محمود رسولی، در گفتوگو با ایسنا، به مناسبت آغاز سال تحصیلی و در یادبود دانشآموزان میناب، با اشاره به اهمیت حفظ کرامت انسان و حمایت از کودکان در شرایط جنگ، اظهار کرد: گاهی یک حادثه تنها یک حادثه نیست، بلکه به آینهای برای سنجش وجدان انسان و اخلاق تمدنها تبدیل میشود. از نگاه من، میناب نیز از همین جنس است؛ رخدادی که پرسشهایی جدی درباره اخلاق جنگ، حقوق کودکان، مسئولیت قدرتها و جهانشمولی حقوق بشر پیش روی جامعه جهانی قرار میدهد.
وی با اشاره به روایت خود از حادثه مدرسه «شجره طیبه» در میناب، گفت: آنچه درباره این حادثه مطرح شده، فارغ از ابعاد سیاسی و نظامی، یک واقعیت تلخ را یادآوری میکند؛ کودکانی که باید در مدرسه میآموختند، قربانی جنگ شدند.
رسولی با بیان اینکه مدرسه در ذهن انسان نماد آینده، رشد، دوستی و ساختن فردا است، افزود: وقتی مدرسهای آسیب میبیند و کودکان جان خود را از دست میدهند، تنها یک ساختمان تخریب نشده، بلکه بخشی از آینده یک جامعه آسیب دیده است.
او با استناد به آیه شریفه «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ»، اظهار کرد: در منطق قرآن، کرامت انسان ذاتی است و به قوم، نژاد، مذهب یا ملیت خاصی اختصاص ندارد. سخن از «بنیآدم» است؛ بنابراین کودک ایرانی، فلسطینی، اروپایی، آمریکایی یا هر کودک دیگری، پیش از هر هویت سیاسی و ملی، یک انسان است و از حق حیات و کرامت برخوردار است.
عضو هیئت علمی دانشگاه زنجان ادامه داد: حقوق بینالملل بشردوستانه نیز با ادبیات حقوقی خود بر حمایت از غیرنظامیان، بهویژه کودکان، در زمان جنگ تأکید میکند و حفاظت از جان کودکان، پیش از هر قضاوت سیاسی، یک الزام اخلاقی و حقوقی است.
وی تصریح کرد: هر ادعایی درباره نقض حقوق بشردوستانه باید از مسیر تحقیقات مستقل، شفاف و پاسخگویی حقوقی بررسی شود، اما اصل حمایت از کودکان در جنگ، موضوعی غیرقابل چشمپوشی است.
رسولی درباره تعبیر «محک اخلاقی غرب»، گفت: مقصود من داوری درباره همه مردم یا فرهنگهای غربی نیست. غرب یکپارچه نیست و در آن رسانههای مستقل، دانشگاهیان، نهادهای حقوق بشری و شهروندانی حضور دارند که سیاستهای دولتهای خود را نیز نقد میکنند.
او افزود: پرسش اصلی این است که اگر حقوق بشر واقعاً جهانشمول است، آیا جان کودکان میناب نیز باید با همان معیار اخلاقی و حقوقی سنجیده شود که جان کودکان در سایر نقاط جهان سنجیده میشود؟
این استاد دانشگاه تأکید کرد: این پرسش، بیش از آنکه ضدغربی باشد، پرسشی درباره صداقت در جهانشمولی حقوق بشر است. حقوق بشر زمانی معنا دارد که انسان، فارغ از ملیت و موضع سیاسی، موضوع آن باشد.
رسولی با اشاره به اصول حقوق بشردوستانه، اظهار کرد: یکی از بنیادیترین اصول این حقوق، تمایز میان اهداف نظامی و غیرنظامیان است و طرفهای درگیر موظفاند برای جلوگیری یا کاهش آسیب به غیرنظامیان، اقدامات احتیاطی لازم را انجام دهند.
وی خاطرنشان کرد: جنگ امروز با فناوریهای پیشرفته، اطلاعات دقیق، ماهواره و سلاحهای هدایتشونده انجام میشود؛ بنابراین هرچه قدرت تشخیص و هدفگیری افزایش مییابد، مسئولیت اخلاقی برای حفاظت از غیرنظامیان نیز بیشتر میشود.
به گفته وی، اگر فناوری برای دقیقتر شدن ساخته شده است، انسان نباید قربانی بیدقتی شود و حتی اگر حادثهای ناشی از خطای اطلاعاتی باشد، این موضوع لزوماً مسئولیت را از میان نمیبرد و همچنان باید درباره کیفیت اطلاعات، میزان بررسیها و رعایت احتیاط لازم پرسش کرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه زنجان با تأکید بر نقش رسانهها در شکل دادن به حافظه عمومی، گفت: رسانهها تعیین میکنند کدام حادثه دیده شود، کدام حادثه تحلیل شود و کدام حادثه به فراموشی سپرده شود. عدالت رسانهای اقتضا میکند که رنج همه قربانیان، فارغ از ملیت و جغرافیا، دیده و روایت شود.
رسولی خاطرنشان کرد: فاجعه میناب را نمیتوان تنها در قالب یک آمار یا یک تیتر خبری خلاصه کرد؛ پشت هر عدد، یک انسان، یک خانواده و یک آینده از دسترفته قرار دارد. کودکی که صبح به مدرسه میرود، قرار نیست قربانی منازعات سیاسی و نظامی شود.
وی تأکید کرد: دیوارهای مدرسه را میتوان دوباره ساخت، اما جای خالی یک کودک را نمیتوان بازسازی کرد. به باور من، میناب تنها محک اخلاقی غرب نیست، بلکه محک اخلاقی همه بشریت است؛ غرب در برابر جهانشمولی حقوق بشر، جهان اسلام در برابر مسئولیت عملی نسبت به کرامت انسان، رسانهها در برابر عدالت در روایت قربانیان و دانشگاهها در برابر مسئولیت استخراج حقیقت و دانش از دل فاجعه.
رسولی گفت: شاید مهمترین پیام میناب این باشد که «هیچ کودک بیگناهی نباید بهای اختلاف قدرتها را بپردازد» و بزرگترین مسئولیت ما این است که یاد و رنج کودکان میناب را به درسی ماندگار برای کرامت انسان، اخلاق جنگ و عدالت جهانی تبدیل کنیم.
انتهای پیام
