حمید صالحی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اهمیت نقش میانجی در منازعات بینالمللی، اظهار کرد: واقعیت آن است که موضوع میانجی در محاسبات استاندارد با میانجیگری در جنگ اخیر علیه ایران متفاوت است. میانجی معمولا یک قدرت برتر یا قدرت موازی با طرفین نزاع مانند چین، روسیه، فرانسه یا انگلستان است. این کشورها به لحاظ جایگاه و قدرت، نسبت به طرفینی که میان آنها میانجیگری انجام میشود، قدرت برتر یا موازی هستند.
وی افزود: اما آنچه در جنگ اخیر شاهد هستیم، این است که کشورهایی مانند قطر، پاکستان و ترکیه در قالب میانجی وارد عمل شده که به نظر میرسد بیشتر در حال لابیگری به نفع طرف مقابل هستند. وقتی آمریکاییها و اسرائیلیها در شرایط سختی قرار میگیرند و میبینند که به اهدافشان نرسیدهاند و منافع اقتصادیشان در تنگنا قرار گرفته است، این میانجیها را علم میکنند.
عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: کشورهای عربی به دنبال تأمین امنیت خودشان و حل مشکلات اقتصادی که برایشان به وجود آمده، در پی آن هستند که با میانجیگری، منافع خودشان را تامین کنندیا به عبارتی دقیقتر، خدمتی مضاعف به آمریکا کرده باشند. اما میانجی استاندارد که از قاعدهای برخوردار است، باید قدرتی برتر یا قدرتی باشد که میتواند با هر دو طرف به گونهای بیطرفانه برخورد کند.
صالحی اضافه کرد: در تجربیاتی که ایران داشته، آن کشوری که در میان منازعات میانجی شده، اصلاً مطابق با استانداردهای یک کشور میانجی نبوده است. کشورهایی که از جایگاه و قدرت نسبی برخوردارند مانند فرانسه، انگلستان، چین، روسیه یا برزیل، اگر طرح میانجیگری مطرح میکنند، بالاخره خودشان هم قدرتی دارند و بهتر میتوانند در قالب میانجی وارد عمل شوند.
وی با تاکید بر اینکه میانجی باید عملکرد و کارنامه درخشانی داشته باشد، اظهار کرد: کشوری مانند عمان در ادوار گذشته عملکرد قابل قبولی نسبت به ایران داشته است. اما عربستان که قصد میانجی شدن میان ایران و آمریکا را دارد، با توجه به موضعگیریهای گذشته اش درباره ایران، جایگاه عمان را ندارد. کشور میانجی باید عملکرد قابل قبولی برای دو طرف داشته باشد. در غیر این صورت، میانجیگری نمیتواند موفق باشد؛ چراکه سوءظن ایجاد میکند.
این استاد دانشگاه به نقش پررنگ پاکستان در میانجیگری در جنگ اخیر ایران و آمریکا اشاره و اظهار کرد: پاکستان و ترکیه متحد عربستان محسوب میشوند و به همین علت ممکن است پیشنهاداتی ارائه کنند که به نفع سعودیهاست. این دو کشور به هیچ عنوان قابل مقایسه با کشوری مثل چین در نقش میانجی نیستند.
صالحی با بیان اینکه میانجی باید کاملا در راستای انصاف و عدالت باشد و برای تامین امنیت در منطقه قدم بردارد، اظهار کرد: آن چیزی که ما امروز از میانجیها شاهد هستیم، این است که به دنبال تأمین منافع مالی خودشان هستند، نه اینکه بخواهند هزینه کنند و وقت بگذارند تا یک مشکل و معضلی را حل کنند. این قاعده کلی نظام بینالملل است. کشورها همیشه به دنبال قدرت و منافع خودشان هستند و ما شاهد این نیستیم که میانجی به واقع از استاندارد لازم برخوردار باشد.
وی ادامه داد: به نظر میرسد این عبارات بیشتر در تئوریها و نظریات قابل توضیح باشد و در عرصه عمل چیزی تحت عنوان میانجی دارای استاندارد را شاهد نبودهایم. در عرصه روابط بینالملل، اگر میانجیگری برای کشوری سود نداشته باشد، اصلا پا پیش نخواهد گذاشت و آنچه ما شاهد هستیم، منفعتطلبی است. در جنگهای خارج از خاورمیانه نیز مثلا آمریکا میخواهد بین اوکراین و روسیه میانجیگری کند چون منافع گاز اروپاییها به خطر افتاده است و ترامپ با کمک رساندن به اوکراین از منافع خود محافظت میکند وگرنه اگر اوکراین منابع و امکانات نداشت، هرگز قدرتی در سطح آمریکا برای پایاندادن به این جنگ وارد نمیشد.
انتهای پیام
