در سالهای گذشته روزهای پایانی شهریور برای فعالان بازار نوشتافزار یکی از شلوغترین مقاطع سال بود؛ خانوادهها همراه فرزندانشان برای خرید کیف، دفتر، مداد، خودکار و دیگر ملزومات مدرسه به بازار مراجعه میکردند و خرید لوازم تحصیلی برای دانشآموزان با شور و هیجان خاصی همراه بود.
اما بررسی میدانی خبرنگار ایسنا از بازار زنجان نشان میدهد که امسال این رونق کاهش یافته و بسیاری از خانوادهها خریدهای خود را به حداقل اقلام ضروری محدود کردهاند.
یکی از فعالان بازار نوشتافزار زنجان که نخواست نامش فاش شود در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به وضعیت بازار در آستانه بازگشایی مدارس، میگوید: بازار لوازمالتحریر امسال نسبت به سالهای گذشته ضعیفتر شده و میزان فروش کاهش قابل توجهی داشته است.
وی میافزاید: یکی از مهمترین عوامل این وضعیت، افزایش قیمت کالاها است؛ موضوعی که باعث شده بسیاری از خانوادهها، بهویژه اقشار متوسط و کارگری، توان خرید گذشته را نداشته باشند.
این فعال بازار زنجان ادامه میدهد: زمانی که قیمتها افزایش پیدا میکند، خانوادهها ناچار میشوند خرید خود را مدیریت کرده و به جای تهیه همه اقلام مورد نیاز دانشآموز، تنها کالاهای ضروریتر را خریداری کنند.
وی معتقد است: شرایط اقتصادی باعث شده است بخشی از خانوادهها خرید برخی اقلام را به تأخیر بیندازند یا از خرید کالاهای غیرضروری صرفنظر کنند.
نمایشگاهی که بیشتر رنگ خوراکی داشت تا بازگشایی مدارس
در کنار بازار نوشتافزار، نمایشگاه پاییزه نیز با هدف عرضه کالاهای مورد نیاز خانوادهها در آستانه بازگشایی مدارس برپا شد؛ نمایشگاهی که قرار بود بخشی از نیازهای مردم برای آغاز سال تحصیلی را تأمین کند، اما بررسی میدانی خبرنگار ایسنا از روزهای ابتدایی فعالیت آن نشان میدهد استقبال از این رویداد چندان چشمگیر نبوده است.
بخش قابل توجهی از غرفههای این نمایشگاه به کالاهای خوراکی و مصرفی اختصاص داشت و حضور کالاهای مرتبط با بازگشایی مدارس مانند نوشتافزار، کیف و کفش دانشآموزی نسبت به انتظار موجود، پررنگ نبود.
در این نمایشگاه بیشتر غرفههایی دیده میشد که در سالهای گذشته نیز در نمایشگاههای مشابه حضور داشتند و محصولاتی مانند ادویه، لبنیات، زیتون، مواد غذایی و کالاهای مصرفی عرضه میکردند.
اگر چه در روزهای پایانی نمایشگاه و پس از افزایش اطلاعرسانی، میزان مراجعه مردم نسبت به روزهای ابتدایی افزایش یافت، اما فضای نمایشگاه همچنان فاصله زیادی با یک نمایشگاه تخصصی بازگشایی مدارس داشت.
از نکات قابل توجه در بازدید میدانی، پراکندگی کالاهای مرتبط با دانشآموزان بود؛ کیف، کفش و نوشتافزار در برخی غرفهها عرضه میشد، اما محدود بودن این بخش باعث شده بود خانوادههایی که با هدف خرید لوازم مدرسه مراجعه کرده بودند، انتخاب گستردهای پیش روی خود نداشته باشند.
برخی غرفهداران نیز معتقد بودند اطلاعرسانی گستردهتر درباره برگزاری نمایشگاه میتوانست در افزایش استقبال مردم مؤثر باشد.
کاهش قدرت خرید مردم مهمترین گلایه فعالان بازار
بررسی وضعیت بازار نوشتافزار زنجان نشان میدهد مسئله اصلی فعالان این حوزه تنها افزایش قیمت کالاها نیست، بلکه کاهش قدرت خرید خانوارهاست که در ماههای اخیر رفتار مصرفکنندگان را تغییر داده است.
فعالان بازار معتقدند اگر چه کالا در بازار وجود دارد، اما توان خرید مردم نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته و همین موضوع موجب شده است میزان فروش نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
یکی از دیگر فعالان بازار نوشتافزار زنجان در گفتوگو با ایسنا میگوید: ممکن است کالا در فروشگاه وجود داشته باشد، اما وقتی قدرت خرید مردم کاهش پیدا کند، طبیعی است که میزان فروش نیز پایین بیاید.
وی میافزاید: بخشی از خانوادهها نیز منتظر مشخص شدن شرایط برگزاری کلاسهای درس هستند و همین موضوع باعث شده برخی خریدهای خود را به روزهای پایانی موکول کنند.
به گفته فعالان این حوزه، مجموعهای از عوامل اقتصادی، افزایش هزینهها و تغییر شرایط آموزشی باعث شده بازار بازگشایی مدارس امسال برخلاف سالهای گذشته از رونق کمتری برخوردار باشد.
در همین رابطه مدیر بازرسی و نظارت اصناف زنجان در گفتوگو با خبرنگار ایسنا میافزاید: در برخی واحدهای صنفی تغییرات قیمتی مشاهده شده که این موارد با دریافت نظر کارشناسی از اتحادیههای مربوطه و بررسی اسناد و مدارک موجود مورد ارزیابی قرار میگیرد.
سیدمشهود شریفی ادامه میدهد: در صورتی که افزایش قیمت بدون مستندات و خارج از چارچوبهای قانونی انجام شده باشد، با واحد متخلف برخورد خواهد شد.
او با اشاره به گلایه برخی شهروندان درباره افزایش قیمت کالاها، می گوید: گاهی فروشندگان عنوان میکنند کالا را با قیمت جدید خریداری نکردهاند، اما اگر افزایش قیمت بدون دلیل و مدارک قابل قبول انجام شده باشد، این موضوع تخلف محسوب میشود.
وی میافزاید: تغییر قیمت کالا در صورتی که بر اساس ضوابط قانونی و مسیرهای تعیین شده انجام شود، قابل پذیرش است، اما افزایش خودسرانه قیمتها قابل پیگیری خواهد بود.
بر اساس اعلام اتاق اصناف زنجان، در سال جاری ۸ هزار و ۴۴۳ مورد بازرسی از واحدهای صنفی انجام شده که ۳ هزار و ۵۶۱ مورد آن مربوط به اقلام اساسی بوده است. همچنین به گفته مسئولان اصناف در این بازرسیها ۷۴۹ پرونده تخلفاتی به ارزش بیش از ۴۵ میلیارد ریال تشکیل و برای رسیدگی به تعزیرات حکومتی ارسال شده است. به طور مثال در مواردی مانند عرضه برنج مشکوک، بررسیهای لازم انجام شده و پس از آزمایشها و بررسیهای کارشناسی، در صورت احراز تخلف، اقدامات قانونی صورت گرفته است.
لذا واحدهای صنفی که تخلف را تکرار کنند، طبق قانون نظام صنفی با برخوردهای شدیدتری مواجه خواهند شد و در صورت تکرار چندباره تخلف، علاوه بر جریمه، امکان پلمب واحد نیز وجود دارد.
بر اساس گفته مدیر بازرسی و نظارت اصناف زنجان درباره وضعیت تأمین کالاهای اساسی این طور استنباط میشود که در حال حاضر کمبود خاصی در تأمین کالاهای اساسی وجود ندارد و عرضه کالاها در بازار ادامه دارد. در برخی اقلام مانند مرغ، میزان عرضه حتی بیشتر از تقاضا است و استمرار نظارتها میتواند به ایجاد تعادل بیشتر در بازار کمک کند.
به گفته مسئولان نظارتی استان زنجان سامانه ۱۲۴ برای دریافت گزارشهای مردمی فعال است و شهروندان میتوانند موارد تخلف را از این طریق اعلام کنند تا بررسی لازم انجام شود.
لذا نظارت مستمر، همکاری دستگاههای مسئول و استفاده از ظرفیت کارشناسی اتحادیهها، از عوامل مؤثر در کنترل تخلفات و حمایت از حقوق مصرفکنندگان است.
طرح نظارتی بازگشایی مدارس؛ سامانه هوشمند نظارت در راه است
همزمان با افزایش مراجعه خانوادهها برای خرید کالاهای مورد نیاز دانشآموزان، طرح ویژه نظارتی بازگشایی مدارس نیز در استان زنجان آغاز شده است؛ طرحی که هدف آن کنترل قیمتها، جلوگیری از تخلفات و نظارت بر نحوه عرضه کالاهای مرتبط با آغاز سال تحصیلی اعلام شده است.
معاون بازرسی و نظارت ادارهکل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان در همین رابطه، از اجرای این طرح تا نیمه مهرماه خبر میدهد و به خبرنگار ایسنا میگوید: طرح نظارتی بازگشایی مدارس برابر ابلاغ وزارت صنعت، معدن و تجارت از ۱۶ شهریورماه آغاز شده و تا ۱۵ مهرماه ادامه خواهد داشت.
حسین منصوری میافزاید: در اجرای این طرح، بازرسان ادارهکل صمت، اتاق اصناف، بسیج اصناف، تعزیرات حکومتی و پلیس اماکن عمومی به صورت مشترک بازار را رصد میکنند.
وی ادامه میدهد: نظارتها به شکل هدفمند انجام میشود و تمرکز اصلی بر واحدهای تولیدی، انبارها، مراکز نگهداری کالا و مراکز عرضه کالاهای مورد نیاز دانشآموزان است؛ همچنین با گرانفروشی، عرضه کالای قاچاق و همچنین عرضه کالاهای مغایر با ضوابط برخورد خواهد شد و پرونده تخلفات پس از تشکیل برای رسیدگی به تعزیرات حکومتی ارسال میشود.
او درباره سامانه هوشمند نظارت بر بازار نیزمیگوید: نرمافزار این سامانه آماده شده و در هفتههای آینده رونمایی و اطلاعرسانی خواهد شد.
منصوری میافزاید: این سامانه در بستر وب و به صورت اپلیکیشن در اختیار مردم قرار میگیرد و شهروندان میتوانند شکایتهای خود را همراه با موقعیت مکانی واحد صنفی متخلف ثبت کنند. امکان امتیازدهی به واحدهای صنفی نیز در این سامانه پیشبینی شده تا واحدهای خوشسابقه مورد ارزیابی قرار گیرند.
در کنار بازار نوشتافزار، همین دغدغه در بازار کالاهای اساسی نیز مشاهده میشود؛ بازاری که اگر چه با کمبود گسترده کالا مواجه نیست، اما افزایش قیمتها موجب شده بسیاری از خانوارها خریدهای خود را مدیریت کرده و تنها به تأمین نیازهای ضروری بسنده کنند.
کالا هست، اما قدرت خرید مردم کاهش یافته است
بررسی میدانی خبرنگار ایسنا از فروشگاههای عرضه کالاهای اساسی در شهر زنجان نشان میدهد که در حال حاضر کمبود جدی در تأمین اقلامی مانند برنج، روغن، مرغ، تخممرغ و لبنیات گزارش نمیشود، اما افزایش قیمتها موجب تغییر رفتار خرید مصرفکنندگان شده است.
یکی از فروشندگان کالاهای اساسی در گفتوگو با ایسنا میگوید: بیشتر کالاهای مورد نیاز مردم در فروشگاهها وجود دارد و مشکل اصلی کمبود کالا نیست.
او میافزاید: مسئله اصلی، قیمتها و کاهش قدرت خرید مردم است؛ بهگونهای که بسیاری از مشتریان نسبت به گذشته کمتر خرید میکنند و بیشتر به سراغ کالاهای ضروری میروند.
این فروشنده ادامه میدهد: در گذشته بسیاری از مشتریان با سبد خرید کاملتری به فروشگاه مراجعه میکردند، اما اکنون برخی خانوادهها حتی مقدار خرید خود را نیز کاهش دادهاند.
وی تصریح میکند: مردم ابتدا قیمتها را بررسی میکنند و سپس بر اساس توان مالی خود تصمیم میگیرند چه کالاهایی را خریداری کنند.
یکی دیگر از فعالان بازار نیز با اشاره به شرایط موجود میگوید: تغییرات مداوم قیمتها هم برای فروشنده و هم برای مصرفکننده مشکل ایجاد کرده است؛ چرا که افزایش هزینه تأمین کالا در نهایت بر قیمت نهایی اثر میگذارد.
وی میافزاید: نظارت بر بازار ضروری است، اما در کنار آن باید موضوع ثبات قیمتها و کنترل عوامل مؤثر بر افزایش هزینهها نیز مورد توجه قرار گیرد.
نظارت بر بازار؛ از کنترل زنجیره تأمین تا برخورد با تخلفات
در شرایطی که فعالان بازار از کاهش قدرت خرید مردم و تغییر الگوی مصرف خانوارها سخن میگویند، مسئولان حوزه نظارت نیز تأکید دارند کنترل بازار تنها به مرحله فروش محدود نمیشود و باید از ابتدای زنجیره تولید و تأمین تا مرحله عرضه ادامه داشته باشد.
در همین رابطه، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان از انجام بیش از ۵ هزار مورد بازرسی از ابتدای سال جاری تاکنون در حوزه تولید، تأمین و عرضه کالاهای اساسی خبر میدهد.
اکبر کرامتی در گفتوگو با خبرنگار ایسنا میگوید: نظارت بر بازار کالاهای اساسی از مرحله تولید آغاز میشود و تا مرحله تأمین، توزیع و عرضه ادامه دارد.
وی میافزاید: واحدهای تولیدی، مرغداریها، کشتارگاهها، انبارها، سردخانهها، کارخانههای فرآوری و مراکز عرضه در فرآیند نظارت قرار دارند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان ادامه میدهد: از ابتدای سالجاری تاکنون ۵ هزار و ۶۳۹ مورد بازرسی از واحدهای مرتبط انجام شده و در نتیجه این اقدامات، ۶۳۹ پرونده تخلفاتی به ارزش بیش از ۸۰ میلیارد تومان تشکیل و برای رسیدگی به تعزیرات حکومتی ارسال شده است.
کرامتی با اشاره به شرایط اقتصادی کشور، تأکید میکند: با وجود فشارهای اقتصادی و تلاش دشمن برای ایجاد اختلال در بازار، تأمین کالاهای اساسی با مشکل جدی مواجه نشده است.
وی میافزاید: موارد مشاهده شده در بازار بیشتر مربوط به سوءاستفاده برخی افراد سودجو بوده که با آنها برخورد قانونی انجام خواهد شد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان با تأکید بر ضرورت نظارت بر تمام حلقههای زنجیره تأمین، تصریح میکند: کنترل بازار نباید فقط در سطح خردهفروشی انجام شود، بلکه باید تولید، توزیع و عرضه به صورت همزمان مورد بررسی قرار گیرد.
کرامتی همچنین با اشاره به فعالیت قرارگاه فرماندهی و نظارت بر بازار، میگوید: این قرارگاه در سطح ملی تشکیل شده و در استان زنجان نیز به ریاست استاندار فعالیت میکند.
وی ادامه میدهد: ۶۲ دستگاه اجرایی در زمینه نظارت بر بازار مسئولیت دارند و ۱۲ دستگاه نیز به صورت تخصصی در حوزه بازرسی و کنترل بازار فعالیت میکنند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان میافزاید: با همکاری دستگاههایی مانند تعزیرات حکومتی، اتاق اصناف و پلیس، گشتهای مشترک بازرسی فعال شده و در حال حاضر ۱۲ اکیپ مشترک در شهرستان زنجان و در مجموع ۹۶ بازرس در سطح استان روند نظارت را دنبال میکنند.
وی معتقد است: هدف از این اقدامات، ایجاد آرامش در بازار، جلوگیری از تخلفات و حمایت از حقوق مصرفکنندگان است.
افزایش قیمت خودسرانه کالاها تخلف است
در ادامه بررسی وضعیت بازار، مدیر بازرسی و نظارت اصناف زنجان نیز بر ضرورت کنترل روند قیمتگذاری و برخورد با افزایشهای خارج از ضوابط تأکید میکند.
سیدمشهود شریفی میگوید: در شرایط فعلی، اولویت نظارتها بررسی موجودی کالاها و کنترل قیمت اقلام، بهویژه کالاهای اساسی با توجه به نوسانات اخیر است.
به گفته کارشناسان این سامانه به سامانه ۱۲۴ متصل خواهد شد تا ارتباط مردم با دستگاههای نظارتی از جمله ادارهکل صمت، اتاق اصناف، دانشگاه علوم پزشکی و پلیس اماکن تسهیل شود.
اگر چه طرح ویژه نظارتی بازگشایی مدارس تا ۱۵ مهرماه ادامه دارد، اما نظارت بر بازار پس از پایان این طرح متوقف نخواهد شد و بازرسی از حوزه کالاهای مورد نیاز مردم به صورت مستمر ادامه خواهد داشت.
بازار در انتظار ثبات؛ کالا هست اما دغدغه اصلی مردم قدرت خرید است
بررسی وضعیت بازار زنجان در روزهای منتهی به بازگشایی مدارس، نشان میدهد مسئله اصلی این روزهای خانوارها، نبود کالا نیست؛ بلکه افزایش هزینهها و کاهش توان خرید باعث شده بسیاری از مردم با دقت و احتیاط بیشتری برای خریدهای خود تصمیم بگیرند.
از بازار نوشتافزار و ملزومات دانشآموزی گرفته تا کالاهای اساسی، یک موضوع مشترک در صحبتهای مردم، فروشندگان و مسئولان دیده میشود؛ افزایش قیمتها و نبود ثبات در بازار، برنامهریزی برای هزینههای خانوار را دشوار کرده است.
خانوادهها اگر چه تلاش میکنند نیازهای ضروری فرزندان خود برای آغاز سال تحصیلی را تأمین کنند، اما بسیاری از آنها خریدهای خود را محدود کرده و ترجیح میدهند ابتدا اقلام ضروری را تهیه کرده و خرید کالاهای جانبی را به زمان دیگری موکول کنند.
در بازار کالاهای اساسی نیز شرایط مشابهی وجود دارد؛ به گفته فعالان بازار، اگرچه تأمین کالا با مشکل جدی مواجه نیست، اما تغییرات قیمتی و کاهش قدرت خرید موجب شده رفتار مصرفکنندگان تغییر کند و بسیاری از خانوارها خریدهای خود را مدیریتشدهتر انجام دهند.
آنچه در بررسی میدانی بازار زنجان به چشم میآید، این است که فاصله میان وجود کالا و توان خرید کالا به یکی از مهمترین دغدغههای اقتصادی مردم تبدیل شده است؛ موضوعی که تنها با افزایش نظارتهای مقطعی حل نمیشود و نیازمند توجه همزمان به عوامل مؤثر بر قیمت تمام شده کالا، هزینههای تولید، زنجیره توزیع و سطح درآمد خانوارها است.
فعالان بازار معتقدند نظارت بر عرضه و برخورد با تخلفات، بخش مهمی از مدیریت بازار است، اما در کنار آن باید شرایطی فراهم شود که مصرفکننده بتواند با اطمینان بیشتری برای هزینههای زندگی خود برنامهریزی کند.
افزایش هزینههای تولید، تغییر قیمت خرید کالا، هزینههای حملونقل و سایر عوامل مؤثر بر قیمت نهایی، از جمله موضوعاتی است که به گفته فعالان اقتصادی باید در سیاستگذاریهای مرتبط با بازار مورد توجه قرار گیرد تا فشار نهایی تنها بر مصرفکننده وارد نشود.
در شرایطی که مسئولان از افزایش بازرسیها، تشکیل پروندههای تخلفاتی و نبود کمبود کالاهای اساسی خبر میدهند، مطالبه اصلی مردم همچنان موضوع ثبات قیمتها و حفظ قدرت خرید خانوارهاست.
بازار زنجان در آستانه بازگشایی مدارس امسال، برخلاف سالهای گذشته کمتر شاهد شور و هیجان خرید است؛ خانوادههایی که پیش از این خرید لوازم مدرسه را با همراهی فرزندانشان بهعنوان بخشی از حالوهوای آغاز سال تحصیلی تجربه میکردند، اکنون بیشتر به دنبال مدیریت هزینهها و انتخاب حداقلهای مورد نیاز هستند.
در نهایت، وضعیت این روزهای بازار نشان میدهد تأمین کالا و استمرار نظارتها اگرچه از الزامات مدیریت بازار است، اما برای ایجاد آرامش پایدار، علاوه بر جلوگیری از تخلفات و کنترل روند افزایش قیمتها، تقویت قدرت خرید خانوارها نیز ضرورتی جدی محسوب میشود.
انتهای پیام
