امین نیاکان، سهشنبه ۳۱ شهریور در نشست معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره مهمترین عوامل ایجاد آسیبهای ناشی از حوادث در استان فارس اظهار کرد: مهمترین علت این آسیبها در فارس حوادث رانندگی است و پس از آن، سقوط، حوادث شغلی و حوادث خانگی سهم قابل توجهی دارند. بخش زیادی از این حوادث، بهویژه حوادث ترافیکی، قابل پیشگیری هستند و به همین دلیل آسیبهای ناشی از حوادث فقط یک مسئله درمانی نیست، بلکه موضوعی اجتماعی و بینبخشی محسوب میشود که کاهش آن به مجموعهای از اقدامات در حوزههای مختلف نیاز دارد.
وی درباره شایعترین آسیبهای ناشی از تصادفات گفت: حوادث رانندگی میتواند طیف گستردهای از آسیبها، از شکستگی و آسیب اندامها گرفته تا آسیبهای مغزی، نخاعی و خونریزیهای داخلی را به دنبال داشته باشد. برخی از این آسیبها ممکن است در ابتدا از نظر ظاهری شدید به نظر نرسند، اما در ادامه تهدیدکننده حیات شوند و بهخصوص در مورد آسیب مغزی و خونریزی داخلی، حتی در شرایطی که مصدوم در ظاهر وضعیت مناسبی دارد، ارزیابی و بررسی پزشکی ضروری است.
نیاکان در ادامه با اشاره به جدی بودن آسیبهای مغزی ناشی از حوادث رانندگی اظهار کرد: مغز ظرفیت محدودی برای تحمل آسیب ثانویه دارد و ممکن است فرد بلافاصله پس از حادثه هوشیار باشد و وضعیت مناسبی داشته باشد، اما در ساعات بعدی شرایط تغییر کند و خونریزی یا تورم مغزی گسترش پیدا کند. هدف درمان نیز تنها نجات بیمار از مرگ نیست، بلکه باید تا حد امکان از ناتوانی دائمی وی جلوگیری شود و این موضوع به تشخیص سریع، پایش مناسب و دسترسی به خدمات تخصصی در زمان مناسب نیاز دارد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره اقداماتی که مردم در دقایق نخست حادثه باید انجام دهند، گفت: نخستین اقدام، حفظ ایمنی فرد و صحنه حادثه است، چراکه نباید با بیاحتیاطی، یک مصدوم جدید به حادثه اضافه شود. پس از آن باید در سریعترین زمان ممکن با اورژانس تماس گرفت و اطلاعات دقیق محل حادثه، تعداد مصدومان و وضعیت آنها را اعلام کرد و از جابهجایی غیرضروری مصدوم، بهویژه در صورت احتمال آسیب گردن و ستون فقرات، خودداری کرد.
وی یکی از اشتباهات مهم مردم را جابهجایی مصدوم بدون ضرورت دانست و افزود: کشیدن فرد از خودرو، بلند کردن یا نشاندن وی میتواند در صورت وجود آسیب ستون فقرات، وضعیت مصدوم را بدتر کند. همچنین نباید به مصدوم آب، غذا یا دارو داد؛ زیرا ممکن است بیمار نیازمند اقدامات فوری پزشکی یا جراحی باشد.
نیاکان تأکید کرد: در صورت احتمال آسیب گردن یا ستون فقرات، اصل مهم این است که مصدوم را بیدلیل حرکت ندهیم و سر و گردن او را تا حد امکان ثابت نگه داریم. اگر فرد هوشیار است، باید از او خواست حرکت نکند و منتظر نیروهای امدادی بماند، مگر اینکه خطر فوری مانند آتشسوزی، انفجار یا ریزش آوار وجود داشته باشد که در این شرایط نیز باید تا حد امکان جابهجایی به نیروهای امدادی آموزشدیده سپرده شود.
زمان، عامل تعیینکننده در نجات مصدومان
وی با اشاره به اهمیت زمان در درمان مصدومان ناشی از حوادث گفت: در این مصدومان واقعاً زمان اهمیت دارد و هر دقیقه میتواند بر پیامد حادثه تأثیرگذار باشد. تشخیص سریع، انجام اقدامات حیاتی در صحنه، تماس با اورژانس، انتقال صحیح و رساندن بیمار به بیمارستان میتواند تفاوت میان مرگ و زندگی یا میان بهبودی و ناتوانی دائمی باشد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز تأکید کرد: زنجیره نجات از لحظه وقوع حادثه آغاز میشود، نه از زمان رسیدن بیمار به بیمارستان. مصدوم باید پس از ارزیابی اولیه و با توجه به شدت آسیب، به مرکز مناسب منتقل شود و در صورت نیاز به خدمات تخصصی یا فوقتخصصی، با هماهنگی مرکز پایش مراقبتهای درمانی دانشگاه (MCMC) و بر اساس شرایط بیمار به مرکز درمانی مورد نظر اعزام شود.
نیاکان، درباره نقش مراکز تخصصی تروما در کاهش مرگومیر و عوارض ناشی از حوادث اظهار کرد: مصدوم ناشی از حوادث ممکن است همزمان به خدمات تخصصی مختلفی از جمله اورژانس، جراحی عمومی، جراحی مغز و اعصاب، ارتوپدی، بیهوشی و مراقبتهای ویژه نیاز داشته باشد. وجود مراکز مجهز و تخصصی، در کنار هماهنگی مناسب میان اورژانس پیشبیمارستانی و بیمارستانها، میتواند زمان دسترسی بیمار به خدمات تخصصی را کاهش داده و شانس نجات و بهبودی او را افزایش دهد.
جوانان؛ قربانیان اصلی آسیبهای ناشی از حوادث
وی با بیان اینکه بیشترین بار حوادث معمولاً در گروههای سنی فعال جامعه مشاهده میشود، گفت: جوانان و افراد در سنین پنج تا ۲۹ سال، سهم قابل توجهی از آسیبهای ناشی از حوادث و مرگومیر ناشی از آن را به خود اختصاص میدهند. آسیب در این گروه سنی فقط به معنای یک دوره بستری و درمان نیست، بلکه ممکن است به از دست رفتن سالهای مفید زندگی، ناتوانی طولانیمدت و تحمیل آسیبهای اقتصادی و اجتماعی به خانواده و جامعه منجر شود.
نیاکان با تأکید بر نقش پیشگیری در کاهش آسیبها اظهار کرد: نمیتوان برای تمام این آسیبها درصد ثابتی را به عنوان موارد قابل پیشگیری اعلام کرد، اما سهم قابل توجهی از این آسیبها، بهویژه حوادث ترافیکی، سقوط و حوادث ناشی از رفتارهای پرخطر، قابل پیشگیری هستند. توسعه مراکز درمانی و اورژانس ضروری است، اما اگر بتوان از وقوع یک حادثه شدید پیشگیری کرد، اثربخشی آن قطعاً بسیار بیشتر از درمان عوارض حادثه خواهد بود.
رفتارهای پرخطر؛ از سرعت بالا تا استفاده از تلفن همراه
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره رفتارهایی که میتوانند شدت آسیب در تصادفات را افزایش دهند، گفت: سرعت بالا، سبقت و رانندگی پرخطر، بیتوجهی به مسیر، استفاده از تلفن همراه، خستگی و خوابآلودگی، رانندگی تحت تأثیر مواد مخدر و الکل و همچنین استفاده نکردن از کمربند و کلاه ایمنی از مهمترین عوامل هستند.
وی افزود: گاهی یک تصمیم چندثانیهای میتواند تفاوت میان مرگ و زندگی باشد. یک تماس با تلفن همراه، یک سبقت غیرمجاز یا افزایش سرعت ممکن است پیامدهایی داشته باشد که فرد و خانواده او تا سالها با آن مواجه باشند.
نیاکان در پاسخ به این پرسش که آیا استفاده از کمربند و کلاه ایمنی واقعاً میتواند از مرگ و آسیب مغزی جلوگیری کند، گفت: بله، قطعاً. این فقط یک توصیه ساده ایمنی نیست، بلکه یک اقدام اثربخش برای کاهش شدت آسیب و مرگومیر است. بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، استفاده از کمربند ایمنی میتواند خطر مرگ سرنشینان خودرو را تا ۵۰ درصد کاهش دهد و استفاده از کلاه ایمنی نیز میتواند خطر آسیب مغزی را تا ۷۴ درصد کاهش دهد.
انتقال مصدومان بر اساس شدت آسیب
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به گستردگی استان فارس گفت: در استان پهناوری مانند فارس، شبکه انتقال مصدومان بر اساس شدت آسیب و سطح خدمات مورد نیاز بیمار انجام میشود. بیمار پس از ارزیابی اولیه باید به نزدیکترین مرکز مناسب برای دریافت خدمات مورد نیاز منتقل شود و در صورت نیاز به خدمات تخصصی یا فوقتخصصی، با هماهنگی مرکز پایش مراقبتهای درمانی دانشگاه (MCMC) و بر اساس شرایط بیمار به مرکز درمانی مورد نظر اعزام شود.
سه توصیه برای کاهش آسیبهای ناشی از تصادفات
وی در پاسخ به این پرسش که اگر تنها سه توصیه برای کاهش آسیبهای ناشی از حوادث رانندگی داشته باشد، چه مواردی را مطرح میکند، گفت: نخست، سرعت و رانندگی پرخطر را جدی بگیریم؛ دوم، کمربند و کلاه ایمنی را همیشه و بدون استثنا استفاده کنیم و سوم، هنگام رانندگی از تلفن همراه استفاده نکنیم و در شرایط خستگی و خوابآلودگی پشت فرمان ننشینیم.
پیشگیری از خانه و مدرسه آغاز میشود
نیاکان، نقش خانواده، مدارس و رسانهها را در پیشگیری از حوادث بسیار مهم دانست و گفت: بسیاری از رفتارهای ایمنی از دوران کودکی شکل میگیرند و خانواده مهمترین الگوی رفتاری فرزندان است. وقتی والدین هنگام رانندگی کمربند نمیبندند یا از تلفن همراه استفاده میکنند، نمیتوان انتظار داشت فرزندان رفتار متفاوتی داشته باشند.
وی افزود: مدارس میتوانند مفاهیم ایمنی و رفتار صحیح در هنگام حادثه را آموزش دهند و رسانهها نیز با تولید محتوای مستمر، ساده و کاربردی میتوانند فرهنگ پیشگیری را در جامعه تقویت کنند.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پایان با تأکید بر اینکه بخش قابل توجهی از آسیبهای شدید ناشی از حوادث قابل پیشگیری است، گفت: آسیبهای ناشی از حوادث یک سرنوشت اجتنابناپذیر نیست. اصلاح رفتار، رعایت قوانین، استفاده از تجهیزات ایمنی، ایمنسازی محیط، کنترل سرعت و دسترسی سریع به خدمات امدادی و درمانی، همگی میتوانند در کاهش مرگ و ناتوانی ناشی از حوادث مؤثر باشند.
نیاکان در ادامه بیان کرد: پیشگیری از آسیبهای ناشی از حوادث بسیار کمهزینهتر و مؤثرتر از درمان عوارض آن است و هر حادثهای که بتوانیم از وقوع آن جلوگیری کنیم، در واقع یک انسان و یک خانواده را از درد، ناتوانی و گاهی فقدان یک عزیز نجات دادهایم.
انتهای پیام
