به گزارش ایسنا، سید حسن نصرالله در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴ در حمله هوایی اسرائیل با استفاده از بمبهای سنگرشکن در ضاحیه جنوبی بیروت به شهادت رسید. او پس از بیش از سه دهه رهبری حزبالله لبنان، یکی از شناختهشدهترین چهرههای مقاومت در منطقه بود. سید حسن نصرالله تنها یک دبیرکل یا فرمانده نظامی نبود؛ او نماد دورهای بود که حزبالله توانست در برابر اشغال جنوب لبنان ایستادگی کند و پس از سالها حضور نظامی اسرائیل، در سال ۲۰۰۰ نقشی محوری در پایان اشغال جنوب لبنان ایفا کند.
او به وزنهای استراتژیک در معادلات منطقه تبدیل شده بود که مقاومت را از یک جنبش محلی به یک محور فراملی تبدیل کرد.
تبدیل مقاومت به یک تهدید راهبردی
سید حسن نصرالله حزبالله را از یک گروه چریکی به قدرتی تبدیل کرد که رژیم صهیونیستی را در میدان نبرد به چالش کشیده است. مهمترین دستاورد او در سال ۲۰۰۰ رقم خورد؛ زمانی که ارتش اسرائیل بدون کسب هیچ امتیازی از حزبالله، جنوب لبنان را پس از ۱۸ سال اشغال ترک کرد . این عقبنشینی یکجانبه، جایگاه سید حسن نصرالله را به عنوان رهبری که توانست اسرائیل را به عقب براند، تثبیت کرد.
سید حسن نصرالله الگویی متفاوت ارائه داد، حضور فعال در سیاست لبنان بدون کنار گذاشتن گزینه مقاومت مسلحانه. این توانایی او را به یک «وزنه» در توازن قدرت داخلی لبنان تبدیل کرد، بهگونهای که حتی منتقدان سنتی حزبالله پس از شهادت او اذعان کردند که ترور او «اقدامی علیه تمام لبنان» بود .
معمار محور مقاومت
شاید مهمترین وجه تمایز سید حسن نصرالله، توانایی او در تبدیل مقاومت از یک «پروژه لبنانی» به یک «پروژه مشترک منطقهای» بود . او با گروههای فلسطینی، انصارالله یمن و گروههای مقاومت عراقی جبههای متحد در برابر اسرائیل و حامیانش شکل داد. برخی کارشناسان معتقدند«نصرالله کابوس رژیم صهیونیستی بود» و تأثیرش فراتر از مرزهای سازمانی و جغرافیایی رفت .
سید حسن نصرالله با سخنرانیهای آتشین و توانایی مدیریت فضای روانی، به یک «سلاح رسانهای» در برابر روایتسازی اسرائیل تبدیل شده بود. یک مقام جنبش جهاد اسلامی او را «استاد جنگ روانی» و «نابغه مقابله با اسرائیل با کلمات» توصیف کرد. این توانایی، حتی در شرایطی که در فهرست ترور اسرائیل بود و سه دهه زیر تهدید مداوم زندگی کرد، به او امکان میداد تا به یک صدای مرجع برای حامیان مقاومت در سراسر منطقه تبدیل شود .
سید حسن نصرالله این نفوذ را نه تنها با کلمات، بلکه با فداکاری شخصی به دست آورد. فرزندش هادی در سال ۱۹۹۷ در نبرد با اسرائیل به شهادت رسید؛ در تاریخ لبنان سابقه نداشته که فرزند یک رهبر سیاسی در میدان مبارزه کشته شود . همین تلفیق کلمات و عمل بود که او را از یک رهبر سازمانی به نمادی برای «گزینه مقاومت» در برابر اسرائیل تبدیل کرد.
اهمیت سید حسن نصرالله را باید در تاریخ معاصر لبنان جستوجو کرد. حزبالله در دهه ۱۹۸۰ و در شرایط اشغال بخشهایی از لبنان توسط اسرائیل شکل گرفت و بهتدریج به یک بازیگر مهم سیاسی، اجتماعی و نظامی تبدیل شد. در روایت حزبالله، حفظ توان نظامی این گروه نه برای رقابت با دولت لبنان، بلکه برای مقابله با تهدید اسرائیل و جلوگیری از تکرار اشغال سرزمین لبنان ضروری است.
این نگاه در طول سالهای گذشته، به بخش مهمی از هویت سیاسی حزبالله تبدیل شده است. حزبالله همچنین در کنار فعالیت سیاسی، شبکه گستردهای از خدمات اجتماعی را در مناطق تحت نفوذ خود ایجاد کرده است؛ موضوعی که به تثبیت پایگاه اجتماعی آن، بهویژه در میان بخشی از جامعه شیعه لبنان، کمک کرده است.
در چنین چارچوبی، سید حسن نصرالله توانست میان سه مؤلفه مقاومت، سیاست داخلی لبنان و روابط منطقهای حزبالله پیوند برقرار کند. او در سخنرانیهای خود بارها تأکید میکرد که مسئله فلسطین و مقابله با اسرائیل از مسائل اساسی محور مقاومت است و حزبالله امنیت لبنان را جدا از تحولات فلسطین و منطقه نمیداند.
پس از آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳، حزبالله نیز جبهه شمال اسرائیل را فعال کرد و اعلام کرد هدفش اعمال فشار بر اسرائیل و حمایت از فلسطینیان است. این درگیری در سال ۲۰۲۴ تشدید شد و سرانجام اسرائیل عملیات گستردهای را علیه ساختار نظامی و رهبری حزبالله آغاز کرد که به شهادت شمار زیادی از فرماندهان ارشد این گروه و در نهایت سید حسن نصرالله انجامید.
از منظر حامیان حزبالله، این دوره نه صرفاً یک رویارویی نظامی، بلکه بخشی از منازعهای طولانیتر بر سر حق لبنان برای دفاع از سرزمین خود تلقی میشود. در مقابل، اسرائیل حزبالله را تهدیدی امنیتی میداند و اقدامات نظامی خود را با هدف مقابله با این تهدید توجیه کرده است.
شهادت سید حسن نصرالله ضربه بزرگی به ساختار رهبری حزبالله بود، اما به معنای پایان این جریان نشد. پس از شهادت هاشم صفیالدین، نعیم قاسم به عنوان دبیرکل جدید حزبالله انتخاب شد و تلاش کرد مسیر سیاسی و گفتمانی سازمان را ادامه دهد.
این مسئله از یک واقعیت مهم حکایت دارد، حزبالله تلاش کرده است فقدان رهبر تاریخی خود را به مسئلهای برای بازتولید هویت مقاومت تبدیل کند.
در این روایت، سید حسن نصرالله پایان یک مسیر نیست، بلکه بخشی از تاریخ مبارزهای است که همچنان ادامه دارد.
برای مقاومت، میراث سید حسن نصرالله بیش از هر چیز با مفهوم «مقاومت» پیوند خورده است. آنان او را رهبری میدانند که توانست حزبالله را به نیرویی تأثیرگذار در سیاست لبنان و معادلات منطقهای تبدیل کند. جنگ ۲۰۰۶ و رویاروییهای بعدی با اسرائیل از سوی حزبالله به عنوان بخشی از روند بازدارندگی در برابر اسرائیل معرفی شدهاند. کارشناسان معتقدند حزبالله، با وجود ضربات سنگین سالهای اخیر، همچنان یک بازیگر مهم سیاسی و نظامی در لبنان باقی مانده است.
دومین سالگرد سید حسن نصرالله را نمیتوان صرفاً مراسمی برای بزرگداشت یک شخصیت سیاسی دانست. این مناسبت فرصتی است برای بازخوانی مسیری که حزبالله در چهار دهه گذشته طی کرده است؛ مسیری که از مقاومت در برابر اشغال جنوب لبنان آغاز شد و به حضور گسترده در سیاست داخلی و معادلات منطقهای رسید.
امروز، نام سید حسن نصرالله با مفاهیمی مانند مقاومت، ایستادگی و دفاع از جنوب لبنان گره خورده است.
انتهای پیام
