دکتر سعید ایزدی به مناسبت روز آلزایمر(۳۰ شهریور) در گفت و گو با ایسنا، با اشاره به اینکه آلزایمر زیرمجموعهای از بیماریهایی به نام «دمانس» است، اظهار کرد: اگرچه آلزایمر عمدتا با اختلال حافظه خود را نشان میدهد، اما در مراحل پیشرفتهتر میتواند مشکلات دیگری از جمله اختلال در تکلم، مسیریابی و انجام فعالیتهای روزمره را نیز ایجاد کند و حتی در مراحل نهایی، برخی کارکردهای طبیعی بدن مانند کنترل دفع و ادرار را مختل کند.
وی، آلزایمر را به نوعی معکوس روند رشد انسان دانست و گفت: یک کودک به تدریج تواناییهایی مانند راه رفتن، تکلم و سایر مهارتها را کسب میکند و در بیماری آلزایمر این فرایند معکوس میشود و فرد به تدریج تواناییهای خود را از دست میدهد.
ایزدی، آلزایمر را بیماری دشواری برای فرد مبتلا و اطرافیان او دانست و افزود: این دشواری بهویژه در مراحل انتهایی بیماری بیشتر میشود، چرا که مراقبت از فرد مبتلا در این مراحل بسیار دشوار است.
مرز باریک تشخیص آلزایمر
این متخصص طب سالمندی با بیان اینکه تشخیص آلزایمر کاری دشوار و تخصصی است، خاطرنشان کرد: گاهی مرز باریکی میان تشخیص ابتلای فرد به آلزایمر و سایر اختلالات وجود دارد. البته تشخیص در مراحل انتهایی بیماری آسانتر است، اما در مراحل اولیه دشواری بیشتری دارد.
وی با بیان اینکه هر اختلال حافظهای لزوما به معنای ابتلا به آلزایمر نیست، یادآور شد: برخی موارد اضطراب و افسردگی نیز میتوانند با اختلال حافظه همراه باشند.
ایزدی با اشاره به اینکه نمیتوان صرفا با پرسیدن چند سؤال بیماری آلزایمر را تشخیص داد، گفت: تشخیص این بیماری نیازمند انجام آزمونهای استاندارد است و اگر شواهد به نفع آلزایمر باشد، باید ارزیابیهای تکمیلی و مصاحبههای عمیقتر انجام شود.
وی، توسعه کلینیکهای حافظه را برای تشخیص دقیق آلزایمر ضروری دانست و افزود: متاسفانه جای چنین کلینیکهایی خالی است. در این مراکز باید تخصصهای مختلف از جمله طب سالمندی و روانشناس حضور داشته باشند تا فرد از جوانب مختلف مورد ارزیابی دقیق قرار گیرد.
تشخیص و درمان بهموقع؛ کلید کنترل بیماری
این متخصص طب سالمندی با تاکید بر اهمیت تشخیص بهموقع و اصولی آلزایمر، عنوان کرد: هرچه بیماری زودتر تشخیص داده شود و درمان در مراحل اولیه آغاز شود، اثربخشی درمانها بیشتر خواهد بود، زیرا درمان در مراحل نهایی دشوارتر است.
ایزدی ادامه داد: داروهای موثری وجود دارد که تا حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد میتواند علائم را بهتر کند و در سایر موارد نیز سیر بیماری را کند میکند. کند شدن سرعت پیشرفت بیماری بسیار مهم است تا فرد بتواند در سالهای باقیمانده عمر، کیفیت زندگی بهتری داشته باشد.
وی نسبت به درمانهای نادرست و غیراصولی آلزایمر نیز هشدار داد و گفت: در برخی موارد شاهد درمانهای نادرستی هستیم که میتواند وضعیت بیمار را بدتر کند. برای مثال این بیماران ممکن است با مشکلات خواب و بیقراری مواجه باشند و برای آنها داروی خواب تجویز شود، در حالیکه برخی از این داروها میتوانند وضعیت حافظه را بدتر کنند.
ایزدی افزود: گاهی بیماریهای همراه با آلزایمر نیز میتوانند وضعیت بیمار را تشدید کنند که این بیماریها نیز باید بهدرستی شناسایی و درمان شوند.
آلزایمر بیشتر در چه سنی بروز میکند؟
وی، محدوده سنی معمول بروز آلزایمر را ۶۰ تا ۶۵ سالگی عنوان کرد و گفت: البته این به معنای آن نیست که اگر فردی ۶۰ ساله مراجعه کرد، نمیتواند مبتلا به آلزایمر باشد، اما معمولا بیماری در سنین پایینتر، برای مثال در ۴۰ سالگی بروز نمیکند.
این متخصص طب سالمندی ادامه داد: از سوی دیگر اگر فردی در ۶۵ سالگی مبتلا به آلزایمر نباشد، به این معنا نیست که دیگر به این بیماری مبتلا نخواهد شد، بلکه هرچه سن بالاتر میرود، احتمال ابتلا نیز افزایش پیدا میکند. معمولا احتمال ابتلا به آلزایمر در سنین بالاتر، مانند ۸۵ سالگی به میزان قابل توجهی افزایش مییابد.
ریسک فاکتورها و راهای پیشگیری
ایزدی درباره علل و عوامل بروز آلزایمر نیز گفت: علت بروز آلزایمر به اختلال در عملکرد نورونها، قطع ارتباط میان آنها و حتی مرگ نورونها در اثر رسوب نوعی پروتئین مرتبط است. نورونها مسئول بسیاری از کارکردهای بدن از جمله حافظه، صحبت کردن، جهتیابی و سایر عملکردها هستند و وقتی عملکرد نورونها به خطر بیافتد، کارکرد فرد نیز مختل میشود.
این متخصص طب سالمندی، سن را یکی از عوامل بسیار اثرگذار در ابتلا به آلزایمر دانست و یادآور شد: مطالعات نشان داده احتمال ابتلا به آلزایمر در زنان بیشتر است، اما این موضوع لزوما به جنسیت مرتبط نیست و ممکن است عواملی مانند طول عمر بیشتر زنان - با توجه به اینکه آلزایمر در سنین بالاتر بروز میکند- در این مسئله نقش داشته باشد.
وی ادامه داد: همچنین ممکن است پایینتر بودن سطح سواد زنان در نسلهای گذشته در این موضوع موثر بوده باشد، چرا که آلزایمر با سطح سواد و دانش فرد نیز ارتباط دارد.
ایزدی بیماریهای قلبی و عروقی، بهویژه به دلیل تاثیر آنها بر خونرسانی مغز، کمبود ویتامین D که متاسفانه در کشور ما شایع است، بیماریهای تیروئید، آسیب و ضربه به مغز و افسردگی و نداشتن ارتباطات اجتماعی را از دیگر عوامل خطر عنوان کرد و گفت: کاهش عوامل خطر میتواند در پیشگیری از ابتلا به آلزایمر مؤثر باشد.
زنگ خطرهای آلزایمر
این متخصص طب سالمندی در ادامه درباره نشانههایی که میتواند زنگ خطر تشخیص اولیه آلزایمر باشد نیز گفت: برخی از این نشانهها را خود فرد متوجه میشود، برای مثال ممکن است روش درست کردن غذایی را که قبلا میدانسته فراموش کند، مسیرهایی را که قبلا در آنها رفتوآمد داشته گم کند یا آدرسها را به یاد نیاورد و حتی نام افراد را فراموش کند.
ایزدی افزود: برخی دیگر از نشانهها را اطرافیان متوجه میشوند، برای مثال ممکن است فرد بدون اینکه متوجه باشد گاز را باز بگذارد، درِ یخچال را باز رها کند و یا وسایل را جابجا بگذارد.
وی با اشاره به پیشبینیها درباره افزایش جمعیت سالمند کشور، اظهار کرد: با توجه به اینکه پیشبینی شده تا سال ۱۴۳۰ حدود ۳۰ درصد جمعیت کشور سالمند باشند، باید از هماکنون برای این موضوع برنامهریزی کنیم و امکانات و ظرفیتهای خاصی برای کمک به بیماران آلزایمر در نظر بگیریم.
ایزدی توسعه کلینیکهای حافظه برای تشخیص بهموقع و دقیق بیماری و همچنین گسترش طب سالمندی را ضروری دانست و گفت: باید از هماکنون برای توسعه این مراکز و تقویت طب سالمندی که در کشور در مسیر توسعه قرار دارد، بیشتر تلاش کنیم.
انتهای پیام
