بهرام سرمست روز جمعه ۲۷ شهریور در مراسم بزرگداشت استاد شهریار و روز شعر و ادب فارسی، ضمن گرامیداشت یاد و نام این شاعر بزرگ، اظهار کرد: حضور میهمانانی از نقاط مختلف کشور و مهمانان خارجی در این مراسم فرصتی فراهم کرده است تا در کنار استادان، پیشکسوتان و مردم فرهنگدوست آذربایجان، یاد و نام شهریار را گرامی بداریم.
وی افزود: انتخاب روز بزرگداشت شهریار به عنوان روز شعر و ادب فارسی، انتخابی حکیمانه است و این مراسم فرصتی برای ادای دین به بزرگان و مفاخر فرهنگ و ادب ایران محسوب میشود.
وی با اشاره به سخنان علیاصغر شعردوست، بنیانگذار روز ملی شعر و ادب فارسی، درباره جایگاه شهریار، گفت: شهریار به ما نیاز ندارد؛ ما به شهریار در این عصر و زمان نیاز داریم و باید از قابلیتها و توانمندیهایی که موجب ماندگاری او شده است، برای جامعه امروز استفاده کنیم.
سرمست، پیوند شعر شهریار با امر قدسی را یکی از عوامل ماندگاری وی دانست و ادامه داد: شهریار پیوندهای متعددی ایجاد کرده و «عامل وصل» بوده است؛ یکی از این پیوندها میان سنت کلاسیک و شعر نو است. شهریار در نقطه عطف و محل اتصال دو نسل از شاعران ایران قرار دارد.
وی اضافه کرد: اگر بخواهیم نقطه اتکایی برای ارتباط میان فرهنگ فولکلوریک و فرهنگ مدرن و جدید پیدا کنیم، باز هم شهریار میتواند این نقش را ایفا کند. همچنین در پیوند میان فرهنگ و عناصر فرهنگی زبان فارسی و ترکی، شهریار نقطه اتصال مهمی است.
وی با اشاره به ظرفیت شهریار در حوزه دیپلماسی فرهنگی اظهار کرد: اگر بخواهیم در مرز میان دیپلماسی کلاسیک و دیپلماسی فرهنگی و عمومی جدید، یک سرمایه فرهنگی و نقطه اتکا برای دیپلماسی منطقهای پیدا کنیم، باز هم شهریار میتواند نقشآفرین باشد.
استاندار آذربایجانشرقی، با اشاره به سفر رئیسجمهور به جمهوری آذربایجان و حضور در باکو گفت: در سفر مسعود پزشکیان به جمهوری آذربایجان، به عینه شاهد بودیم که یکی از نقاط تأثیرگذار در پیوند میان فرهنگ ایران و جمهوری آذربایجان، زمانی بود که رئیسجمهور در پایان سخنرانی خود شعری از شهریار را قرائت کرد و واکنش و ابراز احساسات حاضران، از جمله الهام علیاف، نشان داد که شعر شهریار چه ظرفیتی برای پیوند فرهنگی دارد.
وی افزود: این ظرفیت میتواند در دیپلماسی فرهنگی و ارتباطات منطقهای مورد استفاده قرار گیرد و در راستای عنوان «دولت وفاق ملی» نیز میتواند میان اقوام و فرهنگهای مختلف پیوندی عمیق ایجاد کند.
وی با اشاره به منظومه «حیدربابایه سلام» و دیگر آثار شهریار گفت: شهریار از منظر فرهنگی میتواند نماد همافزایی باشد. جامعه امروز، بهویژه در شرایطی که به همبستگی و همافزایی ملی نیاز داریم، به ظرفیتهای فکری و فرهنگی شهریار نیازمند است.
سرمست با بیان اینکه آذربایجان به داشتن چنین شخصیت فرهنگی بزرگی افتخار میکند، اظهار کرد: شهریار در تار و پود خود با عشق، حماسه، عرفان و میهندوستی پیوند خورده است.
وی یکی از رموز ماندگاری شعر شهریار را پیوند «جوهر تغزل» با «درد اجتماعی» دانست و افزود: شهریار در شعر خود ترکیبی منحصربهفرد از سهل و ممتنع ارائه کرد و دریافت که برای ماندگاری نمیتوان صرفاً به فرم و تکنیک تکیه کرد، بلکه باید محتوای عمیق و ارتباط با مسائل اجتماعی نیز مورد توجه قرار گیرد.
استاندار آذربایجانشرقی ادامه داد: شهریار زبان مادری را نه به عنوان رقیب، بلکه به عنوان بال پرواز زبان فارسی و ذهن ایرانی به کار گرفت و نشان داد که هویت ایرانی یک هویت تکبعدی نیست، بلکه رنگینکمانی است که در آن فارسی و ترکی در کنار یکدیگر تجلیبخش حقیقتی واحد هستند.
وی با اشاره به ویژگیهای ادبی آثار شهریار گفت: پیوند با عرفان اجتماعی، میراث شعر شیعی و آیینی و نوستالژی اصیل، از جمله مؤلفههایی هستند که در آثار شهریار به چشم میخورند و در ماندگاری شعر او نقش داشتهاند.
وی با اشاره به گسترش فرهنگهای بیگانه و سطحیشدن بخشی از زبان و کلمات روزمره، اظهار کرد: این روند میتواند اصالت کلام را تهدید کند، اما راهکار مقابله با آن بستن درها نیست، بلکه باید بر تولید محتوای غنی و حمایت از جریانهای نوظهور ادبی استوار باشد.
وی بر ضرورت تقویت پژوهشهای دانشگاهی درباره شهریار تأکید کرد و گفت: باید با ایجاد کرسیهای نقد و پژوهش ادبی در دانشگاههای تبریز و دیگر دانشگاههای کشور، میراث شهریار را از خاطرهگرایی خارج کرده و به عرصه پژوهش آکادمیک وارد کنیم.
استاندار آذربایجانشرقی همچنین با استقبال از پیشنهاد علیاصغر شعردوست برای ایجاد خروجیهای ماندگار از مراسم بزرگداشت مفاخر، اظهار کرد: باید از این نمادها و مراسمها خروجی مشخص بگیریم و این موضوعات را در بستر دانشگاهها ساری و جاری کنیم؛ به جای اینکه تنها یک روز را به بزرگداشت اختصاص دهیم، باید از یک روز به ۳۶۵ روز سال برسیم.
سرمست در پایان با تأکید بر ظرفیت ادبیات در روابط فرهنگی منطقه گفت: باید ادبیات را به عنوان یکی از ابزارهای دیپلماسی فرهنگی خود در منطقه مورد استفاده قرار دهیم و آذربایجانشرقی در این زمینه میتواند به عنوان سفیر فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در منطقه نقشآفرینی کند.
بنیانگذار روز ملی شعر و ادب فارسی: شهریار آنگونه که باید شناخته نشده است
علیاصغر شعردوست بنیانگذار روز ملی شعر و ادب فارسی نیز در این جلسه با تأکید بر جایگاه جهانی استاد شهریار گفت: شهریار تنها شاعر تبریز و آذربایجان نیست، بلکه متعلق به ایران و جهان است، با این حال هنوز آنگونه که باید شناخته و معرفی نشده است.
وی با بیان اینکه به شهریار افتخار میکنیم و برای او عزت و احترام قائلیم، اظهار کرد: شهریار آنگونه که بوده هنوز شناخته نشده است. امروز حتی یک دوره منقح از آثار استاد شهریار را نمیتوانیم در بازار کتاب ایران پیدا کنیم و در جستوجوهای غیرایرانی نیز نام و آثار شهریار آنچنان که شایسته جایگاه اوست دیده نمیشود.
وی افزود: اگر شهریار را به عنوان شاعر ملی ایران بدانیم که نهتنها متعلق به تبریز و آذربایجان، بلکه متعلق به ایران و جهان است، برای این ادعا استدلال داریم؛ اما واقعیت این است که ما شهریار را به اندازه جایگاهش نشناخته و به جهان معرفی نکردهایم.
شعردوست از مسئولان فرهنگی کشور خواست موضوع معرفی جهانی شهریار را پیگیری کنند و گفت: از دولت درخواست دارم این موضوع را مطرح کند. امروز در تهران و بسیاری از شهرهای کشور برنامهای متناسب با جایگاه شهریار برگزار نمیشود و حتی رایزنیهای فرهنگی ایران در خارج از کشور نیز از ظرفیت این مناسبت برای معرفی فرهنگ و ادب ایرانی استفاده نمیکنند.
وی ادامه داد: شهریار نیازی به این شناساندنها ندارد؛ این نیاز ما و نسلهای آینده است. شهریار هم در شعر فارسی به قله رسید و هم در شعر ترکی شاهکار آفرید و این افتخار بزرگی است که شاعری در هر دو زبان توانسته است به چنین جایگاهی دست پیدا کند.
وی با اشاره به جایگاه شهریار در میان بزرگان شعر فارسی، اظهار کرد: ملکالشعرای بهار در مقدمه نخستین دیوان شهریار که در اوایل دهه ۳۰ منتشر شد، درباره او نوشت که «شهریار یک منظومه است» و بزرگان دیگری نیز در مقدمههای آثار او از شهریار به عنوان شاعری جهانی یاد کردهاند.
شعردوست با اشاره به استقبال مردم از آثار شهریار گفت: مرحوم هوشنگ ابتهاج زمانی که تیراژ مجله پایین میآمد، میگفت اگر از شهریار شعری منتشر کنیم، تیراژ مجله دو یا سه برابر میشود. شهریار در دوران حیات خود به چنین عزت و افتخاری دست یافته بود.
وی همچنین به روحیه شهرتگریزی شهریار اشاره کرد و افزود: شهریار با وجود شهرت فراوان، از شهرت گریزان بود و هنگامی که از تهران به تبریز آمد، در محلهای ناشناس خانه گرفت و به صورت ناشناس زندگی کرد؛ با این حال عزت و افتخار برای او امری الهی بود.
وی در ادامه درباره راز ماندگاری آثار شهریار گفت: برخی شاعران در زمان حیات خود از دنیا میروند و آثارشان دیگر خوانده نمیشود، برخی نیز با وفاتشان از میان میروند؛ اما پرسش این است که چرا سعدی ماندگار شده و چرا شهریار در روزگار ما همچنان ماندگار است؟
وی دلیل ماندگاری شهریار را پیوند شعر او با امر قدسی دانست و گفت: هر شاعری که بتواند شعر خود را با عالمی نامیرا پیوند بزند، ماندگار خواهد شد و دلیل ماندگاری شهریار نیز این است که شعر و شخصیت خود را با حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) پیوند زده است.
بنیانگذار روز ملی شعر و ادب فارسی با اشاره به شعر معروف «علی ای همای رحمت» اظهار کرد: عشق شهریار به حضرت علی(ع) در بخشهای مختلف شعر او آشکار است و این پیوند معنوی یکی از عوامل ماندگاری شعر اوست.
وی خاطرنشان کرد: تا زمانی که علی(ع) در فرهنگ ما حضور و نورافشانی دارد، شعر شهریار نیز ماندگار خواهد بود؛ البته در کنار این ماندگاری، ما نیز وظایفی برای معرفی و پاسداشت میراث شهریار داریم.
شعر شهریار نماد پیوند هنر و ایمان است
نعمتالله پایان مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانشرقی نیز در این مراسم گفت: شهریار برای ما تنها یک غزلسرای چیرهدست نیست، بلکه نماد عینی پیوند جان، هنر و ایمان است.
وی اظهار کرد: در تبریز، جمع مشتاقان شعر و شعور گرد هم آمدهایم تا یاد شهریار شیرینسخن را گرامی بداریم؛ شاعری که با شاهکارهایی همچون «علی ای همای رحمت»، اوج ارادت شاعرانه به ساحت ائمه اطهار(ع) را با تار و پود زبان فارسی درآمیخت و این پیوند معنوی را به هویت لاینفک شعر اصیل ما تبدیل کرد.
وی افزود: روحیه وفاق و همدلی که در تار و پود شعر شهریار جاری است، امروز در گفتمان دولت نیز تجلی یافته و دولتی که با تدبیر و رویکرد رئیسجمهور، نویدبخش همبستگی ملی و شکوفایی ایران عزیز است، میتواند از ظرفیت شعر و فرهنگ برای تقویت این مسیر بهره بگیرد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانشرقی تأکید کرد: شعر را نباید تنها یک هنر دانست، بلکه میتوان از آن به عنوان ابزاری راهبردی برای تحقق وفاق و تقویت جریان فرهنگ امیدآفرین بهره گرفت.
انتهای پیام
