تصادف با موتورسیکلت شاید تنها چند ثانیه طول بکشد، اما پیامدهای آن می‌تواند ماه‌ها و حتی سال‌ها زندگی یک فرد را تحت تأثیر قرار دهد؛ از آسیب‌های جسمی گرفته تا هزینه‌های درمان و از دست دادن توانایی کار. در این میان، سر یکی از آسیب‌پذیرترین بخش‌های بدن در حوادث موتورسیکلت است و کلاه ایمنی می‌تواند نقش مهمی در محافظت از آن داشته باشد؛ البته به شرطی که درست و اصولی استفاده شود.

با وجود تأکیدهای فراوان بر استفاده از کلاه ایمنی، هنوز همه موتورسواران و ترک‌نشینان به شکل مداوم و صحیح از آن استفاده نمی‌کنند. گاهی گرما و احساس ناراحتی، گاهی هزینه و گاهی هم تصور اینکه «برای یک مسیر کوتاه اتفاقی نمی‌افتد»، باعث می‌شود کلاه ایمنی کنار گذاشته شود؛ در حالی که حادثه معمولاً برای مسیر کوتاه و بلند تفاوتی قائل نیست.

تصور دور بودن خطر، برخی موتورسواران را از کلاه ایمنی غافل می‌کند

دکتر محمد سعادتی، استادیار مدیریت خدمات بهداشتی درمانی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: یکی از دلایلی که باعث می‌شود برخی موتورسواران کلاه ایمنی را جدی نگیرند، این است که خطر را برای خودشان دور از ذهن می‌بینند. فرد ممکن است بارها بدون حادثه با موتورسیکلت تردد کرده باشد و همین تجربه باعث شود احتمال وقوع حادثه را کمتر از واقعیت تصور کند.

وی افزود: در کنار نگرش فرد، عوامل دیگری مانند گرما، احساس ناراحتی، مناسب نبودن کلاه، هزینه و حتی شرایط مسیر نیز می‌تواند بر تصمیم موتورسوار برای استفاده از کلاه ایمنی تأثیر بگذارد. بنابراین نمی‌توان انتظار داشت که تنها با تکرار یک توصیه، رفتار همه افراد تغییر کند و باید موانعی که در زندگی روزمره باعث کنار گذاشتن کلاه ایمنی می‌شوند نیز مورد توجه قرار گیرند.

وی خاطرنشان کرد: آموزش و فرهنگ‌سازی زمانی می‌تواند اثر بیشتری داشته باشد که از حالت توصیه‌های تکراری خارج شود و با تجربه واقعی مردم ارتباط برقرار کند. استفاده از ظرفیت دوستان و هم‌نوعان، اجرای پویش‌های اجتماعی جذاب و بیان پیامدهای واقعی حوادث می‌تواند توجه موتورسواران را بیشتر جلب کند و در تغییر رفتار آن‌ها مؤثر باشد.

صرفاً گذاشتن کلاه ایمنی کافی نیست؛ نحوه بستن آن در حفاظت از موتورسوار اهمیت دارد

دکتر رامین رضاپور، استادیار مدیریت خدمات بهداشتی درمانی دانشگاه علوم پزشکی تبریز نیز در گفت‌وگو با ایسنا مطرح کرد: کلاه ایمنی یکی از مهم‌ترین تجهیزات حفاظتی برای موتورسواران است و استفاده صحیح از آن می‌تواند در کاهش شدت آسیب‌های ناشی از حوادث نقش داشته باشد. با این حال، صرف قرار دادن کلاه روی سر کافی نیست و نحوه قرارگیری و بستن آن نیز اهمیت زیادی دارد.

وی بیان کرد: اگر کلاه به شکل صحیح روی سر قرار نگیرد یا به درستی بسته نشود، در زمان حادثه ممکن است نتواند حفاظت مورد انتظار را ایجاد کند. به همین دلیل، استفاده از کلاه ایمنی باید به عنوان بخشی از رفتار ایمن در زمان استفاده از موتورسیکلت شناخته شود، نه صرفاً اقدامی برای رعایت قانون.

وی ادامه داد: افزایش جریمه و برخورد قانونی می‌تواند یکی از ابزارهای افزایش استفاده از کلاه ایمنی باشد، اما به تنهایی برای برطرف کردن همه موانع کافی نیست. در کنار اجرای قانون، باید از روش‌هایی مانند آموزش همسالان، کمپین‌های اجتماعی و آگاهی‌بخشی استفاده کرد و همچنین کلاه‌هایی تولید شود که ضمن داشتن استانداردهای لازم، سبک، راحت، خنک و از نظر اقتصادی برای مصرف‌کننده قابل دسترس باشند.

مطالعه جهانی: تنها ۴۳ درصد موتورسواران کلاه ایمنی را صحیح استفاده می‌کنند

در همین راستا، یک مطالعه جهانی با استفاده از داده‌های مربوط به حدود یک میلیون نفر، وضعیت استفاده از کلاه ایمنی را در میان موتورسواران و ترک‌نشینان که توسط دکتر سعادتی و دکتر رضاپور در دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شده، یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد اگرچه حدود نیمی از موتورسواران و یک‌سوم ترک‌نشینان از کلاه ایمنی استفاده می‌کنند، اما استفاده صحیح از این وسیله در میان آن‌ها بسیار کمتر است.

بر اساس نتایج این بررسی، تنها ۴۳ درصد موتورسواران و ۱۸ درصد ترک‌نشینان کلاه ایمنی را به شکل صحیح استفاده می‌کنند. به بیان دیگر، مسئله فقط این نیست که افراد کلاه ایمنی داشته باشند یا آن را بر سر بگذارند؛ بلکه شیوه استفاده از آن نیز می‌تواند در میزان حفاظت از فرد اهمیت داشته باشد.

این مطالعه همچنین عوامل مختلفی را به عنوان موانع استفاده از کلاه ایمنی مطرح کرده است؛ از مسائل روان‌شناختی و اجتماعی_جمعیتی گرفته تا شرایط جاده، مشخصات موتورسیکلت، شرایط سفر، وضعیت زمانی و آب‌وهوایی و مسائل قانونی. این عوامل نشان می‌دهند که افزایش استفاده از کلاه ایمنی تنها با یک راهکار امکان‌پذیر نیست و باید مجموعه‌ای از عوامل مؤثر بر رفتار موتورسواران مورد توجه قرار گیرد.

به گزارش ایسنا، این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله با شناسه https://doi.org/10.1002/hsr2.72078 منتشر شده است، پژوهشگران برای افزایش استفاده از کلاه ایمنی، روش‌هایی مانند آگاهی‌بخشی از طریق دوستان و هم‌نوعان و اجرای پویش‌ها و کمپین‌های اجتماعی جذاب را پیشنهاد کرده‌اند. همچنین تولید کلاه‌های ایمنی سبک، خنک، راحت و ارزان می‌تواند یکی از راهکارهای کاهش موانع استفاده از این وسیله باشد؛ چرا که در نهایت، کلاه ایمنی زمانی می‌تواند نقش خود را در محافظت از جان موتورسوار ایفا کند که واقعاً استفاده شود و به شکل صحیح مورد استفاده قرار گیرد.

انتهای پیام