به گزارش ایسنا، بانک مرکزی ۱۸ شهریورماه برای نخستین بار اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه را با نماد «عسکه۲» از طریق بورس کالای ایران عرضه کرد. در مرحله نخست این طرح، ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ در قالب این اوراق عرضه شد و سررسید اوراق نیز سه ماه تعیین شده است.
سیاستگذار پولی با این رویکرد تلاش کرده سود تضمینشده در اقتصاد را برای خریداران اوراق سلف موازی استاندارد سکه در نظر بگیرد تا این ابزار بتواند تقاضای احتیاطی و هیجانی بازار را که موجب التهاب در بازار طلا و ارز میشود، جذب کند.
اما این اقدام را میتوان از دو زاویه مورد توجه قرار داد؛ از یک سو، بانک مرکزی و بازار سرمایه در تلاش هستند ابزار جدیدی برای سرمایهگذاری در طلا ایجاد کنند و از سوی دیگر، سیاستگذار پولی میخواهد بخشی از تقاضای موجود برای خرید فیزیکی سکه و طلا را به سمت یک ابزار مالی رسمی منتقل کند.
در این میان، مهمترین ویژگی «عسکه۲» برای سرمایهگذار، پیش بینی حداقل بازدهی هفت درصدی در سررسید است. بر اساس سازوکار تعیین شده، دارنده اوراق در سررسید میتواند مطابق شرایط اعلام شده نسبت به دریافت فیزیکی سکه اقدام کند یا با استفاده از اختیار فروش، اوراق خود را با قیمتی معادل هفت درصد بیشتر از قیمت کشف شده در روز انتشار به فروش برساند.
چرا ۷ درصد؟
اما پرسش مهم این است که چرا بانک مرکزی برای یک اوراق سه ماهه، بازدهی هفت درصدی را در نظر گرفته است؟
به نظر میرسد هدف سیاستگذار پولی از تعیین سود هفت درصدی برای این اوراق، افزایش جذابیت این ابزار نسبت به سایر روشهای حفظ ارزش پول است. بانک مرکزی سود ماهانه ۲.۳ درصدی را برای این اوراق در نظر گرفته است؛ نرخی که در صورت سالانه سازی معادل ۲۸ درصد خواهد بود. این نرخ حاصل میانگین نرخ سود تضمین شده اوراق فرابورس و سایر روشهای سرمایه گذاری با سود تضمین شده در بازار سرمایه، مانند برخی صندوقهای سرمایهگذاری یا صندوقهای مبتنی بر دارایی است.
با توجه به سازوکار اعلام شده، این نرخ را میتوان بخشی از طراحی اقتصادی ابزار جدید دانست؛ چراکه اگر بازدهی تضمین شده برای چنین اوراقی در نظر گرفته نمی شد، سرمایهگذار در انتخاب میان خرید «عسکه۲» و سایر گزینههای سرمایهگذاری ممکن بود جذابیت کمتری برای این ابزار احساس کند.
البته باید توجه داشت که بازدهی هفت درصدی به معنای پرداخت سود نقدی ماهانه به دارنده اوراق نیست. این بازدهی در سررسید و در قالب سازوکار اختیار فروش و تسویه اوراق معنا پیدا میکند. بنابراین مقایسه آن با نرخ سود سپرده یا ابزارهای دیگر باید با توجه به تفاوت ساختار، سررسید و نحوه تسویه انجام شود.
جذب تقاضای احتیاطی بازار طلا
اهمیت این نرخ زمانی بیشتر مشخص میشود که هدف سیاستگذار از انتشار «عسکه۲» را در نظر بگیریم. بانک مرکزی اعلام کرده که این اوراق با هدف توسعه ابزارهای مالی، فراهم کردن امکان سرمایهگذاری در بازار طلا و کنترل نقدینگی منتشر شده است.
بازار طلا و سکه در اقتصاد ایران همواره یکی از مقصدهای مهم سرمایههای سرگردان و تقاضای احتیاطی بوده است. بخشی از تقاضا در این بازار نه برای مصرف، بلکه با هدف حفظ ارزش دارایی در برابر تورم و نوسانات ارزی شکل میگیرد. در چنین شرایطی، ایجاد ابزاری که هم به قیمت سکه متصل باشد و هم بازدهی حداقلی را برای سرمایهگذار تضمین کند، میتواند بخشی از این تقاضا را از بازار فیزیکی به بازار مالی منتقل کند.
به بیان دیگر، «عسکه۲» قرار است میان علاقه سرمایهگذاران به طلا از یک سو و اهداف سیاستگذار برای مدیریت نقدینگی و کاهش فشار تقاضای هیجانی در بازارهای دارایی از سوی دیگر، یک پیوند ایجاد کند.
در این چارچوب، نرخ هفت درصدی را میتوان بخشی از مشوقهای طراحیشده برای انتقال این تقاضا دانست؛ زیرا سرمایهگذار علاوه بر آنکه همچنان در معرض تغییرات قیمت دارایی پایه یعنی سکه قرار دارد، در سررسید از یک حداقل بازدهی نیز برخوردار خواهد بود.
ویژگی دیگر «عسکه۲» این است که سرمایه گذار در سررسید صرفا محدود به تسویه نقدی نیست و امکان دریافت فیزیکی سکه نیز برای او پیشبینی شده است. همین موضوع، این ابزار را از برخی گزینههای صرفا مالی متمایز میکند.
در مرحله نخست، ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ در قالب این اوراق عرضه شد. قیمت اولیه نیز بر مبنای قیمت آخرین روز معاملاتی گواهی سپرده سکه طلا تعیین و قیمت نهایی با توجه به عرضه و تقاضا و در دامنه نوسان اعلامشده کشف شد.
بنابراین، قیمت اوراق از ابتدا صرفا یک نرخ اداری تعیین شده از سوی سیاستگذار نیست، بلکه در بستر بازار و با توجه به عرضه و تقاضا شکل میگیرد. این موضوع در کنار امکان معامله اوراق در بازار ثانویه بورس کالا، به «عسکه۲» ماهیتی شبیه یک دارایی قابل معامله میدهد.
اشخاص حقیقی نیز میتوانند حداکثر ۱۰۰ قطعه از این اوراق را خریداری کنند و صندوقهای سرمایهگذاری طلا نیز مطابق شرایط اعلام شده امکان خرید دارند. دسترسی به این اوراق نیز از طریق کد معاملاتی سهام امکانپذیر است؛ موضوعی که میتواند ورود سرمایهگذاران بازار سرمایه به این ابزار را تسهیل کند.
گامی برای توسعه ابزارهای مالی طلا
پیشتر حمید یاری - معاون سازمان بورس و اوراق بهادار - نیز همزمان با عرضه این اوراق اعلام کرده بود که این سازمان از طریق بورس کالا، سپردهگذاری مرکزی و سایر ارکان مرتبط، زیرساخت لازم برای اجرای منظم و شفاف عرضه و معاملات ثانویه اوراق سلف موازی استاندارد سکه را فراهم کرده است.
به گفته وی، استفاده از ظرفیتهای بازار سرمایه برای پاسخگویی به نیازهای سرمایهگذاران میتواند به تعمیق و افزایش کارایی بازار طلا کمک کند.
معاون سازمان بورس همچنین اوراق سلف سکه را ابزاری دانسته که با فراهم کردن امکان سرمایهگذاری در اوراق مبتنی بر سکه، معاملات ثانویه و سازوکار پوشش ریسک، میتواند دسترسی سرمایهگذاران به بازار طلا را تسهیل کند.
از این منظر، «عسکه۲» صرفا یک عرضه جدید در بازار سرمایه نیست، بلکه میتواند نخستین گام برای توسعه مجموعهای از ابزارهای مالی مبتنی بر طلا باشد؛ به ویژه آنکه حضور صندوقهای سرمایهگذاری طلا نیز در این بازار پیش بینی شده است.
انتهای پیام
