به گزارش ایسنا، در حالی که برخورد با مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز و تجهیزات فاقد مجوز همچنان در دستور کار دستگاههای مسئول قرار دارد، بررسی مقررات موجود نشان میدهد قانونی بودن فعالیت در این حوزه صرفا به در اختیار داشتن دستگاه استخراج یا ورود آن از مبادی رسمی محدود نمیشود؛ بلکه واردات، تولید، فروش، تعمیر و بهرهبرداری از این تجهیزات، تابع مجموعهای از الزامات قانونی و تجاری است.
بر اساس آییننامه استخراج رمزداراییها، واردات، تولید، فروش و تعمیرات تجهیزات استخراج و همچنین بهرهبرداری از این تجهیزات، باید در چارچوب مجوزهای مربوط و از طریق رویه قانونی تجاری و گمرکی انجام شود. از سوی دیگر، رعایت الزامات استاندارد، مقررات مربوط به تأمین انرژی و ثبت تجهیزات نیز از جمله مواردی است که در فرآیند فعالیت مراکز استخراج باید مورد توجه قرار گیرد.
به این ترتیب، میان «واردات قانونی دستگاه» و «استفاده قانونی از دستگاه» تفاوت وجود دارد و داشتن اسناد خرید یا حتی اسناد ترخیص گمرکی، بهتنهایی به معنای مجاز بودن فعالیت استخراج در هر محل و تحت هر شرایطی نیست.
چارچوب قانونی استخراج رمزارز
فعالیت استخراج رمزارز در ایران از سال ۱۳۹۸ وارد چارچوب مقرراتی مشخص شد. با این حال، مقررات این حوزه در ادامه تغییر کرد و آییننامه استخراج رمزداراییها در سال ۱۴۰۱ چارچوب جدیدی برای فعالیت در این حوزه تعیین کرد. مطابق ماده ۲ این آییننامه، فعالیتهایی از جمله واردات، تولید، فروش و تعمیرات تجهیزات استخراج رمزدارایی و همچنین بهرهبرداری از آنها، صرفاً با دریافت مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت و از طریق رویه قانونی تجاری و گمرکی مجاز است.
بر این اساس، برای بررسی وضعیت حقوقی فعلی، مقررات آییننامه سال ۱۴۰۱ و اصلاحات و دستورالعملهای اجرایی مرتبط با آن، مبنای اصلی بررسی قرار میگیرد.
واردات ماینر؛ فراتر از خرید و حمل کالا
یکی از تصورات رایج این است که در صورت خرید دستگاه از یک فروشنده خارجی و ورود کالا از مسیر رسمی، فرآیند واردات قانونی تلقی میشود؛ در حالی که مقررات، ورود تجهیزات استخراج را به رعایت الزامات مربوط به مجوز و تشریفات تجاری و گمرکی منوط کرده است. واردکننده باید پیش از اقدام، وضعیت مجوزهای مورد نیاز، مشخصات کالا، الزامات فنی و استانداردی و شرایط ثبت سفارش را بررسی کند.
همچنین اطلاعات مربوط به واردکننده، فروشنده خارجی، ارزش کالا، کشور مبدأ، مشخصات فنی تجهیزات و سایر اطلاعات تجاری باید در فرآیند رسمی واردات ثبت شود. بنابراین، فاکتور خرید خارجی، قرارداد با فروشنده یا اسناد حمل، بهتنهایی جایگزین فرآیند قانونی واردات و ثبت سفارش نمیشود.
نقش وزارت صمت در فرآیند واردات
وزارت صنعت، معدن و تجارت در چارچوب آییننامه استخراج رمزداراییها، نقش اصلی در صدور مجوزهای مرتبط با فعالیت و تجهیزات استخراج دارد. مطابق تبصره ۷ ماده ۲ آییننامه، شرایط صدور مجوز واردات یا تولید تجهیزات تخصصی استخراج رمزدارایی توسط وزارت صمت با همکاری دستگاههای مرتبط تعیین و ابلاغ میشود.
از این رو، متقاضیان واردات تجهیزات استخراج باید پیش از انجام معامله، آخرین ضوابط و شرایط اجرایی اعلامشده از سوی وزارت صمت را بررسی کنند. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که مقررات و رویههای اجرایی تجارت خارجی ممکن است در مقاطع مختلف تغییر کند و وضعیت یک کالا باید در زمان اقدام مورد استعلام قرار گیرد.
ثبت سفارش و سامانه تجارت
پس از احراز شرایط و مجوزهای لازم، واردات تجهیزات باید از مسیر رسمی تجارت خارجی انجام شود. ثبت سفارش، ثبت مشخصات کالا، اطلاعات فروشنده، ارزش معامله، کشور مبدأ و سایر اطلاعات مورد نیاز، از جمله مراحل این فرآیند است.
در این مرحله، تطابق اطلاعات ثبتشده با مشخصات واقعی دستگاه اهمیت ویژهای دارد. نوع دستگاه، مدل، سازنده، مشخصات فنی و سایر ویژگیهای کالا باید بهصورت دقیق در اسناد تجاری و وارداتی درج شود. اظهار کالا تحت عنوان یا مشخصاتی که با کالای واقعی مطابقت ندارد، میتواند موجب ایجاد مغایرت در مراحل بعدی و مشکلات گمرکی شود.
تعرفه کالا؛ شناسه طبقهبندی، نه مجوز واردات
یکی از موضوعات مهم در واردات تجهیزات استخراج، طبقهبندی صحیح کالا در نظام تعرفهای است. در خصوص ردیف تعرفه تجهیزات استخراج رمزارز، واردکننده باید آخرین نسخه کتاب مقررات صادرات و واردات و وضعیت همان ردیف را در زمان ثبت سفارش و ترخیص از مراجع رسمی بررسی کند.
نکته مهم این است که وجود یک ردیف تعرفه برای یک کالا بهتنهایی به معنای آزاد بودن واردات آن کالا نیست. تعرفه در وهله نخست برای طبقهبندی کالا مورد استفاده قرار میگیرد و وضعیت واردات، ثبت سفارش و سایر مجوزهای مورد نیاز باید بر اساس مقررات جاری تعیین شود. از این رو، اظهار صحیح کالا و تطبیق مشخصات واقعی دستگاه با ردیف تعرفه و اسناد تجاری، از الزامات مهم فرآیند واردات محسوب میشود.
استاندارد؛ یکی دیگر از حلقههای قانونی
موضوع استاندارد نیز بخش مهمی از فرآیند واردات تجهیزات استخراج است.
بر اساس ماده ۴ آییننامه استخراج رمزداراییها، سازمان ملی استاندارد ایران مکلف شده است با همکاری دستگاههای مربوط، استانداردهای مرتبط با تولید و واردات تجهیزات استخراج رمزدارایی را تدوین و ابلاغ کند. این مقررات موضوعاتی مانند الزامات مربوط به برچسب انرژی، کیفیت توان الکتریکی و استانداردهای فناورانه تجهیزات را نیز دربرمیگیرد. بنابراین، واردکننده باید پیش از خرید و حمل تجهیزات، وضعیت استاندارد و الزامات فنی دستگاه مورد نظر را از مراجع ذیصلاح بررسی کند.
گمرک؛ مرحله ورود و ترخیص کالا
پس از ورود محموله، کالا باید از طریق فرآیند قانونی گمرکی اظهار و تشریفات مربوط به ترخیص آن انجام شود. در این مرحله، اسناد تجاری و حمل، اظهارنامه، مشخصات کالا و مجوزهای مورد نیاز بررسی میشود.
با این حال، باید میان نقش وزارت صمت و گمرک تفاوت قائل شد؛ وزارت صمت در چارچوب مقررات مربوط، متولی صدور مجوزهای حوزه فعالیت و تجهیزات استخراج است و گمرک مسئول انجام تشریفات قانونی ورود و ترخیص کالا است. از این رو، ترخیص یک دستگاه از گمرک بهتنهایی به معنای صدور مجوز بهرهبرداری از آن برای استخراج رمزارز نیست.
واردات قانونی با بهرهبرداری قانونی یکسان نیست
یکی از مهمترین نکات در مقررات حوزه استخراج رمزارز، تفاوت میان ورود قانونی دستگاه و استفاده قانونی از آن است. ممکن است دستگاهی با طی فرآیند تجاری و گمرکی وارد کشور شده باشد، اما استفاده از آن در محلی که فاقد مجوز لازم است یا با شرایطی مغایر با مجوز صادرشده انجام میشود، همچنان میتواند از نظر مقررات محل ایراد باشد.
همچنین مطابق مقررات، تغییر در تعداد و نوع تجهیزات مورد استفاده در مراکز استخراج باید مطابق ضوابط مربوط در سامانه وزارت صمت ثبت و مجوزهای مربوط اصلاح شود. بنابراین، اسناد واردات دستگاه بهتنهایی نمیتواند مجوز فعالیت یک مرکز استخراج تلقی شود.
تأمین برق؛ حلقه مهم بهرهبرداری
در کنار مجوزهای تجاری و فنی، نحوه تأمین انرژی نیز از موضوعات اساسی فعالیت مراکز استخراج است. آییننامه استخراج رمزداراییها استفاده از انشعاب برق یا گاز برقرارشده برای مصارف دیگر را برای استخراج ممنوع کرده و روشهای مجاز تأمین انرژی را نیز مشخص کرده است.
بر این اساس، حتی در صورتی که تجهیزات از مسیر قانونی وارد کشور شده باشند، استفاده از برق یا گاز خارج از چارچوب مقررات میتواند موجب غیرمجاز شدن فعالیت شود. از این منظر، زنجیره قانونی فعالیت استخراج تنها به واردات دستگاه ختم نمیشود و محل استقرار، مجوز مرکز، تعداد و نوع تجهیزات و نحوه تأمین انرژی نیز باید با مقررات مربوط مطابقت داشته باشد.
زنجیره قانونی ماینر از واردات تا بهرهبرداری
با توجه به مجموعه مقررات موجود، میتوان فرآیند قانونی فعالیت در حوزه تجهیزات استخراج را بهصورت کلی در چند مرحله خلاصه کرد:
مجوزها و شرایط فعالیت و تجهیزات از وزارت صمت، ثبت سفارش و فرآیند رسمی تجارت خارجی، رعایت الزامات استاندارد و فنی، ورود کالا، اظهار صحیح و انجام تشریفات گمرکی، ترخیص، ثبت و تطبیق تجهیزات با مجوز مرکز، تأمین انرژی مطابق مقررات و بهرهبرداری در چارچوب مجوز. این زنجیره نشان میدهد که قانونی بودن یک دستگاه را نمیتوان تنها بر اساس یکی از اسناد موجود در پرونده، مانند فاکتور خرید یا سند ترخیص، ارزیابی کرد.
بررسی مقررات نشان میدهد که واردات تجهیزات استخراج رمزارز در ایران مشمول فرآیند قانونی و مجوزهای مشخص است و نمیتوان صرف وجود یک ردیف تعرفه یا امکان ثبت اطلاعات کالا در سامانههای تجاری را بهمعنای آزاد بودن واردات بدون قید و شرط تلقی کرد.
بر اساس آییننامه استخراج رمزداراییها، واردات، تولید، فروش و تعمیر تجهیزات استخراج در چارچوب مجوزهای وزارت صمت و رویه قانونی تجاری و گمرکی انجام میشود. در کنار آن، رعایت الزامات استاندارد، اظهار صحیح کالا، انجام تشریفات گمرکی، ثبت تجهیزات و رعایت مقررات مربوط به تأمین انرژی نیز اهمیت دارد.
از سوی دیگر، قانونی بودن واردات یک دستگاه با قانونی بودن بهرهبرداری از آن تفاوت دارد. بنابراین متقاضیان واردات یا راهاندازی مرکز استخراج باید پیش از هرگونه اقدام تجاری، آخرین وضعیت مقررات، مجوزها، استانداردها، تعرفه و الزامات گمرکی و انرژی را از مراجع ذیصلاح استعلام کند.
انتهای پیام
