محمدرضا معینی ـ کارگردان مجموعه تلویزیونی «آسباد» ـ در گفتوگویی با ایسنا، با اشاره به مسئولیت رسانه در شکلدادن به ذهنیت عمومی عنوان کرد: یک مجموعه تلویزیونی میتواند نگاه مردم دیگر نقاط کشور را به یک منطقه تغییر دهد و حتی در بلندمدت بر گردشگری و اقتصاد آن تأثیر بگذارد. امیدوارم «آسباد» بتواند بهاندازه خود در معرفی ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی و انسانی سیستان و بلوچستان نقش داشته باشد
او با تأکید بر ضرورت بازنمایی ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی سیستان و بلوچستان گفت: تلاش کردیم بهجای تکرار تصاویر آشنا از کاستیهای منطقه، چشماندازی زیبا و امیدبخش از سیستان ارائه کنیم؛ تصویری که مردم منطقه در آن احساس کنند فرهنگ، تمدن و هویتشان دیده و ستایش شده است.
مجموعه تلویزیونی «آسباد» به کارگردانی محمدرضا معینی و به گفته این کارگردان با تکیه بر جغرافیا، فرهنگ و ظرفیتهای انسانی سیستان و بلوچستان، قصهای را در روستای ملکآباد روایت میکند که متفاوت است. به باور وی این مجموعه میکوشد در کنار روایت داستانی خود، تصویری تازه و کمتر دیدهشده از زندگی و فرهنگ مردم این منطقه ارائه دهد.
محمدرضا معینی درباره چگونگی ساخت این سریال و دشواریهای آن توضیح داد: حدود ۲۰ تا ۲۵ سال پیش در سیستان و بخشهایی از بلوچستان یک مجموعه مستند ساختم و از همان زمان با این سرزمین و ویژگیهای آن آشنا شدم. وقتی پیشنهاد ساخت «آسباد» مطرح شد و فیلمنامه را خواندم، نوعی احساس مشترک با قصه پیدا کردم و به این نتیجه رسیدم که میتوان اثر مناسبی براساس آن تولید کرد.
او ادامه داد: همیشه معتقد بودهام در سرزمینی مانند ایران که از تنوع فرهنگی، قومی و جغرافیایی چشمگیری برخوردار است، باید درباره نقاط مختلف کشور شناخت بیشتری به دست آورد و آثار هنری متعددی تولید کرد. چنین آثاری میتوانند بخشهای رنگارنگ ایران را در کنار یکدیگر نگه دارند و پیوند میان آنها را تقویت کنند.
افسانهها و روایتهای تاریخی فراوانی با سیستان و بلوچستان پیوند خورده
کارگردان «آسباد» درباره تأثیر جغرافیای سیستان و بلوچستان بر شکلگیری فضای مجموعه توضیح داد: هرچه از تهران و شهرهای بزرگ فاصله میگیریم، ویژگیهای اقلیمی و فرهنگی مناطق مختلف نمود بیشتری پیدا میکند. این مسئله درباره سیستان اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا با سرزمینی بسیار کهن مواجه هستیم که افسانهها و روایتهای تاریخی فراوانی با آن پیوند خورده است. میتوان سیستان را سرزمین افسانهها نامید.
معینی افزود: آثار تاریخی متعدد، اقلیم ویژه منطقه و خشکسالیهای سالهای اخیر، طبیعتی خاص و دگرگون به وجود آوردهاند. مجموعه این عوامل باعث شده است سیستان از نظر منظر جغرافیایی و فرهنگی تفاوتهای قابلتوجهی با مناطق مرکزی کشور داشته باشد. این جغرافیا در «آسباد» صرفاً پسزمینه قصه نیست، بلکه یکی از عناصر مهم و تأثیرگذار روایت محسوب میشود.
تلاش برای دستیابی به تصویری باورپذیر
وی با اشاره به پژوهشهای صورتگرفته برای نزدیکشدن سریال به واقعیت زندگی مردم منطقه بیان کرد: بخش مهمی از پژوهشها هنگام نگارش فیلمنامه انجام شده بود و دوستانی که در شکلگیری متن نقش داشتند، اطلاعات زیادی درباره مردمشناسی منطقه داشتند. از سوی دیگر، من نیز به دلیل تجربه گذشته و ارتباطی که طی سالها با سیستان و بلوچستان داشتم، با این سرزمین بیگانه نبودم.
این کارگردان یادآور شد: وقتی یک فیلمساز در منطقهای کار میکند و با دقت به زوایای مختلف آن نگاه میکند، آن جغرافیا بهنوعی در وجودش حک میشود. برای من نیز سیستان چنین جایگاهی داشت و احساس میکردم با فضایی روبهرو هستم که قبلاً در آن زندگی کردهام و شناخت نسبتاً خوبی از مردم و فرهنگش دارم.
بازنمایی سیستان فردا
معینی درباره نوع نگاه خود به بازنمایی منطقه در «آسباد» گفت: احساس میکردم در نمایش این سرزمین باید به «سیستان فردا» توجه کنم. ممکن است امروز کاستیهایی در شهر زابل وجود داشته باشد و خشکسالی نیز برخی نازیباییها را به منطقه تحمیل کرده باشد، اما چهبسا ۱۰ یا ۱۵ سال دیگر وضعیت تغییر کند؛ صنعت گردشگری گسترش یابد، تجارت رونق بگیرد و شرایط اقتصادی مردم بهتر شود.
او تأکید کرد: تلاش کردم سیستان را از چنین منظری ببینم. دوربین ما بیشتر به سراغ مکانهایی رفت که زیباییهای منطقه را نمایان میکردند. میخواستیم آنچه زیباتر است به تصویر کشیده شود و مردم خونگرم، شریف و مهماننواز سیستانی و بلوچ را به شکلی شایسته نشان دهیم.
اهمیت استفاده از بازیگران بومی
معینی در ادامه، استفاده از بازیگران بومی را یکی از تصمیمهای مهم تولید دانست و گفت: تجربه به من نشان داده است هیچکس نمیتواند یک لهجه را بهاندازه مردم همان منطقه درست و باورپذیر ادا کند. وقتی مخاطبان بومی یک مجموعه را تماشا میکنند، بهسرعت متوجه میشوند که یک بازیگر لهجه آنان را تقلید میکند. این مسئله حتی در واقعگرایانهترین آثار نیز ممکن است به باورپذیری کار آسیب بزند.
وی افزود: اگر اثری بر یک لهجه و فرهنگ مشخص استوار باشد، باید تا حد امکان از هنرمندان بومی استفاده کند. البته این انتخاب ممکن است از نظر حضور بازیگران شناختهشده و جلب سریع مخاطب محدودیتهایی ایجاد کند، اما در مقابل، به اصالت و باورپذیری فضای اثر کمک فراوانی میکند.
او درباره استعدادهای هنری سیستان و بلوچستان نیز گفت: همانند همه نقاط ایران، در این منطقه نیز استعدادهای فراوانی وجود دارند. کافی است فرصت مناسبی در بستری حرفهای برای آنان فراهم شود تا تواناییهای خود را نشان دهند. برخی از بازیگران «آسباد» برای نخستینبار در چنین سطحی دیده میشوند و به اعتقاد من حضور موفقی در مجموعه داشتهاند.
مردم منطقه باید احساس کنند دیده شدهاند
کارگردان «آسباد» در پایان درباره انتظاری که از مواجهه مردم سیستان و بلوچستان با این مجموعه دارد، بیان کرد: دوست دارم مخاطب سیستانی و بلوچ هنگام تماشای سریال احساس خوبی داشته باشد؛ احساس کند جدی گرفته شده، با احترام به او نگاه شده و فرهنگ و تمدن کهن او مورد توجه و ستایش قرار گرفته است.
معینی خاطرنشان کرد: مردم سیستان و بلوچستان بخشی اصیل از سرزمین ایران هستند و اگر پس از دیدن «آسباد» احساس کنند هویت و داشتههای فرهنگیشان بهدرستی دیده شده است، اتفاق بسیار ارزشمندی برای من خواهد بود.
انتهای پیام
