حدود ۲۰ سال از آغاز آزادسازی اراضی پیرامون محوطه تاریخی شمس تبریزی در خوی میگذرد؛ مسیری که با آزادسازی حدود ۷ هزار مترمربع از اراضی، انجام مطالعات و کاوشهای باستانشناسی، برگزاری مسابقه طراحی و سپس آغاز عملیات اجرایی احداث بارگاه ادامه پیدا کرد و اکنون این پروژه در آستانه بهرهبرداری قرار دارد.
از آزادسازی محوطه تا انتخاب طرح بارگاه
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجانغربی، درباره روند شکلگیری این پروژه اظهار کرد: آزادسازی اراضی پیرامون محوطه تاریخی شمس تبریزی از حدود ۲۰ سال قبل آغاز شد و حدود ۷ هزار مترمربع از اراضی توسط ادارهکل میراث فرهنگی آزادسازی شد که امکان انجام اقدامات اولیه و محوطهسازی را فراهم کرد.
مرتضی صفری در گفت و گو با ایسنا افزود: ایده ساخت بارگاه شمس تبریزی در سال ۱۳۹۱ و بر اساس کاوشهای باستانشناسی که وجود یک گورستان تاریخی در این محل را نشان داده بود، شکل گرفت و بسیاری از شمسپژوهان و باستانشناسان نیز با اتکا به اسناد تاریخی، این محل را محل دفن شمس تبریزی دانستهاند.
وی ادامه داد: در سال ۱۳۹۱ مسابقه طراحی بارگاه برگزار شد و ۴۰۰ طرح به این مسابقه ارسال شد، اما هیچیک از طرحها در ابتدا نتوانست نظر داوران را تأمین کند.
به گفته صفری، در نهایت طرح ارائهشده از سوی دکتر نادر اردلان، معمار برجسته ایرانی، مورد پذیرش قرار گرفت. اردلان که یکی از داوران مسابقه نیز بود، داوطلب شد اجرای طرح را برعهده بگیرد و آن را «وصیتنامه مهندسی» خود نامید.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجانغربی گفت: مطالعات و کاوشهای باستانشناسی از سال ۱۳۹۵ آغاز شد و پس از آن عملیات اجرایی پروژه نیز شروع شد.
هفت سال نخست؛ فقط ۲۲ درصد پیشرفت
صفری با اشاره به روند اجرای پروژه اظهار کرد: در هفت سال نخست، پروژه با مشکلات تأمین اعتبار مواجه بود و در این مدت تنها ۲۲ درصد پیشرفت داشت.
مدیرکل میراث فرهنگی استان افزود: سال گذشته با امضای تفاهمنامه سهجانبه میان وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، استاندار آذربایجانغربی و نماینده مردم خوی و چایپاره در مجلس و با پیگیریهای انجامشده و اختصاص اعتبارات ویژه، روند اجرای پروژه شتاب گرفت.
وی ادامه داد: با توجه وزیر میراث فرهنگی، رئیس سازمان برنامه و بودجه و استاندار آذربایجانغربی به این پروژه، حدود یک ماه قبل ۱۰۰ میلیارد تومان برای تکمیل آن اختصاص یافت و در حال حاضر پروژه به بیش از ۹۲ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده است.
به گفته صفری، پروژه در زمینی بیش از ۷ هزار مترمربع اجرا شده و ۳۵۰۰ مترمربع فضای سرپوشیده دارد و اکنون در مراحل پایانی قرار گرفته است.
رکوردی در اجرای گنبد بارگاه
مدیرکل میراث فرهنگی استان یکی از بخشهای فنی پروژه را اجرای گنبد بارگاه عنوان کرد و گفت: گنبد در دو بخش فلزی و آجری اجرا شده و تلفیق سازه فلزی و آجرکاری، از چالشهای فنی پروژه بود.
صفری افزود: آجرکاری گنبد با حضور هشت بنای سنتیکار و ۴۰ کارگر در مدت سه روز انجام شد، در حالی که کارشناسان پیش از این، زمان ۳۵ تا ۴۰ روز را برای اجرای این بخش پیشبینی کرده بودند.
وی همچنین گفت: در مقطعی ۱۴۳ نفر بهصورت همزمان در پروژه مشغول به کار بودند و ۱۲ بنای سنتیکار نیز بهصورت همزمان در اجرای بخشهای مختلف فعالیت داشتند.
صفری، بارگاه شمس تبریزی را تنها یک پروژه ساختمانی ندانست و آن را یکی از پروژههای «پیشران» در حوزه فرهنگ و گردشگری استان عنوان کرد و افزود: با تکمیل این پروژه، فصل جدیدی در گردشگری مذهبی و عرفانی استان آغاز خواهد شد.
وی در تشریح ظرفیتهای گردشگری این پروژه گفت: میتوان یک مسیر گردشگری عرفانی و تاریخی را از مسجد جامع ارومیه که قدمتی هزار ساله دارد، آغاز کرد و پس از عبور از بارگاه شمس تبریزی در خوی، آن را به قرهکلیسای چالدران و کلیسای زورزور در ماکو ادامه داد؛ مسیری که میتواند برای گردشگران بینالمللی جذاب باشد.
مقصدی فراتر از یک بنای تاریخی
همزمان با نزدیک شدن پروژه به مرحله افتتاح، برنامههایی برای استفاده از ظرفیتهای فرهنگی، علمی و گردشگری بارگاه نیز در حال تدوین است.
مشاور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در سفر به خوی در نشست برنامهریزی افتتاح بارگاه شمس تبریزی، از برگزاری مراسم افتتاح رسمی این مجموعه در ۱۵ مهرماه خبر داد و گفت: این مجموعه قرار است به محور اصلی فعالیتهای علمی، فرهنگی و گردشگری منطقه تبدیل شود.
امین عارفنیا افزود: با دستور ایجاد ساختار «پایگاه ملی شمس تبریزی»، این مجموعه نباید صرفاً در حد یک بنای تاریخی باقی بماند و انتظار میرود فعالیتهای گسترده ملی و بینالمللی در حوزه پژوهش و فعالیتهای علمی مرتبط با شمس در آن شکل بگیرد.
وی از برگزاری نشستهای هماهنگی با مسئولان استانی، نمایندگان مجلس و دستگاههای اجرایی خبر داد و گفت: مراسم افتتاح با ریاست استاندار برگزار خواهد شد و وزارت میراث فرهنگی نیز بهعنوان معین، پشتیبانی فنی و اجرایی این برنامه را برعهده دارد.
۹ کمیته برای مراسم افتتاح
عارفنیا با اشاره به هماهنگی با وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برای دعوت از هیأتهای خارجی اظهار کرد: در صورت فراهم بودن شرایط، وزیران فرهنگ کشورهای همسایه و رؤسای کتابخانههای ملی کشورهای منطقه نیز در این برنامه حضور خواهند داشت.
به گفته وی، برای برگزاری این مراسم ۹ کمیته تخصصی شامل کمیتههای علمی و محتوایی، فرهنگی و هنری، بینالملل، پشتیبانی، روابط عمومی، تشریفات، مراسم، امنیت و حفاظت و معرفی و گردشگری خوی تشکیل شده است.
وی برنامههای فرهنگی و هنری این مراسم را شامل نمایشگاههای بزرگ کتاب و هنرهای تجسمی، خوشنویسی، نگارگری و نقاشی زنده استادان برجسته، نشستهای علمی، شبهای شعر، تئاتر و موسیقی عرفانی عنوان کرد.
عارفنیا همچنین از افتتاح همزمان کتابخانه بارگاه شمس تبریزی خبر داد و گفت: این کتابخانه میتواند بستری برای پژوهشگران و علاقهمندان حوزه عرفان و ادبیات باشد.
عارفنیا تعداد مهمانان ویژه مراسم را دستکم ۴۰۰ نفر اعلام کرد و گفت: مسئولان، نمایندگان مجلس، چهرههای علمی و فرهنگی و هیأتهای بینالمللی در این برنامه حضور خواهند داشت و برای اسکان، حملونقل، تشریفات، رفاه و خدمات پزشکی آنان نیز تیمهای ویژه پیشبینی شده است.
«بسته گردشگری شمس» در راه است
مشاور وزیر میراث فرهنگی همچنین از برنامهریزی برای تدوین «بسته گردشگری شمس» خبر داد و گفت: ادارهکل میراث فرهنگی استان در حال تدوین برنامههایی برای ارتقای زیرساختهای اقامتی، راهنمایی و مسیریابی و بهبود تجربه بازدیدکنندگان است.
به گفته وی، تقویت ظرفیتهای تاریخی خوی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی نیز در این برنامه مورد توجه قرار گرفته است.
تأکید استاندار بر تکمیل بنا و زیرساختهای بارگاه
استاندار آذربایجانغربی، نیز در جریان بازدید از مراحل اجرای پروژه بر اهمیت تاریخی و فرهنگی شمس تبریزی و جایگاه او در تاریخ و فرهنگ ایران تأکید کرد و خواستار تسریع در روند تکمیل پروژه شد و گفت: با توجه به اهمیت فرهنگی و تاریخی بالای این پروژه، باید تا پایان شهریور به اتمام برسد تا زیرساختهای لازم برای میزبانی مناسب از «همایش بینالمللی شمس و مولانا» در اواسط مهرماه فراهم شود.
رضا رحمانی با اشاره به حساسیت پروژههای حوزه میراث فرهنگی اظهار کرد: برای تضمین کیفیت و سرعت، اجرای این پروژهها باید به افراد متخصص و باتجربه سپرده شود.
وی افزود: این پروژه باید سالها قبل به پایان میرسید، اما با پیگیریهای مستمر و توجه ویژه دولت جدید، یکی از مطالبات قدیمی و ماندگار مردم خوی در مسیر تحقق قرار گرفته است.
استاندار آذربایجانغربی گفت: رویکرد جدید استان، توسعه گردشگری بر مبنای زیرساختهای قوی و استفاده از ظرفیتهای منحصربهفرد تاریخی، فرهنگی و گردشگری آذربایجانغربی برای رونق اقتصادی و توسعه پایدار است.
وی تأکید کرد: علاوه بر بدنه اصلی پروژه، زیرساختهای پیرامونی نیز باید هرچه سریعتر تکمیل شود تا این مجموعه متناسب با جایگاه شمس و برای میزبانی از رویدادهای بینالمللی آماده باشد.
تشکیل ستاد ملی شمس
در مردادماه نیز هیأتی از وزارت میراث فرهنگی به دستور وزیر برای بررسی میدانی روند اجرای پروژه و ارزیابی نیازهای آن به خوی سفر کرد که در این بازدید، آخرین وضعیت عملیات اجرایی، موانع و نیازهای پروژه بررسی شد.
مشاور وزیر میراث فرهنگی در حاشیه این بازدید در جمع خبرنگاران با اشاره به تأکید وزیر میراث فرهنگی بر بهرهبرداری هرچه سریعتر از پروژه گفت: پروژه شمس از طرحهای اولویتدار حوزه میراث فرهنگی و گردشگری استان است و در دستور کار وزارتخانه در حوزه «پیگیری و تحقق وعدهها» قرار دارد.
وی همچنین از تشکیل «ستاد ملی» برای پیگیری امور مرتبط با شمس با همکاری انجمن عرفان اسلامی خبر داد و گفت این ستاد با هدف هماهنگی میان دستگاههای مرتبط و تسریع در تکمیل و بهرهبرداری از پروژه تشکیل شده است.
کردونی افزود: در هفته گذشته اعضای انجمن عرفان اسلامی به همراه دکتر فاطمه طباطبایی با وزیر میراث فرهنگی درباره شمس و ضرورت توجه جدی به ظرفیت فرهنگی و معنوی آن دیدار و گفتوگو کردهاند.
وی بر همافزایی مؤثر میان دستگاههای اجرایی و همکاری نزدیک دستگاهها، استانداری، فرمانداری و مدیریت شهری تأکید کرد و گفت: پروژههای میراث فرهنگی و گردشگری لزوماً پروژههای ساختمانی نیستند و پروژه شمس میتواند به زیرساختی مهم برای گردشگری فرهنگی و ادبی در شمالغرب کشور تبدیل شود؛ بنابراین بهرهبرداری بهموقع از آن باید با رویکردی فراتر از تکمیل یک ساختمان دنبال شود.
مطالبهای که به روزهای افتتاح رسیده است
نماینده مردم خوی و چایپاره در مجلس، در گفتوگو با ایسنا، تکمیل بارگاه شمس تبریزی را دغدغه علاقهمندان فرهنگ، هنر، ادبیات و عرفان ایرانی ـ اسلامی در سراسر جهان دانست و گفت: به دلیل واگذاری پروژه به یک پیمانکار توانمند و قوی، پروژه به مراحل پایانی رسیده است.
عادل نجفزاده با اشاره به روند گذشته پروژه اظهار کرد: کمتوجهی در سالهای گذشته موجب شد پروژه میان چند پیمانکار دستبهدست شود، اما اکنون با تلاش و پیگیریهای انجامشده، بارگاه شمس تبریزی به افتتاح نزدیک شده است.
وی افزود: با راهاندازی پروژه بارگاه شمس تبریزی در خوی، این شهر به محل گردهمایی علاقهمندان شمس و مولانا از سراسر جهان تبدیل خواهد شد.
به گزارش ایسنا، بارگاه شمس تبریزی خوی اکنون پس از سالها از مرحله یک طرح و پروژه نیمهتمام فاصله گرفته و به آستانه افتتاح رسیده است؛ مسیری که از آزادسازی محوطه و کاوشهای تاریخی آغاز شد، با انتخاب یک طرح معماری از میان ۴۰۰ پیشنهاد ادامه یافت و پس از سالها محدودیت اعتباری، در نهایت به بیش از ۹۲ درصد پیشرفت فیزیکی رسید.
با این حال، آنچه در برنامههای اعلامشده برای این مجموعه دیده میشود، به افتتاح بنا محدود نیست. پایگاه ملی شمس تبریزی، کتابخانه، فعالیتهای پژوهشی، شبکه شمسپژوهی، برنامههای فرهنگی و هنری و بسته گردشگری شمس مجموعهای از کارکردهایی است که برای مرحله پس از ساخت تعریف شده است.
اگر این برنامهها همزمان با بهرهبرداری از بنا پیش برود، بارگاه شمس در خوی صرفاً نقطه پایان یک پروژه عمرانی نخواهد بود، بلکه میتواند به یکی از مراکز فعالیتهای مرتبط با شمس، عرفان و ادبیات و یکی از حلقههای مسیر گردشگری تاریخی و فرهنگی آذربایجانغربی تبدیل شود؛ مسیری که حالا پس از سالها انتظار، در آستانه ورود به مرحلهای تازه قرار گرفته است.
انتهای پیام
