به گزارش ایسنا، دوره دوم دبیرکلی «آنتونیو گوترش» در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶، یک ماه و نیم دیگر به پایان میرسد و سازمان ملل باید جانشینی را انتخاب کند که از ابتدای سال ۲۰۲۷ هدایت این نهاد را برعهده بگیرد. فرآیند انتخاب دبیرکل بعدی از ماهها قبل با معرفی نامزدها، انتشار برنامههای آنان و برگزاری جلسات تعاملی در مجمع عمومی آغاز شده و اکنون وارد مرحلهای شده است که شورای امنیت میزان حمایت از هر یک از نامزدها را میسنجد.
مقصد این رقابت، دفتر دبیرکل در طبقه سیوهشتم ساختمان معروف و قدیمی دبیرخانه در نیویورک است؛ اما این رقابت برخلاف یک انتخابات معمول با رأی مستقیم همه اعضای سازمان ملل تعیین تکلیف نمیشود. هرچند انتصاب نهایی دبیرکل در مجمع عمومی انجام میگیرد، فردی که قرار است به این مرحله برسد ابتدا باید از سد شورای امنیت عبور کند؛ شورایی با پانزده عضو که پنج عضو دائم آن، یعنی آمریکا، روسیه، چین، انگلیس و فرانسه، میتوانند با رأی مخالف یا حق وتو، مسیر یک نامزد را مسدود کنند.
تا لحظه نگارش این یادداشت، پس از کنارهگیری یکی از نامزدها، هفت نامزد برای جانشینی گوترش در این رقابت حضور دارند و سه دور رأیگیری غیررسمی شورای امنیت نیز برای سنجش میزان حمایت و مخالفت با آنها برگزار شده است.
دبیرکل سازمان ملل متحد چگونه انتخاب میشود؟
بر اساس ماده ۹۷ منشور سازمان ملل، دبیرکل به توصیه شورای امنیت توسط مجمع عمومی منصوب میشود. بنا بر این در عمل، بخش دشوار و تعیینکننده فرآیند این انتخاب در شورای امنیت میگذرد. نامزد نهایی باید دستکم ۹ رأی از ۱۵ عضو شورا را به دست آورد و همزمان با رأی مخالف (وتو) هیچیک از پنج عضو دائم روبهرو نشود. رأی ممتنع عضو دائم وتو محسوب نمیشود؛ بنابراین نامزد الزاماً به حمایت صریح هر پنج قدرت نیاز ندارد، اما هیچ کدام نباید مخالف قطعی آن باشد. پس از آن، نامزد پیشنهادی به مجمع عمومی معرفی میشود. مجمع از نظر حقوقی میتواند گزینه شورای امنیت را نپذیرد، اما در عمل شورا معمولاً یک نامزد واحد معرفی میکند و انتصاب او در مجمع نیز اغلب با اجماع انجام میشود.
همین سازوکار باعث میشود رقابت بر سر دبیرکلی صرفاً مسابقه محبوبیت میان ۱۹۳ عضو سازمان ملل نباشد. یک نامزد ممکن است میان کشورهای متعدد از حمایت برخوردار باشد، اما مخالفت یکی از اعضای دائم شورای امنیت میتواند مسیر او را متوقف کند. پیش از رأی رسمی، اعضای شورا مواضع خود را در چند دور رأیگیری آزمایشی (straw poll) میسنجند. در این فرآیند، هر عضو درباره هر نامزد یکی از سه گزینه «تشویق»، «عدم تشویق» یا «بدون نظر» را انتخاب میکند. این رأیگیریها مخفیاند، صورتجلسهای از آنها باقی نمیماند و برگهها پس از شمارش امحا میشوند.
این رأیها الزامآور نیستند و اعضا میتوانند در دورهای بعد موضعشان را تغییر دهند. با این حال، نتیجه آنها بهتدریج نشان میدهد کدام نامزد قادر به ایجاد اجماع است و کدامیک با مخالفت جدی روبهرو شده است. آرای «عدم تشویق» به همین دلیل اهمیت ویژهای دارند. اگر یکی از این آرا متعلق به یک عضو دائم باشد و تا مرحله رأی رسمی باقی بماند، میتواند به وتو تبدیل شود. در رقابتهای گذشته، از برگههای رنگی متفاوت برای اعضای دائم و غیردائم استفاده شده تا مشخص شود آیا نامزدی با مخالفت یک قدرت صاحب وتو مواجه است یا نه.
در سه دور برگزارشده از رایگیری در سال ۲۰۲۶، هنوز چنین تفکیکی صورت نگرفته و برگههای همه اعضا یکسان بوده است. به همین دلیل، نسبتدادن آرای منفی فعلی به آمریکا، روسیه، چین یا دیگر اعضای دائم، بدون اطلاعات معتبر، چیزی بیش از گمانهزنی نیست.
رقابت اکنون در کدام مرحله قرار دارد؟
فرآیند رسمی انتخاب جانشین گوترش در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۵ با نامه مشترک رئیس مجمع عمومی و رئیس دورهای شورای امنیت آغاز شد. نامزدها طی ماههای بعد برنامه خود برای اداره سازمان ملل را ارائه کردند و در جلسات تعاملی مجمع عمومی، که بهصورت زنده پخش میشد، به پرسش دولتها و نمایندگان جامعه مدنی پاسخ دادند.
«میشل باچله»، «رافائل گروسی»، «ربکا گرینسپن» و «مکی سال» در ماه آوریل برنامههای خود را ارائه کردند.
ماریا فرناندا اسپینوسا» و «کارولین رودریگز بیرکت» در ماه ژوئن وارد این جلسات شدند.
«اولارا اوتونو» و «ایوون اِیباکی» نیز در ماه اوت 2026 به رقابت پیوستند.
مچنین «ویرجینیا گامبا»، دیپلمات آرژانتینی که پیشتر از سوی مالدیو معرفی شده بود، در ماه مارس نامزدی خود را پس گرفت و از رقابت خارج شد.
«میشل باچله»، رئیسجمهور پیشین شیلی نیز ۱۹ سپتامبر با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس خروج خود از رقابتهای انتخاباتی را اعلام کرد.
اولین رأیگیری آزمایشی شورای امنیت در ۳۰ ژوئیه و دور دوم در ۲۱ اوت برگزار شد. توصیه نهایی شورای امنیت به مجمع عمومی، بنا بر برآورد اغلب ناظران، در فاصله اکتبر تا دسامبر اعلام خواهد شد؛ هرچند سابقه تاریخی نشان میدهد این زمانبندی میتواند بیشتر هم کش بیاید چرا که در انتخاب «کوفی عنان»، دبیرکل پیشین سازمان ملل متحد در ۱۹۹۶، شورا تا ۱۳ دسامبر همان سال به نتیجه نرسیده بود. اولین رأیگیری آزمایشی شورای امنیت در ۳۰ ژوئیه، دور دوم در ۲۱ اوت و دور سوم در ۱۸ سپتامبر، درست در آستانه آغاز مجمع عمومی، برگزار شد. تاریخی برای دور چهارم اعلام نشده است.
در واقع، رقابت اکنون از مرحله معرفی چهرهها عبور کرده و وارد بخش سختتر خود، یعنی روند ساختن ائتلافی که بتواند از شورای امنیت عبور کند، شده است.
سه دور رأیگیری به نفع کدام نامزدها است؟
نتایج رأیگیریهای آزمایشی بهصورت رسمی از سوی شورای امنیت منتشر نمیشوند و ارقام موجود بر پایه اطلاعات منتشرشده از منابع دیپلماتیک و نهادهای دنبالکننده فرآیند انتخاب است. با این وجود، همین اعداد تصویری اولیه از وضعیت رقابت ارائه میکنند. در دور نخست، «ربکا گرینسپن» با ۱۰ رأی تشویق در صدر قرار گرفت و تنها ۱ رأی عدم تشویق دریافت کرد. «کارولین رودریگز بیرکت» با ۹ رأی و «رافائل گروسی» با ۷ رأی پشت سر او قرار داشتند.
«میشل باچله» و «مکی سال» هر کدام ۶ رأی تشویق گرفتند، اما سال با ۷ رأی عدم تشویق با مخالفت بیشتری روبهرو بود. «ماریا فرناندا اسپینوسا» ۵ رأی و «اولارا اوتونو» ۲ رأی تشویق دریافت کردند. ایوون اِیباکی در آن زمان هنوز وارد رقابت نشده بود.
دور دوم در ۲۱ اوت بخشی از معادله را تغییر داد. رودریگز بیرکت با ۸ رأی تشویق، ۳ رأی عدم تشویق و ۴ رأی بدون نظر به صدر رسید و گرینسپن به ۷ رأی تشویق و ۴ رأی عدم تشویق کاهش یافت. گروسی نیز ۷ رأی مثبت خود را حفظ کرد، اما شمار آرای عدم تشویق او از ۲ به ۶ رسید؛ افزایشی که برای آینده نامزدی او اهمیت بیشتری از ثابت ماندن تعداد حامیانش دارد.
اوتونو در این دور پیشرفت کرد و از ۲ رأی تشویق به ۵ رأی رسید. مکی سال همچنان ۶ رأی مثبت در برابر ۷ رأی عدم تشویق داشت و اسپینوسا ۴ رأی تشویق دریافت کرد.
بزرگترین افت به باچله تعلق داشت که تعداد آرای مثبتش از ۶ به ۲ کاهش یافت. طبق گزارش منابع رسانهای، همین مسئله یکی از دلایل کنارهگیری او از رقابتها بوده است. اِیباکی نیز در نخستین حضور خود هیچ رأی تشویقی نگرفت و با ۸ رأی عدم تشویق روبهرو شد.
دور سوم که روز جمعه ۱۸ سپتامبر و در آستانه آغاز مجمع عمومی سازمان ملل برگزار شد، بار دیگر جای دو نامزد نخست را جابهجا کرد. گرینسپن با ۹ رأی تشویق، ۵ رأی عدم تشویق و ۱ رأی بدون نظر به صدر بازگشت و برای نخستینبار به آستانه ۹ رأی لازم برای تصمیم رسمی شورای امنیت رسید. رودریگز بیرکت با ۸ رأی تشویق در جایگاه دوم قرار گرفت، اما آرای عدم تشویق او از ۳ به ۶ رسید؛ یعنی دو برابر شدن مخالفت ثبتشده علیه او تنها در فاصله یک دور.
وضعیت گروسی در این دور بهطور محسوسی بدتر شد؛ آرای تشویق او از ۷ به ۵ کاهش یافت و آرای عدم تشویقش از ۶ به ۸ رسید. به این ترتیب، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای نخستینبار در این رقابت با شمار مخالفان بهمراتب بیشتر از موافقان روبهرو شد. مکی سال نیز با ۵ رأی تشویق و ۹ رأی عدم تشویق، بدترین نتیجه خود را ثبت کرد. اوتونو با ۵ رأی تشویق و ۷ رأی عدم تشویق، جایگاه خود را بهعنوان قویترین نامزد آفریقایی حفظ کرد، هرچند فاصلهاش با صدر همچنان زیاد است.
ژروم بونافون، سفیر فرانسه در سازمان ملل و رئیس دورهای شورای امنیت در ماه سپتامبر، پس از این رأیگیری که بیش از یک ساعت به طول انجامید، تنها به این جمله بسنده کرد که «دور سوم رأیگیری آزمایشی برگزار شد» و از اعلام نتایج خودداری کرد. تاریخی نیز برای دور چهارم تعیین نشده است.
با این وجود هنوز هیچ نامزدی بر رقابت مسلط نشده است. گرینسپن و رودریگز بیرکت در هر سه دور در صدر یا نزدیک صدر باقی ماندهاند، اما رسیدن گرینسپن به عدد ۹ نیز به معنای تضمین توصیه شورا نیست؛ چراکه در کنار آن ۵ رأی عدم تشویق هم ثبت شده است. البته رأیگیری آزمایشی را نمیتوان مستقیماً با رأی نهایی مقایسه کرد، زیرا اعضا میتوانند همزمان چند نامزد را تشویق کنند.
مهمتر از همه، هنوز معلوم نیست مخالفتهای ثبتشده از کدام اعضای شورا آمده است؛ شورا تاکنون به سراغ برگههای رنگی که رأی پنج عضو دائم را از ده عضو غیردائم متمایز میکند نرفته است و در دور سوم نیز هر هشت نامزد دستکم یک رأی عدم تشویق دریافت کردند. همین مجهول میتواند ترتیب ظاهری رقابت را در مراحل بعدی تغییر دهد. به گفته دنیل فورتی، مسئول امور سازمان ملل در گروه بینالمللی بحران، این رقابت اکنون دو پیشتاز روشن دارد، اما هیچیک از آنها هنوز حمایت کافی در شورا را برای رهایی از سایه وتوی احتمالی یکی از اعضای دائم به دست نیاورده است.
اعداد، البته فقط بخشی از تصویرند. بخش دیگر به سابقه سیاسی و اجرایی نامزدها و میزان حساسیتی برمیگردد که هر یک ممکن است در پایتختهای صاحب حق وتو ایجاد کنند.
هشت منهی یک نامزد برای یک کرسی
کارولین رودریگز بیرکت؛ دیپلمات کشور کوچک در صدر رقابت
«کارولین رودریگز بیرکت» نماینده دائم گویان در سازمان ملل است و پیشتر وزارت امور خارجه و وزارت امور بومیان این کشور را برعهده داشته است. او همچنین سابقه فعالیت مدیریتی در سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در رم و ژنو را دارد. او متعلق به قوم بومی آراواک است و مسیر حرفهایاش را از معلمی در یک روستای دورافتاده آغاز کرده است.
نکتهای که او را از بیشتر رقبا متمایز میکند، تجربه مستقیم از داخل خود شورای امنیت است. رودریگز بیرکت در دوره عضویت غیردائم گویان در شورا طی سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، ریاست هیئت این کشور را برعهده داشت. حمایت کشورهای جامعه کارائیب و عملکرد او در سه رأیگیری نخست نیز او را به یکی از جدیترین چهرههای رقابت تبدیل کرده است؛ هرچند دو برابر شدن آرای عدم تشویق او در دور سوم، از ۳ به ۶، نشان داد این حمایت هنوز تثبیتشده نیست.
در مقابل، سابقه اداره یک سازمان بینالمللی بزرگ در کارنامه او کمتر از برخی نامزدهای دیگر دیده میشود. پرسش اصلی این است که آیا حمایت فعلی از دیپلماتی متعلق به کشوری کوچک میتواند به ائتلافی ۹ رأیی و قابل قبول برای پنج عضو دائم تبدیل شود.
ربکا گرینسپن؛ تجربه مدیریتی در دل سازمان ملل
«ربکا گرینسپن» اقتصاددان کاستاریکایی و دبیرکل کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد) است؛ سمتی که برای پیشبرد کارزار انتخاباتی خود از آن مرخصی گرفته است. معاونت ریاستجمهوری کاستاریکا و مسئولیتهای ارشد در برنامه توسعه ملل متحد نیز در کارنامه او قرار دارد.
گرینسپن از میان نامزدها یکی از گستردهترین سوابق مدیریتی در ساختار سازمان ملل را دارد و در پروندههایی مانند مذاکرات توافق صادرات غلات دریای سیاه میان سازمان ملل، ترکیه، روسیه و اوکراین نیز حضور مستقیم داشته است.
او دور نخست را با بیشترین رأی آغاز کرد و در دور دوم هم آرای مثبتش کاهش یافت و هم میزان مخالفت با او افزایش پیدا کرد. اما در دور سوم بار دیگر به صدر بازگشت و با ۹ رأی تشویق، برای نخستینبار در این رقابت به حد نصاب لازم برای تصمیم رسمی شورای امنیت رسید. با این حال، ۵ رأی عدم تشویق همزمان نشان میدهد که رسیدن به عدد ۹ در یک رأیگیری آزمایشی، با تضمین عبور از شورا فاصله دارد.
رافائل گروسی؛ تجربه بحران، همراه با حساسیت سیاسی
«رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دیپلماتی آرژانتینی با بیش از چهار دهه سابقه است. او پیشتر سفیر کشورش نزد نهادهای بینالمللی در وین، رئیس گروه تأمینکنندگان هستهای و از مدیران ارشد آژانس و سازمان منع سلاحهای شیمیایی بوده است. برخلاف گرینسپن، او تصمیم گرفته همزمان با کارزار انتخاباتی سمت مدیرکلی آژانس را حفظ کند؛ تصمیمی که برخی ناظران آن را محل تضاد منافع احتمالی دانستهاند.
پرونده هستهای ایران، جنگ اوکراین و وضعیت نیروگاه زاپوریژیا، گروسی را طی سالهای اخیر در مرکز شماری از مهمترین پروندههای امنیتی بینالمللی قرار داده است. این تجربه میتواند برای اداره سازمان ملل امتیاز محسوب شود، اما همزمان او را وارد اختلافهایی کرده که قدرتهای بزرگ نیز در آنها طرف مستقیم بودهاند.
در مورد ایران، انتقادها به عملکرد او صرفاً به محتوای گزارشها محدود نمیشود، بلکه متوجه الگویی است که تهران بارها به آن اشاره کرده: انتشار گزارشها و بیانیههایی که زمینه صدور قطعنامه علیه ایران و توجیه اقدام نظامی را فراهم کرده، و سپس عقبنشینی از همان مواضع پس از آنکه اثر سیاسیشان حاصل شده است. وزارت امور خارجه ایران این رویه را نمونهای از «بیان ناقص یا وارونه واقعیات» خوانده و تصریح کرده که مدیرکل آژانس، در صورت داشتن نگاهی منصفانه و فنی، باید در گام نخست حمله به تأسیسات هستهای تحت پادمان را محکوم میکرد؛ اقدامی که انجام نشد. از منظر تهران، این الگو نشان میدهد تصمیمهای گروسی بیش از آنکه فنی باشد، تابع جلب رضایت واشنگتن و فشار محافل حامی رژیم صهیونیستی و برخی پایتختهای غربی بوده است.
این پرونده فراتر از ایران نیز نگرانی ایجاد کرده است. تردید درباره بیطرفی نهادی که قرار است ناظر فنی باشد، برای کشورهایی که خود موضوع بازرسیهای آژانساند پیامدهای مستقیم دارد، و همین موضوع میتواند در ارزیابی برخی اعضای شورای امنیت از صلاحیت او برای اداره سازمان ملل — نهادی که اساساً بر اعتماد به بیطرفیاش استوار است — نقش داشته باشد.
به همین دلیل، روند آرای او در دو دور اخیر اهمیت دارد؛ آرای عدم تشویق گروسی از ۲ در دور نخست به ۶ در دور دوم و سپس ۸ در دور سوم رسید، در حالی که آرای تشویقش در دور سوم از ۷ به ۵ کاهش یافت. به این ترتیب، او برای نخستینبار با شمار مخالفان بهمراتب بیشتر از موافقان روبهرو شد. برخی تحلیلگران و رسانهها، از جمله نشریه فارن پالیسی، با استناد به انتقادهای علنی مقامهای روس از نحوه مدیریت پرونده زاپوریژیا از سوی او، احتمال دادهاند بخشی از این مخالفت از سوی مسکو باشد؛ ارزیابیای که تاکنون از سوی هیچ دولتی بهطور رسمی تأیید نشده است.
مکی سال؛ سابقه ریاستجمهوری و حاشیههای سیاست داخلی
«مکی سال» رئیسجمهور پیشین سنگال است که از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۴ این سمت را در اختیار داشت و پیش از آن نیز نخستوزیر و رئیس مجلس کشورش بود. ریاست دورهای اتحادیه آفریقا در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ نیز بخشی از سابقه بینالمللی اوست.
نکته قابل توجه این است که نامزدی او را ابتدا نه دولت سنگال، بلکه بوروندی مطرح کرد؛ و تنها بعدتر، پس از دیدار سال با رئیسجمهور فعلی سنگال، داکار نیز رسماً از او حمایت کرد. حاشیههای پایان دوران ریاستجمهوریاش همچنان بخشی از ارزیابی کارنامه اوست؛ از جمله تلاش برای تعویق انتخابات سال ۲۰۲۴ و انتقادهایی که درباره برخورد با مخالفان مطرح شد.
سال در دو دور نخست ۶ رأی تشویق در برابر ۷ رأی عدم تشویق دریافت کرد و در دور سوم وضعیتش بدتر شد؛ آرای تشویق او به ۵ کاهش یافت و آرای عدم تشویقش به ۹ رسید. این روند نشان میدهد او نهتنها نتوانسته دامنه حمایت خود در شورا را گسترش دهد، بلکه با مخالفت فزایندهای هم روبهرو شده است.
اولارا اوتونو؛ بازگشت یک دیپلمات باسابقه
«اولارا اوتونو» وزیر خارجه و نماینده پیشین اوگاندا در سازمان ملل بوده و سابقه طولانی فعالیت در نهادهای بینالمللی، از جمله ریاست آکادمی بینالمللی صلح، دارد. مهمترین مسئولیت او در سازمان ملل، نمایندگی ویژه دبیرکل در امور کودکان و منازعات مسلحانه از ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۵ بود. نام او حتی در سال ۱۹۹۶ نیز بهعنوان گزینه احتمالی دبیرکلی مطرح شد، اما اوگاندا آن زمان هرگز رسماً او را نامزد نکرد.
اوتونو، که در ۷۵ سالگی مسنترین نامزد این دوره است، دیرتر از بسیاری از رقبا وارد رقابت شد، اما در دور دوم توانست آرای تشویق خود را از ۲ به ۵ افزایش دهد؛ بیشترین رشد در میان نامزدها. حضور همزمان او و مکی سال، رقابتی درونآفریقایی ایجاد کرده که میتواند آرای این قاره را پراکنده کند.
این پیشرفت هنوز او را به صدر نرسانده است. اوتونو در دور سوم نیز همان ۵ رأی تشویق را حفظ کرد و با این حساب، قویترین نامزد آفریقایی باقی ماند؛ اما ۷ رأی عدم تشویق او در همین دور نشان میدهد برای تبدیل سابقه طولانی دیپلماتیک به یک نامزدی مورد توافق، باید حمایت بیشتری جذب کند.
ماریا فرناندا اسپینوسا؛ تجربه مجمع عمومی
«ماریا فرناندا اسپینوسا» وزیر خارجه پیشین اکوادور و رئیس سابق مجمع عمومی سازمان ملل است. او همچنین سابقه وزارت دفاع و نمایندگی کشورش در سازمان ملل را دارد و نخستین زنی بود که بهعنوان نماینده دائم اکوادور در نیویورک منصوب شد. این کارنامه، شناخت نزدیک از مجمع عمومی و دیپلماسی چندجانبه را برای او فراهم کرده، اما تاکنون به حمایت گسترده در شورای امنیت تبدیل نشده است. نامزدی او را نیز نه اکوادور، بلکه آنتیگوا و باربودا مطرح کرد.
اسپینوسا در دور دوم ۴ رأی تشویق دریافت کرد و شمار زیادی از اعضای شورا درباره او «بدون نظر» باقی ماندند. این میزان موضع اعلامنشده میتواند هم فرصتی برای جلب آرای جدید باشد و هم نشانه آنکه هنوز ائتلاف مشخصی پیرامون نامزدی او شکل نگرفته است. در دور سوم نیز او همچنان در جمع نامزدهای میانی باقی ماند و نتوانست وارد رقابت دو پیشتاز شود.
میشل باچله؛ کارنامه سنگین، عملکرد ضعیف
«میشل باچله» دو دوره رئیسجمهور شیلی بوده و وزارت دفاع و بهداشت این کشور، مدیریت نهاد زنان سازمان ملل و کمیساریای عالی حقوق بشر را نیز در کارنامه دارد.
از نظر سابقه سیاسی و بینالمللی، باچله یکی از شناختهشدهترین نامزدها بود؛ اما همین کارنامه در حوزه حقوق بشر در برخی کشورها محل انتقاد بوده است؛ از جمله واشنگتن که بهویژه به مواضع او در حمایت از حقوق سقطجنین انتقاد کرده است. دولت جدید شیلی نیز پس از روی کار آمدن «خوسه آنتونیو کاست»، حمایت خود را از نامزدی او پس گرفت، هرچند تا پیش از کنارهگیری باچله از رقابتها برزیل و مکزیک همچنان از وی پشتیبانی میکردند.
آرای تشویق باچله از ۶ در دور نخست به ۲ در دور دوم کاهش یافت و در دور سوم نیز با شمار دورقمی آرای عدم تشویق روبهرو شد. بهگفته شبکه قطری الجزیره، ترکیب این افت مداوم و پسگرفتن حمایت دولت راستگرای شیلی، زمینه کنارهگیری او را فراهم کرد.
باچله در بیانیه خود در شبکه اجتماعی ایکس، ضمن اعلام کنارهگیری از رقابتها نوشت: بابت دست و پنجه نرم کردن با این چالش عظیم ذرهای پشیمان نیستم.
ایوون اِیباکی؛ ورود دیرهنگام با شروعی دشوار
«ایوون اِیباکی» دیپلمات اکوادوری با ریشه خانوادگی لبنانی است که سابقه سفارت در واشنگتن و قطر و همچنین نقشآفرینی در گفتوگوهای صلح میان اکوادور و پرو پس از جنگ مرزی ۱۹۹۵ را دارد.
او با اتکا به شبکه گسترده ارتباطات دیپلماتیک خود وارد رقابت شد و نامزدیاش را نه اکوادور، بلکه پادشاهی تونگا مطرح کرد. خبرگزاری فرانسه در گزارشی درباره نامزدهای این دوره نوشته است که آ-باکی در دوران سفارتش در واشنگتن، فردی با روابط نزدیک به «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا شناخته میشد. با این حال، واشنگتن هیچ حمایت رسمی از نامزدی او اعلام نکرده و دوره مأموریت او در آمریکا نیز به سالها پیش از ورود ترامپ به عرصه سیاست بازمیگردد.
شروع او در شورای امنیت دشوار بود؛ در نخستین رأیگیری آزمایشی خود هیچ رأی تشویقی دریافت نکرد و با ۸ رأی عدم تشویق روبهرو شد و در دور سوم نیز شمار آرای عدم تشویق او دورقمی شد. این نتایج، دستکم در مرحله فعلی، نشانهای از حمایت یکی از اعضای دائم شورا از نامزدی او به دست نمیدهد. با این حال، به گفته یکی از اعضای ستاد انتخاباتی او به شبکه خبری PassBlue، اِیباکی در روزهای اخیر دهها دیدار با کشورها و سفیران مختلف در سازمان ملل داشته و تاکنون اعلام نکرده که از رقابت کنار میکشد.
چه کسی فعلاً جلوتر است؟
بر اساس سه دور رأیگیری، گرینسپن و رودریگز بیرکت فعلاً موقعیت نسبی بهتری دارند و بهگفته تحلیلگران، رقابت اکنون دو پیشتاز روشن دارد. گرینسپن در دور سوم برای نخستینبار به آستانه ۹ رأی لازم رسید، اما ۵ رأی عدم تشویق همزمان نشان میدهد حمایت از او هنوز تثبیت نشده است. رودریگز بیرکت نیز با ۸ رأی تشویق در جایگاه دوم باقی ماند، هرچند دو برابر شدن آرای عدم تشویق او از ۳ به ۶ در فاصله یک دور، روند صعودی او را کند کرده است.
وضعیت گروسی اما در دور سوم بهطور محسوسی دشوارتر شد؛ او با کاهش آرای تشویق از ۷ به ۵ و افزایش آرای عدم تشویق از ۶ به ۸، برای نخستینبار با شمار مخالفان بهمراتب بیشتر از موافقان روبهرو شد. اوتونو با ۵ رأی تشویق، جایگاه خود را بهعنوان قویترین نامزد آفریقایی حفظ کرده اما ۷ رأی عدم تشویق مسیر او را دشوار میکند. مکی سال با ۵ رأی تشویق در برابر ۹ رأی عدم تشویق، بدترین نتیجه خود را ثبت کرد و اسپینوسا نیز هنوز نتوانسته ائتلافی در حد پیشتازان ایجاد کند. اِیباکی بر مبنای آخرین ارقام، دشوارترین وضعیت را دارد.
این رتبهبندی اما موقتی است. تا زمانی که روشن نشود مخالفت اعضای دائم متوجه کدام نامزدهاست و این تنها زمانی روشن خواهد شد که شورا به سراغ برگههای رنگی برود، نمیتوان پیشتازی عددی را با شانس واقعی انتخاب یکی دانست. نکته مهم اینکه در دور سوم، هر هشت نامزد دستکم یک رأی عدم تشویق دریافت کردند؛ یعنی هیچکدام هنوز از سایه وتوی احتمالی خارج نشدهاند. ممکن است نامزدی با آرای مثبت کمتر، اما بدون وتوی احتمالی، در مراحل نهایی از رقیبی با حمایت بیشتر جلو بیفتد.
نکته دیگر آنکه نبود یک پیشتاز قاطع پس از سه دور، گمانهزنیها درباره احتمال ورود یک نامزد تازه در مراحل پایانی را تقویت کرده است؛ گزینهای که شورای امنیت بتواند بهعنوان راهحل مصالحه بر سر آن به اجماع برسد. تاریخی نیز هنوز برای دور چهارم رأیگیری تعیین نشده است.
در نهایت، جنسیت، منطقه جغرافیایی، سابقه مدیریتی و رابطه با قدرتهای بزرگ همگی در ساختن یک ائتلاف مؤثرند، اما دو شرط تعیینکننده، یعنی داشتن حداقل ۹ رأی در شورای امنیت و عدم مخالفت آمریکا، روسیه، چین، انگلیس و فرانسه تغییری نمیکند.
نامزدی که بتواند از این مرحله عبور کند، تازه با بخش دشوار دیگری روبهرو خواهد شد؛ او باید پس از جلب رضایت قدرتهایی که امکان جلوگیری از انتصابش را داشتند، با همان قدرتها در رأس سازمان ملل کار کند و در عین حال استقلال سیاسی این نهاد را نیز حفظ کند.
انتهای پیام
