاصی مانند پایین بودن سن، اختلاف سنی نامتعارف یا ازدواج مجدد دارند، شناسایی شده و در صورت نیاز برای دریافت مشاوره تخصصی ارجاع داده میشوند.
ضعف مهارتهای ارتباطی از عوامل مؤثر در تعارضات زناشویی
این کارشناس حوزه خانواده با اشاره به نتایج مطالعات انجامشده درباره عوامل مؤثر بر تعارضات زناشویی و طلاق گفت: بر اساس برخی فراتحلیلهای انجامشده در کشور، بخش قابل توجهی از تعارضات و طلاقهای سالهای نخست زندگی مشترک با مسائلی مانند نداشتن شناخت کافی در انتخاب همسر، ضعف در برقراری ارتباط و گفتوگو و ناتوانی در حل مسائل و اختلافات ارتباط دارد.
مقامی افزود: این موضوعات در برنامه آموزشی بهارنکو مورد توجه قرار گرفته است و آموزش مهارتهای ارتباطی، گفتوگو، حل مسئله و شناخت تفاوتهای زن و مرد از محورهای مهم این دوره محسوب میشود.
مسئول نهاد نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به مطالعات انجامشده درباره تأثیر آموزشهای پیش از ازدواج بر کیفیت زندگی مشترک اظهار کرد: یافتههای این مطالعات نشان میدهد آموزش مهارتهای مورد نیاز زوجین میتواند بر افزایش رضایت از زندگی مشترک و کاهش تنشهای خانوادگی اثرگذار باشد و از این منظر، آموزش پیش از ازدواج باید به عنوان بخشی از اقدامات پیشگیرانه در حوزه خانواده مورد توجه قرار گیرد.
هشدار نسبت به پیامدهای تضعیف آموزشهای پیش از ازدواج
مقامی در ادامه نسبت به تضعیف، موازیکاری یا توقف برنامههای ساختاریافته آموزش پیش از ازدواج هشدار داد و گفت: کنار گذاشتن تجربههای بهدستآمده طی سالهای گذشته، علاوه بر هدررفت سرمایهگذاری انجامشده، میتواند موجب شود بخشی از تکالیف پیشبینیشده در اسناد بالادستی حوزه خانواده نیز به شکل مطلوب اجرا نشود.
وی افزود: اگر سالانه دهها هزار زوج بدون دریافت آموزشهای پیشگیرانه و مهارتهای لازم وارد زندگی مشترک شوند، بخشی از پیامدهای مشکلات احتمالی آنان در سالهای بعد میتواند در قالب افزایش پروندههای خانوادگی در دستگاه قضایی و بروز آسیبهای روانی و اجتماعی در نظام سلامت نمود پیدا کند.
این کارشناس حوزه خانواده با اشاره به سابقه بیش از ۱۵ ساله اجرای «بهارنکو» گفت: تجربه شکلگرفته در این مدت میتواند مبنایی برای ارزیابی، اصلاح و توسعه آموزشهای پیش از ازدواج قرار گیرد و لازم است ظرفیتهای موجود برای اجرای منسجمتر این آموزشها مورد استفاده قرار گیرد.
مقامی همچنین با اشاره به تفاوت این الگو با برخی الگوهای آموزشی وارداتی اظهار کرد: برنامههای بومی حوزه خانواده باید متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه طراحی و اجرا شوند و در عین استفاده از یافتههای علمی، با مبانی فرهنگی و ارزشی جامعه نیز تناسب داشته باشند.
وی تأکید کرد: آموزش پیش از ازدواج باید از یک برنامه کوتاه و صرفاً آموزشی فراتر رود و در کنار انتقال دانش، شناسایی زوجهای نیازمند توجه بیشتر، ارجاع به خدمات تخصصی و تقویت مهارتهای ارتباطی و حل مسئله را نیز دنبال کند تا بتواند نقش مؤثرتری در پیشگیری از آسیبهای خانوادگی ایفا کند.
انتهای پیام
