محمد نبیونی در مراسمی که به مناسبت هفته دفاع مقدس روز سهشنبه هفتم مهر در دانشگاه خوارزمی برگزار شد، با اشاره به نقش دانشگاهیان در سالهای ابتدایی جنگ، افزود: اگر بخواهیم نقش دانشگاهیان در دفاع مقدس را بررسی کنیم، میتوان این دوره را از منظر نقش دانشگاه به دو مقطع پیش و پس از اسفند سال ۱۳۶۱ تقسیم کرد.
نبیونی ادامه داد: بلافاصله پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دانشگاهیان در سازماندهیهای مختلف نقش داشتند، اما این حضور در ابتدا بیشتر به صورت فردی، گروههای کوچک و یا مجموعههایی بود که بخشی از آنها پیش از انقلاب نیز دارای تشکیلات و فعالیتهای منسجم بودند و در روند پیروزی انقلاب نقش ایفا کرده بودند.
رئیس بنیاد نخبگان استان البرز گفت: با آغاز جنگ تحمیلی نیز این گروهها در قالبهای مختلف و در شکلگیری نهادهایی مانند سپاه، جهاد سازندگی و بسیج نقش داشتند و دانشگاهیان از همان ابتدا به صورت مستقیم و غیرمستقیم در سازماندهی و پشتیبانی از رزمندگان و جبههها حضور پیدا کردند.
وی افزود: از اسفند سال ۱۳۶۱ و پس از بازگشایی دانشگاهها، نقش نهاد دانشگاه در دفاع مقدس وارد مرحلهای متفاوت شد و دانشگاهها به صورت منسجمتر و مستقیمتر در فرآیندهای مختلف دفاعی و مهندسی جنگ حضور پیدا کردند.
نبیونی با اشاره به مشکلاتی که در عملیاتهای ابتدایی وجود داشت، اظهار کرد: در برخی عملیاتهای پیش از آن، مشکلاتی در حوزه لجستیک، اطلاعات، دسترسی رزمندگان، پشتیبانی از نیروهای پیاده و شناسایی مسیرهای لازم برای عبور از خطوط دشمن وجود داشت. در این مقطع، نهاد دانشگاه بهویژه در حوزه مهندسی وارد میدان شد و توانست بخشی از این نیازها را پاسخ دهد.
وی یکی از نمونههای این حضور را طراحی و ساخت هواپیماهای بدون سرنشین عنوان کرد و گفت: یکی از نخستین نمونهها، پرنده بدون سرنشینی بود که با عنوان «تلاش» شکل گرفت و اگرچه موفقیت آن محدود بود، اما پس از آن، نمونههایی مانند «مهاجر یک» و «مهاجر دو» توانستند بسیاری از معادلات را تغییر دهند و زمینهساز شکلگیری یک ظرفیت مهندسی جدی در حوزه شناسایی و عملیات شوند.
عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی افزود: جهاد دانشگاهی نیز به عنوان نهادی برآمده از جریان دانشگاه، در این بخش از مهندسی جنگ نقش مؤثری ایفا کرد و دانشگاهیان در توسعه فناوریهای مورد نیاز جبههها حضور داشتند.
وی با اشاره به عملیات خیبر و والفجر ۸ اظهار کرد: در این عملیاتها، مهندسی رزمی که نهاد دانشگاه پشتوانه اصلی آن بود، نقش بسیار مؤثری داشت. یکی از مهمترین نمونهها، احداث پل بعثت بود که یک شاهکار مهندسی محسوب میشود و نیروهای دانشگاهی در طراحی و اجرای آن نقش داشتند.
نبیونی ادامه داد: پل بعثت برای پشتیبانی از رزمندگان و انتقال نیرو و تجهیزات در منطقه عملیاتی اهمیت زیادی داشت. شرایط رودخانه اروند، تغییرات شدید سطح و جریان آب و عرض قابلتوجه رودخانه، اجرای چنین پروژهای را به یک کار مهندسی پیچیده تبدیل کرده بود.
وی گفت: پل بعثت از جمله نمونههایی است که همچنان میتوان از آن به عنوان یکی از تجربههای مهم مهندسی رزمی یاد کرد و در دورههای مرتبط با مدیریت جنگ و مهندسی نیز میتوان ابعاد آن را مورد بررسی قرار داد.
رئیس بنیاد نخبگان استان البرز در ادامه با اشاره به نقش دانشگاهها در حوزه پزشکی و درمان جنگ نیز اظهار کرد: دانشگاهیان در حوزه بهداشت و درمان نیز نقش مهمی داشتند. یکی از نمونههای آن، شکلگیری بیمارستانهای صحرایی بود. پیش از آن بیمارستانهای کوچکتری وجود داشت، اما با حضور دانشگاهیان و بهویژه نیروهای جهاد دانشگاهی در استان فارس، بیمارستانهای صحرایی بزرگتری ایجاد شد.
وی افزود: ایجاد این مراکز درمانی اهمیت زیادی داشت؛ چراکه فاصله مناطق عملیاتی تا مراکز درمانی، بهویژه اهواز، زیاد بود و انتقال مجروحان میتوانست زمان زیادی ببرد و موجب افزایش تلفات شود. بنابراین ایجاد بیمارستانهای صحرایی در نزدیکی مناطق عملیاتی، نقش مهمی در کاهش زمان دسترسی به خدمات درمانی داشت.
نبیونی با اشاره به نقش دانشگاهها در سایر عملیاتهای آبی ـ خاکی گفت: در مناطق مختلفی که عملیاتهای آبی ـ خاکی انجام میشد نیز مهندسی دانشگاهها و حضور دانشگاهیان در حوزههایی مانند دسترسی، شناسایی و ایجاد زیرساختهای مورد نیاز نقش پررنگی داشت.
وی با بیان اینکه نقش دانشگاهیان محدود به دوران دفاع مقدس نبود، اظهار کرد: دانشگاهها در سالهای پس از دفاع مقدس نیز در حوزههای مختلف، از تقویت توانمندیها و ساخت تجهیزات گرفته تا مهندسی معکوس و فعالیتهای تحقیق و توسعه، نقش خود را ادامه دادند.
نبیونی ادامه داد: بسیاری از فعالیتهای تحقیق و توسعه در حوزه دفاعی به دلیل ماهیت محرمانه آنها هیچگاه رسانهای یا علمی منتشر نشد و حتی در برخی موارد، افرادی که در این پروژهها فعالیت کردند، امکان ارائه مقاله یا سخنرانی درباره آن را نداشتند.
عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی همچنین به سابقه فعالیت دانشگاهیان در حوزه مقابله با تهدیدات شیمیایی، میکروبی و رادیواکتیو اشاره کرد و گفت: دانشگاه تربیت معلم که امروز دانشگاه خوارزمی نام دارد، از مراکز اولیه آموزش، تحقیق و توسعه در حوزههای شیمیایی، میکروبی و رادیواکتیو بود و در جریان دفاع مقدس نیز در این حوزه نقش داشت.
وی افزود: در نخستین مراحل مواجهه با حملات شیمیایی، حتی تجهیزات ابتدایی مقابله با این حملات نیز به اندازه کافی در اختیار رزمندگان نبود. در همین شرایط، ظرفیت دانشگاهی وارد میدان شد و در حوزههایی مانند تجهیزات حفاظتی و فیلترهای مورد نیاز ماسکهای شیمیایی فعالیت کرد.
نبیونی با اشاره به نقش دانشگاهیان در دوران شیوع کرونا نیز گفت: در دوران کرونا نیز به دلیل تحریمها و محدودیتهای موجود، دانشگاهیان و پژوهشگران در طراحی و تولید برخی تجهیزات و اقلام مورد نیاز وارد میدان شدند. این تجربه نشان داد که ظرفیت علمی و تحقیقاتی دانشگاهها در شرایط بحرانی میتواند در پاسخ به نیازهای کشور مؤثر باشد.
وی با تأکید بر ضرورت تداوم نقش دانشگاهها در حوزه دفاعی اظهار کرد: در سالهای گذشته نیز دانشگاهیان در حوزههای مختلف دفاعی، مهندسی و تحقیق و توسعه نقش خود را ایفا کردهاند و ضروری است این نقش همچنان با انگیزه و جدیت ادامه پیدا کند و همکاری میان دانشگاه و سایر نهادهای مرتبط تقویت شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان البرز با اشاره به تحولات فناوری در حوزه دفاعی گفت: سرعت تحولات فناوری بسیار زیاد شده است و فاصله میان دورههای مختلف دفاعی از نظر فناوری و توانمندیهای پدافندی بسیار متفاوت است. امروز شاهد توسعه فناوریهایی هستیم که میتوانند در برابر تهدیدات جدید مورد استفاده قرار گیرند.
وی افزود: در حوزههای جدید فناوری نیز دانشگاهها و پژوهشگران میتوانند نقش مؤثری داشته باشند و با توسعه دانش و فناوریهای بومی، نیازهای کشور را در حوزههای مختلف پاسخ دهند.
نبیونی با اشاره به شرایط کنونی کشور نیز گفت: امروز نیز دانشگاه باید در شناخت و تبیین ابعاد مختلف تهدیدات و تحولات جدید نقش جدی داشته باشد و ظرفیت علمی کشور را برای شناخت بهتر شرایط و مقابله با تهدیدهای جدید به کار گیرد.
وی تأکید کرد: آنچه در دوران دفاع مقدس تجربه شد، نشان داد که دانشگاه فقط یک مرکز آموزشی نیست، بلکه در شرایط بحرانی میتواند به یکی از مهمترین ظرفیتهای کشور برای حل مسائل، تولید دانش، توسعه فناوری و پاسخ به نیازهای ملی تبدیل شود.
عضو هیائت علمی دانشگاه خوارزمی در پایان گفت: امیدواریم این نقش دانشگاهها همچنان پررنگ باقی بماند و دانشگاهیان، دانشجویان، محققان و پژوهشگران بتوانند در حوزههای مختلف مورد نیاز کشور، بهویژه حوزههای علمی، مهندسی، دفاعی و فناوری، نقش خود را به بهترین شکل ایفا کنند.
انتهای پیام
